Tütün Ürünleri ve Zararları

Tütün yaprağının tamamen veya kısmen hammadde olarak kullanılması ile yapılan sigara, puro, nargile, pipo ve hatta çiğneme tütünü gibi birçok formda tüketilir. Hem doğrudan hem de dolaylı yollarla insan sağlığını ciddi şekilde tehdit etmektedir. Tütün ürünlerinde 4000'den fazla kimyasal madde bulunmaktadır. Hem bireysel sağlığı hem de toplumsal refahı ciddi şekilde tehdit eden en yaygın alışkanlıklardan biridir. Sigara, nargile, pipo içme veya dumanının solunması zamanla kişide psikolojik ve fiziksel bağımlılık oluşturur.

Sigara Bağımlılığı Neden Olur?

Sigara bağımlılığı hem fiziksel hem de psikolojik faktörlerin bir araya gelmesiyle oluşan güçlü bir alışkanlıktır. Bu bağımlılığın oluşmasında en büyük rolü ise nikotin oynar. Nikotin, beyne sadece 7-10 saniye içinde ulaşarak dopamin salgılanmasına neden olur. Bu da kişide geçici bir rahatlama ve keyif hissi yaratır.

Diğer faktör ise çevresel faktörlerdir. Ailede sigara içen bireylerin varlığı, arkadaş gruplarında tütün ürünleri kullanımı ve özendiren medya içerikleri bağımlılığa neden olur.

Sigara Bağımlılığı Belirtileri Nelerdir?

• Kolay kızma ya da öfkelenme
• Baş dönmesi
• İştah artışı
• Kas kasılmaları
• Tansiyon düşmesi
• Çökkün duygu durum
• Uykusuzluk
• Şiddetli nikotin alma isteği sayılabilir.

Bu belirtiler sigara bırakıldığı ilk gün en üst düzeyde hissedilebilir; ancak belirtiler azalarak yok olmaktadır.

Sigaranın Zararları Nelerdir?

1. Akciğer Sağlığına Zararları

Sigara dumanı hem ısısı hem de içinde bulunan çok sayıdaki kimyasal maddeler nedeniyle akciğer sağlığına en çok sigara zarar vermektedir. Sigara dumanını soluyan (pasif içici) kişilerde de aynı akciğer hastalıkları gelişebilir.

• Akciğer Kanseri
• Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH)
• Bronşit ve Amfizem
• Akciğer kapasitesi zamanla azalma
• Zatürre, grip, bronşit gibi solunum yolu enfeksiyonları
• Bağışıklık Sistemini Zayıflatır
• Astımı Tetikler

2. Sigaranın Kalp ve Damar Hastalıklarına Etkisi

Sigarayı bırakmak, kalp sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri azaltmak için en etkili adımdır ve sigarayı bırakmanın faydaları hemen fark edilebilir. Sigaradaki kimyasallar, kan damarlarının daralmasına ve kalp krizi veya felç riskini artıran kan pıhtılarının oluşmasına neden olabilir.

• Damar Daralması ve Tıkanıklığı
• Ateroskleroz (Damar Sertliği)
• Kalp Krizi Riski
• Kan Basıncı ve Nabız Üzerine Etkisi
• Kanın Pıhtılaşmasını Artırır
• İyi ve Kötü Kolesterol Düzeylerini Bozar
• Periferik Damar Hastalığı (Bacak Damar Tıkanıklığı)

Sigarayı bıraktıktan:

24 saat sonra kalp krizi riski azalmaya başlar.

1 yıl sonra, kalp hastalığı riski %50 oranında azalır.

15 yıl sonra, sigarayı bırakmış birinin kalp hastalığı riski, hiç sigara içmemiş biriyle aynı seviyeye iner.

3. Sigaranın Kansere Etkileri Nelerdir?

Sigara tüm dünyada kanserin en önemli önlenebilir nedenidir. İçeriğinde bulunan 7 binden fazla kimyasal maddenin en az 70’i doğrudan kanser yapıcı (karsinojen) olarak tanımlanmıştır.

• Akciğer Kanseri
• Sigara içenlerde akciğer kanseri riski, içmeyenlere göre 20 kata kadar artar.
• Pasif içiciler de risk altındadır.
• Ağız, Boğaz ve Gırtlak Kanseri
• Yemek Borusu ve Mide Kanseri
• Mesane ve Böbrek Kanseri
• Pankreas Kanseri
• Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri
• Karaciğer, Kolon ve Lösemi Riski

Sigarayı Bıraktıktan:

1 yıl sonra; Ağız, boğaz ve yemek borusu kanseri riski önemli ölçüde azalır.

5 yıl sonra; Mesane, yemek borusu ve serviks kanseri riski yarıya iner.

10 yıl sonra; Akciğer kanseri riski %50 azalır.

15 yıl sonra; Birçok kanser türü için risk, hiç sigara içmemiş biriyle benzer seviyeye gelir.

4. Sigaranın Ağız ve Diş Sağlığına Zararları

Sigara, kötü ağız kokusuna neden olur, ağzın kimyasını etkiler, aşırı plak oluşumuna sebep olur. Ağız kanserlerinin %75’inde sigara ve alkol alışkanlığı olduğu saptanmıştır. Kişi sigarayı bırakırsa ağız kanseri riski önemli ölçüde azalmaktadır.

• Diş Eti Hastalıklarına Neden Olur
• Diş Kaybı Riski Artar
• Ağız Kokusu Oluşur
• Dişlerde Sararma ve Lekelenme
• Ağız Yaraları ve İyileşme Güçlüğü
• Ağız Kanseri Riskini Artırır
• Tadı ve Kokuyu Algılamada Azalma

5. Cilt Üzerindeki Etkileri

Cilt, sigara dumanına doğrudan maruz kalır. Erken yaşlanmadan sivilcelere, soluk cilt görünümünden yara iyileşme bozukluklarına kadar birçok olumsuz sonuç doğurur. Kolajen üretiminin azalması, yeterli oksijen alımına engel olması, kan dolaşımını yavaşlatmasından dolayı birçok etkisi vardır.

• Erken Cilt Yaşlanması
• Soluk ve Donuk Cilt Görünümü
• Yara İyileşmesini Geciktirir
• Leke ve Renk Düzensizlikleri
• Sivilce ve Siyah Nokta Oluşumu
• Sarkma ve Elastikiyet Kaybı
• Sedef ve Egzama Gibi Cilt Hastalıklarını Tetikler

Sigarayı Bıraktıktan:

2–4 hafta içinde cilt renginde canlanma ve parlaklık başlar.

1–3 ay içinde sivilce ve cilt dokusunda iyileşme görülür.

6 ay – 1 yıl içinde kırışıklıkların derinliği azalabilir, cilt tonu eşitlenir.

Elektronik Sigaralar Diğer Tütün Ürünleri Kadar Zararlı mıdır?

Elektronik sigara içinde nikotin ve diğer kimyasallar bulunur. Bu maddeler bağımlılık oluşturur ve sağlığa zarar verir. İçerdiği kimyasallar potansiyel sağlık riskleri taşır. Ayrıca nikotin içermesi sebebiyle bağımlılık yapabilir ve çeşitli hastalıklara neden olabilir. 

Elektronik sigaranın zararları şunlardır:

• Nikotin bağımlılığı yaptığından dolayı sigarayı bıraktırmaz, sigara kullanımını tetikler
•  Solunum sorunları
•  Ağız ve boğaz tahrişi
• Öksürük
• Baş ağrısı
• Mide bulantısı
• Yüksek felç riski
•  Kardiyovasküler sisteme zarar verir
•  Solunum sistemine zarar verir.

Sigarayı Bırakmak İçin Neler Yapılabilir?

• Bırakma gününüzü belirleyin.
• Çevrenizdeki bütün sigara, çakmak, kibrit ve kül tablalarını uzaklaştırın.
• Küçük hedefler koyun.
• Kendinizi oyalayacak uğraşlar bulun.
• Sık sık dişlerinizi fırçalayın ve duş alın.
• Beslenmenize dikkat edin, bol su için.
• Sigara isteğinizi tetikleyecek etkenlerden uzak durun.
• Sakız çiğneyerek veya bitki çayı içerek sigara içme isteğinizin önüne geçin.
• Temiz hava alın, hareket edin.
• Canınız sigara isterse 10 kez derin nefes alıp verin.

Web sitesi içeriklerimiz Yayın Danışma Kurulu tarafından onaylanarak yayınlanmaktadır. Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununda, uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.