Koklear İmplant ve Diğer İşitme İmplantları

Koklear implant ve diğer işitme implantları, standart işitme cihazlarından yeterli yarar sağlanamadığında veya kulağın yapısı bu cihazların kullanımına uygun olmadığında değerlendirilen elektronik işitme sistemleridir. Koklear implant kaybedilen doğal işitmeyi geri getirmez. Hasarlı duyu hücrelerinin yaptığı işin bir bölümünü üstlenerek sesleri elektriksel uyarılara çevirir ve işitme sinirine iletir. Beyin zamanla bu yeni uyarıları ses olarak yorumlamayı öğrenir. Böylece kişi, doğal işitmeden farklı bir yolla sesleri duyabilir ve konuşmaları anlayabilir. Kemiğe yerleştirilen işitme sistemleri, orta kulak implantları ve işitsel beyin sapı implantları ise farklı işitme kaybı türleri ve anatomik durumlar için kullanılır. Bu nedenle implant seçimi yalnızca işitme kaybının derecesine değil, kaybın nereden kaynaklandığına da bağlıdır.

Koklear İmplant Nedir ve Nasıl Çalışır?

Normal işitmede ses dalgaları dış kulaktan kulak zarına ulaşır; orta kulaktaki kemikçiklerin oluşturduğu titreşimler iç kulaktaki kokleaya aktarılır. Kokleanın içindeki duyu hücreleri bu titreşimleri elektriksel sinyallere dönüştürür, işitme siniri de sinyalleri beyne taşır. İleri veya çok ileri sensörinöral işitme kaybında duyu hücrelerinin büyük bölümü hasar gördüğünde, sesi yükselten bir işitme cihazı konuşmaların anlaşılması için yeterli olmayabilir.

Koklear implant, halk arasında kullanılan adıyla biyonik kulak, bu hasarlı duyu hücrelerini aşarak işitme sinirini uyarmayı amaçlar. Sistem, kulağın dışına takılan bir ses işlemcisi ile ameliyatla deri altına ve kokleaya yerleştirilen iç parçalardan oluşur. Ses işlemcisi çevredeki sesleri alıp sayısal sinyallere dönüştürür. Bu sinyaller deri üzerinden iç parçaya iletilir; kokleanın içine yerleştirilen elektrot dizisi de işitme sinirini farklı noktalardan uyarır. Beyin zaman içinde bu uyarıları ses olarak anlamlandırmayı öğrenir.

Koklear İmplant ile İşitme Cihazı Arasındaki Fark Nedir?

İşitme cihazı ve koklear implant aynı biçimde çalışmaz. İşitme cihazı sesi yükselterek kulağın kullanabildiği doğal işitme kapasitesinden yararlanır. Koklear implant ise sesleri elektriksel uyarılara dönüştürüp işitme sinirine iletir.

İşitme cihazından yeterli yarar sağlanamaması tek başına koklear implant kararı için yeterli değildir. Önce cihazın doğru ayarlanıp ayarlanmadığı, her kulağın işitme düzeyi ve konuşmayı anlama performansı birlikte incelenir.

Koklear İmplant Kimler İçin Değerlendirilebilir?

Koklear implant; uygun biçimde ayarlanmış işitme cihazlarına rağmen konuşmaları anlamakta belirgin güçlük yaşayan, ileri veya çok ileri sensörinöral işitme kaybı bulunan çocuk ve yetişkinlerde değerlendirilebilir. Tek taraflı işitme kaybı veya iki kulak arasında belirgin fark bulunan bazı durumlar da implant değerlendirmesine alınabilir.

Değerlendirmede özellikle şu noktalar incelenir:

• İşitme kaybının türü, derecesi ve ne zaman başladığı,
• Her kulağın işitme ve konuşmayı anlama performansı,
• Doğru ayarlanmış işitme cihazıyla sağlanan yarar,
• Kokleanın ve işitme sinirinin yapısı,
• Daha önce geçirilen kulak hastalıkları veya ameliyatları,
• İmplantın düzenli kullanımı ve rehabilitasyon sürecine katılım olanağı.

Çocuklarda yalnızca işitme testinin sonucu değil; işitme cihazıyla gösterilen ilerleme, dil ve konuşma gelişimi, her kulağın ayrı performansı ve ailenin rehabilitasyon sürecine katılımı da değerlendirilir. İşitme kaybının erken fark edilmesi ve implant açısından gecikmeden değerlendirme yapılması, çocuğun işitsel ve dil gelişimi açısından önem taşır.

İleri yaş ise tek başına koklear implant değerlendirmesine engel değildir. Yetişkinlerde işitme kaybının ne kadar süredir bulunduğu, konuşmayı anlama düzeyi, genel sağlık durumu ve implant sonrası sürece katılım birlikte ele alınır.

Koklear İmplant Hangi Durumlarda Uygun Olmayabilir?

İşitme cihazı konuşmaları anlamak için yeterli yarar sağlıyorsa koklear implant gerekli olmayabilir. İşitme sinirinin bulunmadığı veya işlev görmediği durumlarda koklear implanttan gelen uyarılar beyne ulaşamayacağı için farklı bir işitme implantı gündeme gelebilir. Ameliyata engel olabilecek sağlık sorunları ile cihazın düzenli kullanılamayacağı veya rehabilitasyonun sürdürülemeyeceği durumlar da kararı etkiler. KBB ve odyoloji ekibi işitme testlerini, kulak yapılarının görüntülerini ve genel sağlık durumunu birlikte inceler.

Diğer İşitme İmplantları Nelerdir?

Her işitme implantı koklear implant değildir. İmplantın ses iletim zincirinin hangi bölümünü kullandığı, hangi işitme kaybı türünde değerlendirileceğini değiştirir.

Kemiğe Yerleştirilen İşitme Sistemleri

Kemiğe yerleştirilen işitme sistemleri, ses titreşimlerini kafatası kemiği üzerinden çalışan iç kulağa iletir. Dış veya orta kulaktaki bir sorun nedeniyle sesin iç kulağa yeterince ulaşamadığı iletim tipi ve mikst işitme kayıplarında ya da seçilmiş tek taraflı işitme kayıplarında değerlendirilebilir. Kemiğe yerleştirilen işitme sistemleri için uygunluk, kulak yapıları ve odyolojik testlerin sonuçları incelendikten sonra değerlendirilir.

Orta Kulak İmplantları

Orta kulak implantları, sesi mekanik titreşimlere dönüştürerek orta kulaktaki yapılardan birini uyarır. Kulak kanalıyla ilgili yapısal sorunlar, tekrarlayan enfeksiyonlar veya standart işitme cihazının kullanılamadığı bazı işitme kayıplarında seçenek olabilir. Kullanım alanı, seçilen sistemin özelliklerine ve kulağın yapısına göre değişir.

İşitsel Beyin Sapı İmplantı

İşitsel beyin sapı implantı, koklear implantın kullanacağı işitme sinirinin bulunmadığı, çalışmadığı veya kokleanın koklear implant yerleştirmeye uygun olmadığı seçilmiş durumlarda değerlendirilen farklı bir sistemdir. Elektrotlar koklea yerine beyin sapındaki işitme yollarını uyarmak üzere yerleştirilir. Bu uygulama koklear implantın daha güçlü bir türü değildir; adaylık ölçütleri, cerrahisi ve beklenen işitsel yararı farklıdır.

Bu implantlar birbirinin yerine seçilen daha güçlü veya daha zayıf cihazlar değildir. Hangi sistemin değerlendirileceğini, işitme kaybının kaynağı ve kullanılabilecek işitme yolunun durumu belirler.

Koklear İmplant Marka ve Modeli Nasıl Seçilir?

Herkes için tek bir “en iyi” koklear implant yoktur. Seçimde iç kulağın ve işitme sinirinin yapısı, kalan doğal işitme, tek veya iki kulağa uygulama planı, MR uyumluluğu, dış ses işlemcisinin günlük kullanımı ve cihazın uzun dönem teknik desteği birlikte dikkate alınır. KBB ve odyoloji ekibi uygun seçenekleri kişi veya ailesiyle birlikte değerlendirir.

İşitme İmplantı Öncesinde Hangi Değerlendirmeler Yapılır?

İmplant değerlendirmesinin amacı yalnızca işitme kaybının derecesini ölçmek değil, kaybın nereden kaynaklandığını ve hangi işitme yolundan yararlanılabileceğini anlamaktır. Süreçte KBB muayenesi ile odyolojik incelemeler birlikte yürütülür.

• KBB muayenesi: Dış kulak yolu, kulak zarı, orta kulak ve daha önce geçirilen kulak hastalıkları değerlendirilir.
• İşitme testleri: Her kulağın işitme eşikleri ve konuşmaları ayırt etme düzeyi ölçülür.
• İşitme cihazlı testler: Mevcut cihazın ayarı ve cihazla sağlanan konuşmayı anlama düzeyi incelenir.
• Görüntüleme: Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme ile koklea, işitme siniri ve çevre yapıların durumu değerlendirilir.
• Tıbbi hazırlık: Genel sağlık durumu, kullanılan ilaçlar ve anesteziye uygunluk değerlendirilir; özellikle pnömokok aşısı olmak üzere aşı geçmişi gözden geçirilir.
• Çocuklara özgü değerlendirme: İşitsel gelişim, dil ve konuşma becerileri, eğitim gereksinimleri ve ailenin takip sürecine katılımı incelenir.

Koklear İmplant Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Koklear implant ameliyatında kulağın arkasından yapılan kesiyle implantın alıcı bölümü deri altına yerleştirilir. Cerrah daha sonra kokleaya ulaşarak elektrot dizisini iç kulağa ilerletir. Sistem kapatılmadan önce elektrotların konumu ve verdiği yanıt kontrol edilebilir; ardından kesi kapatılır.

Ameliyatta yerleştirilen bölüm sistemin iç parçasıdır. Sesleri toplayan dış işlemci aynı gün sürekli kullanıma başlamaz. Yara iyileştikten sonra dış parça takılır ve sistem odyolog tarafından kişiye uygun biçimde programlanır.

Ameliyatın kapsamı ve anestezi yaklaşımı herkes için aynı değildir. Tek veya iki taraflı uygulama, eşlik eden kulak yapısı farklılıkları ve aynı seansta yapılması gereken diğer işlemler cerrahi planı değiştirebilir.

Aktivasyon ve İşitsel Rehabilitasyon Süreci Nasıldır?

Koklear implant, ameliyat biter bitmez doğal işitme sağlamaz. Ameliyat bölgesi iyileştikten sonra dış ses işlemcisi takılır ve implant ilk kez programlanır. Bu işlem sırasında farklı ses düzeylerine verilen yanıtlar ölçülerek elektrotların ayarları yapılır. İlk ayar son ayar değildir; işitme deneyimi geliştikçe programın yeniden düzenlenmesi gerekebilir.

İmplanttan gelen sesler başlangıçta alışılmıştan farklı olabilir. Beynin bu elektriksel uyarıları anlamlı sesler ve konuşma olarak yorumlamayı öğrenmesi zaman alır. İşitsel rehabilitasyon; sesleri fark etme, birbirinden ayırma ve konuşmayı anlama becerilerinin geliştirilmesine yardımcı olur. Çocuklarda bu süreç dil ve konuşma eğitimiyle birlikte yürütülür; aile ve eğitim çevresinin katılımı önemlidir.

Koklear İmplanttan Ne Beklenebilir?

Koklear implant normal işitmeyi geri getirmez ve herkes aynı düzeyde yarar sağlamaz. Bazı kişiler konuşmaları daha iyi anlayabilir ve telefonla iletişim kurabilir; bazı kişiler içinse yarar sesleri duymakla sınırlı kalabilir. Gürültülü ortamda konuşmayı anlama ve müzik algısı da kişiden kişiye farklılık gösterir.

Koklear implanttan sağlanan yararı işitme kaybının ne zaman başladığı ve ne kadar süredir bulunduğu, implant öncesindeki konuşma ve dil deneyimi, işitme siniri ile kokleanın durumu, cihazın düzenli kullanımı ve rehabilitasyona katılım etkiler. Bu nedenle işlem öncesinde hedefler ve olası sınırlılıklar kişi ve ailesiyle birlikte konuşulmalıdır.

İşitme İmplantlarının Olası Riskleri Nelerdir?

İşitme implantları cerrahi olarak yerleştirildiği için risksiz değildir. Olası risklerin türü ve düzeyi, kullanılan implant sistemine ve ameliyat edilen bölgeye göre farklılık gösterir.

Koklear implant ameliyatında görülebilecek sorunlar arasında yara yerinde kanama veya enfeksiyon, baş dönmesi ve denge sorunları, tat duyusunda değişiklik, kulak çınlamasında artış veya azalma, implant edilen kulakta kalan doğal işitmenin azalması, yüz sinirinin etkilenmesi, iç kulak sıvısı ya da beyin-omurilik sıvısı kaçağı ve seyrek olarak menenjit bulunur. Cihazın arızalanması, yer değiştirmesi veya enfeksiyon gelişmesi durumunda implantın yeniden değerlendirilmesi ya da revizyon ameliyatı gerekebilir. Anesteziye bağlı riskler de kişinin sağlık durumuna göre ayrıca ele alınır.

İmplantın marka ve modeline bağlı olarak manyetik rezonans (MR) görüntüleme için özel koşullar bulunabilir. Bu nedenle MR planlandığında implant kartı sağlık ekibine gösterilmeli; radyoloji ve implant ekibi cihazın uyumluluğunu birlikte kontrol etmelidir.

Ameliyattan Sonra Hangi Durumlarda Tıbbi Yardım Alınmalıdır?

Yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı veya ense sertliği, yeni gelişen yüz güçsüzlüğü, ameliyat yerinde giderek artan şişlik ya da akıntı, durmayan kanama veya belirgin ve devam eden baş dönmesi gelişirse gecikmeden tıbbi yardım alınmalıdır. Acil olmayan ancak devam eden ağrı, denge sorunu, cihazın çalışmaması veya ameliyat bölgesiyle ilgili endişelerde işlemin yapıldığı hastaneyle ya da implant ekibiyle iletişime geçilmelidir.

Akay Hastanesi’nde Koklear İmplant ve Diğer İşitme İmplantları

Lokman Hekim Üniversitesi’yle tıp eğitimi ve bilimsel araştırma alanlarında iş birliği yapan Lokman Hekim Akay Hastanesi, 1 Ağustos 2026’dan bu yana üçüncü basamak sağlık hizmet sunucusu statüsündedir. Bu kapsamda hastanenin Kulak Burun Boğaz Hastalıkları biriminde koklear implant, bilateral koklear implant, koklear implant revizyonu, orta kulağa veya kemiğe yerleştirilen işitme sistemleri ve işitsel beyin sapı implantı uygulanabilmektedir.

Başvuru sırasında önce işitme kaybının türü, her kulağın işitme düzeyi ve mevcut işitme cihazından sağlanan yarar incelenir. İmplant kararı ile SGK kapsamı, bu değerlendirmelerin ardından kişi özelinde ele alınır.

Koklear implant ve diğer işitme implantları hakkında bilgi almak veya KBB randevusu oluşturmak için sayfadaki formu doldurabilir ya da 444 9 911 numaralı çağrı merkezimizi arayabilirsiniz.