Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon) Hakkında Bilmeniz Gerekenler ve COVID-19 Riski

COVID-19 ve Hipertansiyon

COVID-19 nedeniyle artmış ölüm oranları, bu hastaların genellikle ileri yaşta olması ve sıklıkla eşlik eden kalp-damar hastalıklarına sahip olmaları ile ilişkilidir. Günümüzde hipertansiyonun tek başına hastalığın seyri ve ölüm riski ile doğrudan ilişkili olmadığı; ancak ileri yaş, eşlik eden kalp-damar ve böbrek hastalıkları ile birlikte riski artırdığı kabul edilmektedir.

Tansiyon (Kan Basıncı) Nedir?

Kan, kalpten organların oksijen ve besin ihtiyaçlarının karşılanması amacı ile pompalanır ve vücudun her yerine damarlar aracılığı ile ulaştırılır. Tansiyon ya da kan basıncı, kalbin kanı pompalarken damar duvarında oluşturduğu basınçtır ve mmHg (milimetre cıva) cinsinden ifade edilir.

Tansiyon ikiye ayrılır:

• Büyük tansiyon (sistolik): Kalbin kasıldığı anda ölçülen kan basıncıdır.
• Küçük tansiyon (diyastolik): Kalbin gevşediği andaki kan basıncıdır.

Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon) Nedir?

Normal kan basıncı değerleri:

• Sistolik için en çok 130 mmHg
• Diyastolik için en çok 85 mmHg

Sınırda normal değerler:

• Sistolik: 130–139 mmHg
• Diyastolik: 85–89 mmHg

Hipertansiyon tanısı:

• Sistolik: 140 mmHg ve üzeri
• Diyastolik: 90 mmHg ve üzeri

Hipertansiyonun Nedenleri Nelerdir?

Yüksek tansiyon vakalarının %90-95’inde sebep bilinmez. Bu duruma tıp dilinde esansiyel (primer) hipertansiyon denilir. Bu hastalarda kan ve idrar tahlilleri genellikle normaldir.

Geri kalan %5-10’luk grupta ise hipertansiyonun altında başka hastalıklar yer alır. Bu durum sekonder hipertansiyon olarak adlandırılır.

Başlıca nedenler:

• Böbrek hastalıkları (böbrek dokusu hastalıkları veya böbrek damar darlıkları)
• Hormonal hastalıklar (tiroid bezi bozuklukları, böbrek üstü bezi hastalıkları vb.)

Hipertansiyon Sık Görülen Bir Hastalık mıdır?

Toplumun yaklaşık %20’sinde görülür. Bu oran yaşla birlikte artar:

• 45–54 yaş grubunda yaklaşık %40
• 55–64 yaş grubunda yaklaşık %50

Bu nedenle her bireyin yılda en az bir kez tansiyonunu ölçtürmesi önerilmektedir.

Kan Basıncı Neden Yükselir?

Hipertansiyon gelişiminde rol oynayan başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Kalıtım: Ailede hipertansiyon öyküsü bulunması riski artırır
• Yaş: Genellikle 35–50 yaş arasında ortaya çıkar
• Tuz tüketimi: Günlük önerilen miktar 6 gramdır, ancak Türkiye’de bu miktar daha yüksektir
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Fazla kilo ve obezite
• Sigara kullanımı
• Stres ve yoğun yaşam temposu
• Hareketsiz yaşam
• Alkol tüketimi

Hipertansiyonun Zararları Nelerdir?

Kontrol altına alınmayan yüksek tansiyon, birçok ciddi hastalığa neden olabilir:

• Beyin kanaması ve felç
• Görme kaybı
• Kalp krizi ve kalp yetmezliği
• Böbrek yetmezliği
• Damarlarda daralma ve sertleşme

Kan basıncı normal sınırlarda tutulduğunda bu riskler büyük ölçüde önlenebilir.

Hipertansiyon Tedavi Edilebilir mi?

Hipertansiyon tedavi edilebilir bir hastalıktır. Ancak bu hastalığın tedavisinin genellikle ömür boyu sürmektedir.

İlaç tedavisi ile kan basıncı normal sınırlara düşürülebilir. Ancak tedavi kesildiğinde tansiyon yeniden yükselebilir. Bu nedenle tedaviye ara verilmemeli ve düzenli doktor kontrolü ihmal edilmemelidir.

Hipertansiyon Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hipertansiyon tedavisinde temel yaklaşım, hem yaşam tarzı değişiklikleri hem de gerekli durumlarda ilaç tedavisinin birlikte uygulanmasıdır.

• Tuz tüketiminin azaltılması
• Sigaranın bırakılması
• Alkol tüketiminin sınırlandırılması
• Fazla kilo varsa sağlıklı diyet ile kilo verilmesi
• Stresten uzak, düzenli bir yaşam sürdürülmesi
• Düzenli egzersiz yapılması (haftada 5 gün, en az 30 dakika yürüyüş)

Beslenmede özellikle:

• Sebze ve meyve ağırlıklı
• Haftada 2-3 gün balık tüketilen
• Zeytinyağı kullanılan Akdeniz tipi beslenme önerilmektedir

Hipertansiyonun İlaç Tedavisi Nasıldır?

Sınırda veya hafif hipertansiyon durumunda yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir. Ancak ciddi hipertansiyon varlığında ilaç tedavisi gereklidir.

• İlaç seçimi tamamen doktor kontrolünde yapılmalıdır
• Gerekirse birden fazla ilaç birlikte kullanılabilir
• Hastaların büyük bir kısmı kombine tedavi alır

Tedavi başarısı için:

• İlaçlar düzenli saatlerde alınmalı
• Tansiyon düzenli ölçülmeli
• Yan etkilerde doktora başvurulmalıdır

Hipertansiyon İlaçları Alışkanlık Yapar mı?

Hayır, hipertansiyon ilaçları alışkanlık yapmaz. Ancak yaş ilerledikçe damar yapısındaki değişiklikler nedeniyle ilaç dozu artırılabilir veya yeni ilaçlar eklenebilir.

Tansiyon İlaçları Ne Zaman Alınmalıdır?

Genellikle tansiyon ilaçları sabah saatlerinde alınır. Ancak bazı hastalarda gece tansiyonu yüksek olabilir. Bu durumda doktor önerisi ile ilaç saatleri düzenlenebilir.

Kan Basıncı Evde Ölçülebilir mi?

Evet, kan basıncı evde ölçülebilir. Ancak doğru ölçüm tekniklerinin bilinmesi önemlidir.

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Ölçümden önce en az 5 dakika dinlenilmelidir
• Son 30 dakika içinde sigara veya kafein tüketilmemelidir
• Kullanılan cihaz kol yapısına uygun olmalıdır
• Doğru ölçüm tekniği uygulanmalıdır

COVID-19 Sürecinde Tansiyon İlacı Değiştirilmeli mi?

COVID-19’a neden olan virüsün hücrelere ACE2 reseptörü aracılığıyla girdiği bilinmektedir. Bu nedenle bazı tansiyon ilaçlarının hastalık riskini artırabileceği yönünde tartışmalar yapılmıştır.

Ancak yapılan bilimsel çalışmalar:

• ACE inhibitörleri ve ARB grubu ilaçların
• COVID-19 enfeksiyon riskini artırmadığını göstermiştir

Ayrıca bu ilaçların hastalık şiddeti veya ölüm riski ile ilişkili olduğuna dair bir kanıt bulunmamıştır.

Pandemi Döneminde Hipertansiyon Hastaları Nelere Dikkat Etmelidir?

• İlaçlar düzenli kullanılmalıdır
• Doktor önerisi olmadan ilaç alınmamalıdır
• Tuz, kahve ve alkol tüketimi sınırlandırılmalıdır
• Zorunlu olmadıkça kalabalık ortamlardan kaçınılmalıdır
• Maske ve sosyal mesafe kurallarına uyulmalıdır
• El hijyenine dikkat edilmelidir
• Dengeli ve sağlıklı beslenilmelidir
• Yeterli uyku alınmalıdır
• Günlük 2–2.5 litre su tüketilmelidir
• Evde düzenli egzersiz yapılmalıdır

Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde mutlaka doktora başvurulmalıdır:

• Göğüs veya sırt ağrısı
• Nefes darlığı
• Şiddetli baş ağrısı
• Baş dönmesi ve denge kaybı

Web sitesi içeriklerimiz Yayın Danışma Kurulu tarafından onaylanarak yayınlanmaktadır.Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununda, uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.