Hayat Kurtaran İlk Yardım Tavsiyeleri

Her gün yaşanan kazalar, travmalar, yabancı cisimlerin soluk borusuna kaçması, boğulmalar ve yanık nedeniyle ilk yardım ihtiyacı doğmaktadır. İlk yardımın amacı sağlık personeli olay yerine gelene kadar kişiye doğru müdahalede bulunmak ve ilaçsız hayatta tutmaktır. İlk yardıma ihtiyacı olan bir kişi ile karşılaştığımızda amacımız yaralıya güvenli bir ortam sağlamak, teşhis koymak ilk yardım yapmak ve hemen ambulans çağırmaktır.

Doğru yapılan ilk yardım ile kişilerin hayatta kalma şansı neredeyse yüzde 50 oranında artmaktadır. Bu şansı artırırken yapılan yanlış uygulamalar nedeniyle kayıplar artmaktadır. Aslında ilk yardımda temel hedef “zarar vermeme” ilkesidir. İlk yardım konusunda ne yapmalı ya da ne yapmamalıyız, şöyle açıklamak gerekir:

Yabancı Cisim Tıkanıklığı

Genellikle çocuklarda ve yaşlılarda sıkça rastlanan durumlar arasında olan yabancı cisim kaçması, kişinin solunumunun durmasına ve nefes alamamasına bağlı ölümüne sebep olabilir. Yabancı cisim yutan kişinin bilincinin açık ya da kapalı olup olmadığını kontrol etmek ve derhal kişinin öksürmesini sağlamak ve sırtında iki kaburga arasına vurarak cismin soluk borusundan çıkmasını sağlamak gerekmektedir. Bu işlem yapılırken eş zamanlı olarak acil yardım ekiplerine haber vermek gerekmektedir.

Bayılana Soğan Koklatmayın

Bayılan ya da nöbet geçiren bir kişiye soğan, alkol ya da kolonya koklatmak, yüzüne su atmak, ağzına kaşık sokmaya çalışmak ya da kişiyi sarsmak doğru değildir. Bayılan kişiye yapılacak ilk müdahale “şok pozisyonu” vermektir. Bu pozisyonda kişiyi sırt üstü yatırmak ve bacaklarını 30 derecelik bir açıyla yukarıya kaldırmak gereklidir. Böylece organlar kansız bırakılmamış olur. Eş zamanlı olarak solunum kontrol edilir, etraftaki kalabalık dağıtılır.

Kalp Krizinde Acil Ambulans Çağırın

Kişi kalp krizi geçiriyor ise hemen ambulans çağırın ve sıkan giysileri çıkarın. Bilinci açık ise konuşarak sakin kalmasını sağlayın. Nabız alınamıyorsa ilk yardım bilen bir kişinin kalp masajına başlaması gerekmektedir. Kalp masajı kalbin atmaması durumunda yapılır. Eğer atan kalbe ve solunumu olan kişilere kalp masajı yapılırsa bu kalbin durmasına sebep olur.

Yanığa Diş Macunu Sürmeyin

Elektrik çarpması, sıcak su ile temas ya da yıldırım düşmeleri sonucunda oluşan yanıkların ilk aşamasında kişinin en yakın sağlık kuruluşuna götürülmesi gerekmektedir. Hastanın yanık bölgesine yoğurt ya da diş macunu sürmek doğru değildir. Bu uygulamalar yanıklı bölgede enfeksiyon oluşumuna neden olur bu da yara iyileşmesini geciktirir. En doğru uygulama bölgeye tazyikli olmayan ılık su tutulmasıdır.

Boğulan Kişiye Suni Teneffüs Yapın

Öncelikle ambulans çağırın. Suda boğulma sebebiyle akciğerlere kaçan suyu boşaltmanın en doğru yolu kişiye suni teneffüs yapmaktır. Eğer kurtarılan kişi soluk alıp vermiyor ama nabzı var ise ağızdan ağza yapay solunum yapın, soluk verdiği zaman kişinin başını yana çevirin ve bu hareketi 5-6 kez tekrarlayın. Eğer kişinin bilinci kapalı, soluk alıp vermiyor ve nabzı da yok ise sağlık ekiplerinin gelmesi beklenirken kişiye sırtüstü yatar pozisyonda kalp masajı uygulanmalıdır.

Esra Türker
Lokman Hekim Üniversitesi Öğretim Görevlisi
Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Müdür Yardımcısı