---
title: "Tansiyon Nedir? Yüksek ve Düşük Tansiyon Belirtileri"
description: "Tansiyon, kanın damar duvarına uyguladığı basınçtır. Yüksek ve düşük tansiyonun belirtilerini, ölçümünü ve tedavisini yazımızda bulabilirsiniz."
canonical: "https://lokmanhekim.com.tr/blog/tansiyon/"
language: "tr"
date_published: "2026-10-05T09:00:00+00:00"
date_modified: "2026-10-08T16:31:59+00:00"
author: "Uzm. Dr. İlke ÇELİKKALE"
author_url: "https://lokmanhekim.com.tr/doktor/uzm-dr-ilke-celikkale/"
medical_reviewer: "Uzm. Dr. İlke ÇELİKKALE"
reviewer_url: "https://lokmanhekim.com.tr/doktor/uzm-dr-ilke-celikkale/"
hospital: "Lokman Hekim Demet Tıp Merkezi"
medical_unit: "Kardiyoloji"
---

# Tansiyon Nedir? Hipertansiyon ve Hipotansiyon Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi


Tansiyon (kan basıncı), kalbin pompaladığı kanın damar duvarlarına uyguladığı basınçtır. Kan basıncının sürekli yüksek olması hipertansiyon (yüksek tansiyon), belirli sınırların altına düşmesi ise hipotansiyon (düşük tansiyon) olarak adlandırılır. Kontrolsüz tansiyon, kalp-damar hastalıkları başta olmak üzere ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre hipertansiyon dünya genelinde erken ölümlerin nedenlerinden biridir.


![Tansiyon aleti ve manşetin üzerinde duran kırmızı kalp figürü; temsili görsel.](https://lokmanhekim.com.tr/wp-content/uploads/2026/10/tansiyon-kan-basinci.webp)


## Tansiyon Nedir?


Tansiyon, kanın atardamarların duvarına uyguladığı basıncı ifade eder. Ölçümde iki sayı görülür: Büyük tansiyon kalp kasılırken, küçük tansiyon ise kalp atımları arasında gevşerken oluşan basınçtır. Sonuçlar mmHg, yani milimetre cıva birimiyle yazılır.


## Tansiyon Kaç Olmalı?


Yetişkinlerde yüksek ve düşük tansiyon değerlendirilirken ölçümün nerede yapıldığı ve tekrarlanan ölçümlerin sonucu dikkate alınır. Aşağıdaki değerler, ölçümlerin nasıl yorumlandığını gösterir:


- 120/80 mmHg (12/8): Büyük tansiyonun 120, küçük tansiyonun 80 mmHg olmasıdır; her yetişkin için tek bir ideal değer yoktur.
 - Klinikte büyük tansiyonun 140 mmHg veya üzerinde ya da küçük tansiyonun 90 mmHg veya üzerinde olması, hipertansiyon için kullanılan tanı sınırını karşılar. Ev ölçümlerinin ortalamasında bu sınırlar 135 ve 85 mmHg olarak alınır.
 - 90/60 mmHg altı: Düşük tansiyon olarak değerlendirilir; belirti olup olmadığı ve kişinin alışılmış değerleri de önemlidir.


Bu sınırlar DSÖ ve NHS kaynaklarındaki klinik ve ev ölçümü yaklaşımını yansıtır. Amerikan Kalp Derneği sınıflamasında ise 130 mmHg büyük tansiyon veya 80 mmHg küçük tansiyon ve üzeri yüksek tansiyon grubuna girer. Tek bir ölçüm kesin tanı koydurmaz; doktor tekrarlanan ölçümleri, eşlik eden hastalıkları ve kişiye uygun tedavi hedefini birlikte değerlendirir.


## Tansiyonun Nedenleri Nelerdir?


Kan basıncı (tansiyon), genetik özelliklerden, yaşam tarzından ve bazı hastalıklardan etkilenebilir.


### Genetik ve Yaşam Tarzı Faktörleri


Aşağıdaki etkenler yüksek tansiyon riskini artırabilir:


- Ailede hipertansiyon öyküsü
 - Obezite ve kilo fazlalığı
 - Yüksek tuz tüketimi
 - Hareketsiz yaşam tarzı
 - Kronik stres
 - Sigara ve alkol kullanımı


### Tıbbi Nedenler


Bazı hastalıklar doğrudan tansiyonu etkileyebilir:


- Böbrek hastalıkları
 - Tiroid ve böbrek üstü bezi hastalıkları
 - Damar sertliği (ateroskleroz)


Hipertansiyon çoğunlukla tek bir hastalığa bağlanamaz. Böbrek veya hormon hastalıklarına bağlı gelişen yüksek tansiyon ise ikincil hipertansiyon olarak adlandırılır.


i


Tıbbi terim


İkincil Hipertansiyon


Böbrek veya hormon hastalığı gibi belirlenebilen bir nedene bağlı gelişen yüksek tansiyondur.


### İlaç Kullanımı


Bazı ilaçlar tansiyon üzerinde yan etki oluşturabilir:


- Doğum kontrol hapları
 - İbuprofen gibi bazı ağrı kesiciler ve iltihap giderici ilaçlar (NSAİİ)


Bu ilaçlar düzenli kullanılıyorsa tansiyon takibi önemlidir.


### Düşük Tansiyonun Nedenleri


Düşük tansiyon; sıvı kaybı, kan kaybı, bazı kalp hastalıkları veya kullanılan ilaçlarla ilişkili olabilir. Bazı kişilerde ise tansiyon düşük olmasına rağmen herhangi bir belirti görülmez. Ayağa kalkınca tansiyonun düşmesi, oturur ya da yatar durumdan kalkarken baş dönmesi veya bayılma hissine neden olabilir.


## Tansiyon Belirtileri Nelerdir?


Yüksek tansiyon çoğu zaman belirti vermez; düşük tansiyon ise baş dönmesi veya bayılma gibi şikâyetlere yol açabilir. Belirtiler tek başına tansiyonun yüksek mi düşük mü olduğunu göstermez.


### Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon) Belirtileri


Çok yüksek kan basıncına aşağıdaki belirtiler eşlik edebilir; ancak bunlar hipertansiyona özgü değildir:


- Baş ağrısı
 - Baş dönmesi
 - Görme bulanıklığı
 - Çarpıntı
 - Göğüs ağrısı
 - [Burun kanaması](https://lokmanhekim.com.tr/blog/burun-kanamasi-nedir-nedenleri-turleri-tedavi-ve-basvuru-durumlari/)
 - Halsizlik


### Düşük Tansiyon (Hipotansiyon) Belirtileri


Düşük tansiyonla birlikte görülebilen belirtiler şunlardır:


- Ayağa kalkınca baş dönmesi
 - Bayılma hissi
 - Halsizlik
 - Mide bulantısı
 - Konsantrasyon bozukluğu


Hipertansiyon uzun süre hiçbir belirti vermeyebilir. Bu nedenle düzenli ölçüm kritik önemlidir.


## Tansiyon Nasıl Ölçülür ve Teşhis Edilir?


Hipertansiyon tanısı, doktorun farklı zamanlarda yapılan tansiyon ölçümlerini değerlendirmesiyle konur. Gerektiğinde ev ölçümleri veya 24 saatlik tansiyon takibi tanıyı destekler. Düşük tansiyonda ise ölçüm sonucu, belirtiler ve olası nedenler birlikte incelenir.


### Klinik Tansiyon Ölçümü


- Ölçüm öncesi en az 5 dakika dinlenme
 - Kolun kalp hizasında olması
 - Birden fazla ölçüm alınması


### 24 Saatlik Tansiyon Holteri (ABPM)


Tansiyon holteri, kola takılan bir cihazla kan basıncını gün ve gece boyunca belirli aralıklarla ölçer. Klinikte normal, günlük yaşamda yüksek çıkan kan basıncının, yani gizli hipertansiyonun saptanması için kullanılır.


i


Tıbbi terim


Tansiyon Holteri (ABPM)


Kan basıncının günlük yaşam ve uyku sırasında otomatik olarak ölçülmesini sağlayan 24 saatlik takip yöntemidir.


### Evde Tansiyon Takibi


Düzenli ev ölçümleri, tanı ve tedavi sürecini destekler.


## Tansiyon Tedavisi Nasıl Yapılır?


Tedavi, tansiyonun yüksek ya da düşük olmasına ve altta yatan nedene göre planlanır. Hipertansiyonda yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde ilaç tedavisi birlikte kullanılır.


### Hipertansiyonda İlaç Tedavisi


Doktor, kişinin sağlık durumuna göre aşağıdaki ilaç gruplarından birini veya birkaçını reçete edebilir:


- Kalsiyum kanal blokerleri: Damarları gevşeterek kan basıncını düşürür.
 - Diüretikler (idrar söktürücüler): Fazla tuz ve suyun vücuttan atılmasını sağlar.
 - Anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB): Damarları daraltan bir hormonun etkisini engelleyerek kan basıncını düşürür.


İlaçların düzenli kullanımı, tansiyonun kontrol altında tutulması için önemlidir.


İlaçlar doktorun önerdiği şekilde kullanılmalı; doz veya kullanım düzeni doktorla görüşmeden değiştirilmemelidir.


### Hipertansiyonda Yaşam Tarzı Değişiklikleri


Hipertansiyonun kontrolünde yararlanılan yaşam tarzı değişiklikleri şunlardır:


- Tuz tüketimini azaltmak
 - Düzenli egzersiz yapmak
 - Kilo kontrolü sağlamak
 - Sebze ve meyve ağırlıklı beslenmek
 - Sigarayı bırakmak ve alkol tüketimini sınırlamak
 - Stres yönetimi sağlamak
 - Düzenli ve yeterli uyumak


### Düşük Tansiyonun Tedavisi


Belirti vermeyen düşük tansiyon her zaman tedavi gerektirmez. Tedavi gerekiyorsa öncelikle neden araştırılır. Sıvı kaybının giderilmesi veya tansiyonu düşüren bir ilacın doktor tarafından yeniden düzenlenmesi gibi uygulamalar gerekebilir. Ayağa yavaş kalkmak bazı kişilerde baş dönmesini azaltabilir; tansiyonu yükselten ilaçlara ise nadiren ihtiyaç duyulur.


## Tansiyon Ne Zaman Tehlikelidir?


### Doktora Başvuru


Tansiyonun tekrarlanan ölçümlerde yüksek olması veya düşük tansiyonla birlikte günlük yaşamı etkileyen baş dönmesi ve bayılma hissinin görülmesi durumunda doktora başvurulmalıdır.


Gebe olmayan yetişkinlerde büyük tansiyon 180 mmHg veya küçük tansiyon 120 mmHg ve üzerindeyse, acil belirti yokken en az bir dakika sonra ölçüm tekrarlanır. Sonuç yine bu düzeydeyse gecikmeden doktorla iletişime geçilmelidir; rutin kontrol randevusu beklenmemelidir.


### Acil Başvuru


Aşağıdaki durumlarda tansiyonun kendiliğinden düzelmesi beklenmeden 112 aranmalıdır:


- Göğüs ağrısı veya belirgin nefes darlığı
 - Ani başlayan şiddetli baş ağrısı, konuşma bozukluğu, kol veya bacakta güçsüzlük ya da ani görme değişikliği
 - Bilinç kaybı veya bayıldıktan sonra bilincin tam olarak geri gelmemesi
 - Düşük tansiyonla birlikte soğuk ve terli cilt, hızlı solunum veya belirgin bilinç bulanıklığı


Bu belirtilerde ölçüm sonucu tek başına karar ölçütü değildir; tansiyonun çok yüksek çıkmaması acil bir durumu dışlamaz.


Tansiyon hastalıkları erken dönemde fark edilmezse ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Düzenli ölçüm, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve gerektiğinde tıbbi tedavi, kan basıncının kontrol altında tutulmasını sağlar.


Tansiyon


## Tansiyon Takibi ve Tıbbi Değerlendirme


Lokman Hekim’de tansiyon ölçümlerinizi, şikâyetlerinizi ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendirelim; size uygun takip ve tedavi sürecini planlayalım.


[Kardiyoloji](https://lokmanhekim.com.tr/tibbi-birim/kardiyoloji/)


## Yararlanılan Bilimsel Kaynaklar


1. [Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) – Hipertansiyon](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension)
 2. [Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi (NHS) – Tansiyon ölçümü](https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/blood-pressure-test/)
 3. [Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi (NHS) – Düşük tansiyon](https://www.nhs.uk/conditions/low-blood-pressure-hypotension/)
 4. [ABD Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü (NHLBI) – Yüksek tansiyonun nedenleri ve risk etkenleri](https://www.nhlbi.nih.gov/health/high-blood-pressure/causes)
 5. [ABD Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü (NHLBI) – Düşük tansiyon](https://www.nhlbi.nih.gov/health/low-blood-pressure)
 6. [Amerikan Kalp Derneği (AHA) – Evde tansiyon takibi](https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/understanding-blood-pressure-readings/monitoring-your-blood-pressure-at-home)
 7. [Amerikan Kalp Derneği (AHA) – Çok yüksek tansiyonda acil başvuru](https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/understanding-blood-pressure-readings/when-to-call-911-for-high-blood-pressure)


Web sitesi içeriklerimiz [Yayın Danışma Kurulu](https://lokmanhekim.com.tr/yayin-kurulu/) tarafından onaylanarak yayınlanmaktadır. Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununda, uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.


## İlgili Tıbbi Birim Hekimleri


- [Prof. Dr. Mustafa TUNCER](https://lokmanhekim.com.tr/doktor/prof-dr-mustafa-tuncer/) — [Lokman Hekim Van Hastanesi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/lokman-hekim-van-hastanesi/)
- [Prof. Dr. Sercan OKUTUCU](https://lokmanhekim.com.tr/doktor/prof-dr-sercan-okutucu/) — [Lokman Hekim Akay Hastanesi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/lokman-hekim-akay-hastanesi/), [LHÜ Ankara Hastanesi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/lokman-hekim-ankara-hastanesi/)
- [Prof. Dr. Veysel Ozan TANIK](https://lokmanhekim.com.tr/doktor/prof-dr-veysel-ozan-tanik/) — [Lokman Hekim Akay Hastanesi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/lokman-hekim-akay-hastanesi/)
- [Uzm. Dr. Çağlar KOÇ](https://lokmanhekim.com.tr/doktor/uzm-dr-caglar-koc/) — [Lokman Hekim Akay Hastanesi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/lokman-hekim-akay-hastanesi/)
- [Uzm. Dr. Gürkan İMRE](https://lokmanhekim.com.tr/doktor/uzm-dr-gurkan-imre/) — [Lokman Hekim Van Hastanesi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/lokman-hekim-van-hastanesi/)
- [Uzm. Dr. İlke ÇELİKKALE](https://lokmanhekim.com.tr/doktor/uzm-dr-ilke-celikkale/) — [Lokman Hekim Demet Tıp Merkezi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/lokman-hekim-demet-tip-merkezi/), [LHÜ Ankara Hastanesi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/lokman-hekim-ankara-hastanesi/)
- [Uzm. Dr. Kadir BIYIKLI](https://lokmanhekim.com.tr/doktor/uzm-dr-kadir-biyikli-2/) — [Lokman Hekim İstanbul Hastanesi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/lokman-hekim-istanbul-hastanesi/)
- [Uzm. Dr. Şahin MÜRSEL](https://lokmanhekim.com.tr/doktor/uzm-dr-sahin-mursel/) — [LHÜ Ankara Hastanesi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/lokman-hekim-ankara-hastanesi/)
- [Uzm. Dr. Salih ORÇAN](https://lokmanhekim.com.tr/doktor/uzm-dr-salih-orcan/) — [Lokman Hekim Etlik Hastanesi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/etlik-hastanesi/)
- [Uzm. Dr. Servet İZCİ](https://lokmanhekim.com.tr/doktor/uzm-dr-servet-izci/) — [Lokman Hekim İstanbul Hastanesi](https://lokmanhekim.com.tr/hastane/lokman-hekim-istanbul-hastanesi/)