Akay Hastanesi

Zatürre (Pnömoni)

Zatürre Nedir?

Solunum sisteminin 3 temel yapısı vardır; bunlardan biri 22 dallanma gösteren solunum yolları (bronş ve bronşiyoller); bir diğeri damarları (atar ve toplar damarları) ve bir de esas solunumun olduğu, gaz değişiminin gerçekleştiği hava keseciklerinden oluşan akciğer dokusudur (parankim). İşte bu akciğer dokusunun değişik nedenlerle (bakteryel-viral-paraziter-mantar vb mikroplar, kimyasal ve fiziksel etkenler) iltihaplanmasına zatürre denilir. Ancak günlük yaşamda, pratikte zatürre dediğimizde anlaşılan mikrobik/bakteryel olandır.

Zatürre Bulaşır mı? Nasıl?

Sıklıkla kişide zatürre etkeni kendi boğaz ve solunum yolları florasındadır; kişide savunma mekanizmalarını baskılayan durum ve etkenler (bağışıklığı baskılayan kanserler, ilaçlar, ani kilo kayıpları, metabolik bozukluklar vs) bu florada bulunan mikroorganizmaları patojen hale getirip aktifleştirir, solunum yollarından havalanmanın olduğu alanlara inip akciğer keseciklerinde iltihaba sebep olur. Kişide çok yoğun öksürük krizleri yoksa, ya da sebep olan mikroorganizma çok güçlü değilse zatürrede bulaşıcılık çok yüksek düzeyde değildir. Ancak burada esas bulaşıcılık zatüreye zemin teşkil eden önceki durumlardır, viral ve gribal enfeksiyonlardır. Bunlar hem çok şiddetli hapşırık ve öksürüklere yol açarak etrafa mikropların/virüslerin saçılmasına neden olarak özellikle kapalı ortamda bulunan birçok kişiye bulaşıcılığı arttırırlar.

Zatürrenin Belirtileri Nelerdir?

Genellikle birkaç gün önceden başlayan hafif bir kırgınlığı takiben kişide aniden başlayan 38 dereceyi geçen ateş, üşüme, titreme, öksürük, paslı balgam, halsizlik, kırgınlık yakınmalarının devamında solunum sıkıntısı, hızlı nefes alıp verme de eşlik edince durumun ilerlemekte olduğunu gösterir. Zatürreye zamanında müdahale edilmemesi halinde akciğerdeki iltihap birden fazla lob-lokasyona yayılır hatta ciğer zarlarına yayılırsa ciğer zarları arasında iltihaplı su toplanmasına (zatürecem), mikropların kana karışmasına (sepsis-septisemi), solunum yetmezliğine yol açarak yoğun bakım tedavisi hatta yaşamı tehdit edici boyutlara ulaşır.

Ne Yapmalı?

Tüm hastalıklarda erken tanı önemlidir ancak zatürrede erken tanı yaşamsal önemdedir. Yapılan birçok çalışmada ne kadar erken tanı konulup tedaviye başlanırsa iyileşme başarısı o kadar yüksektir. Bu nedenle yukarıda sayılan belirtilerden bir ya da birkaçının bulunması halinde hemen en yakın sağlık kuruluşundaki bir Göğüs Hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Prof. Dr. İbrahim Akkurt

Göğüs Hastalıkları Uzmanı