Alzheimer Testi Nasıl Yapılır?

Alzheimer tanısı, çevrim içi bir test sonucuna göre değil; hekim tarafından yürütülen klinik değerlendirmeyle konur. Hekim bu süreçte kişinin yaşadığı değişiklikleri ve bunların günlük yaşama etkisini inceler; muayene ve bilişsel testlerin yanı sıra gerekli gördüğü kan incelemeleri ya da görüntüleme yöntemlerinden yararlanabilir. Çevrim içi bir uygulamadan alınan sonuç bu klinik sürecin yerini tutmaz ve tek başına Alzheimer tanısı anlamına gelmez.

Alzheimer değerlendirmesinde kullanılan testler

Alzheimer değerlendirmesinde tek bir test sonucu belirleyici olmaz. Görüşme ve muayeneyle başlayan süreçte hafıza, dikkat, dil, yönelim ve problem çözme gibi bilişsel işlevler incelenir. Bulgulara göre kan incelemeleri, beyin görüntüleme yöntemleri veya hastalıkla ilişkili biyolojik değişimleri gösteren testler değerlendirmeye eklenebilir.

Sağlık öyküsü ve günlük yaşamdaki değişiklikler

Değerlendirme, belirtilerin ne zaman başladığını ve zaman içinde nasıl değiştiğini anlamakla başlar. Hekim; kullanılan ilaçlar, önceki hastalıklar, uyku ve ruh haliyle ilgili sorunlar ile günlük işlerin ne ölçüde sürdürülebildiği hakkında sorular sorar. Görüşmede verilen yanıtlar, değişikliğin hangi alanlarda ortaya çıktığını ve günlük yaşamı nasıl etkilediğini anlamaya yardımcı olur. Kişinin onayıyla, bu değişiklikleri yakından gözlemleyen bir aile üyesi veya arkadaşın aktardıkları da değerlendirmeye katılabilir.

Unutkanlık testi: Bilişsel ve nöropsikolojik değerlendirme

Unutkanlık testi, bellek ve diğer bilişsel işlevleri değerlendiren farklı testler için kullanılan genel bir ifadedir. Bu testlerde bellek, dikkat, dil, zaman ve yer bilgisi ile basit problem çözme becerileri incelenebilir. Hekim bu süreçte Mini-Mental Durum Değerlendirmesi gibi standart testlerden ve bilişsel işlevleri değerlendirmek için kullanılan saat çizme ya da sözel akıcılık görevlerinden yararlanabilir. Sonuçlar kişinin sağlık öyküsü, günlük yaşamı, eğitim ve dil özellikleri dikkate alınarak yorumlanır; tek başına Alzheimer tanısı anlamına gelmez.

Daha ayrıntılı inceleme gerektiğinde nöropsikolojik değerlendirme yapılabilir. Bu değerlendirme, kişinin farklı bilişsel alanlarda hangi görevlerde zorlandığını daha ayrıntılı biçimde ortaya koyar. Elde edilen bulgular tek başına Alzheimer tanısı sayılmaz; sağlık öyküsü, günlük işlevler, muayene ve diğer incelemelerle birlikte anlam kazanır.

Muayene ve gerektiğinde ek incelemeler

Nörolojik muayenede konuşma, hareket, denge, refleks ve duyu işlevleri incelenir. Standart kan testleri unutkanlığa yol açabilecek başka sağlık sorunlarının araştırılmasına yardımcı olabilirken, MR veya BT gibi beyin görüntüleme yöntemleri inme, kitle, travma ya da beyinde sıvı birikmesi gibi farklı nedenleri değerlendirmek için kullanılabilir.

Hekim, belirtiler ve muayene bulguları daha ileri inceleme gerektirdiğinde PET, beyin-omurilik sıvısı incelemesi veya diğer biyobelirteç testlerini de değerlendirmeye alabilir. Hangi incelemenin gerekli olduğuna belirtiler ve muayene bulgularına göre karar verilir. Sonuçlar sağlık öyküsü, bilişsel testler, muayene ve diğer incelemelerle birlikte yorumlanır.

Evde Alzheimer testi yapılabilir mi?

Evde veya internetten yapılan bir uygulama Alzheimer tanısı koyamaz. Kısa soru formları ya da hafıza görevleri bazı değişiklikleri fark etmeye yardımcı olabilir; ancak yanlış alarm verebilir veya var olan bir sorunu gözden kaçırabilir. Uykusuzluk, stres, ruh hali, kullanılan ilaçlar ve uygulama koşulları sonucu değiştirebildiği için bu araçlar hekim değerlendirmesinin yerine kullanılamaz.

Sonuç olağan görünse bile günlük yaşamı etkileyen değişiklikler sürüyorsa bunları göz ardı etmemek gerekir. Randevu öncesinde fark ettiğiniz değişiklikleri ne zaman başladıkları ve hangi işleri zorlaştırdıklarıyla birlikte not edebilirsiniz. Varsa kullandığınız ilaçların listesini ve bir yakınınızın gözlemlerini de yanınızda bulundurmanız görüşmeyi kolaylaştırabilir.

Hafızanın İzinde, görsel ayrıntıları fark etmeye ve kısa süre sonra hatırlamaya dayalı bir hafıza oyunudur. Yanıtlar puanlanmaz, kişisel veri toplanmaz; oyun bilişsel risk düzeyi veya tanı üretmez.

Hafızanın İzinde

1 / 4

Bir sahne · Birkaç ayrıntı · Kısa bir mola

Hafızanın
İzinde

Bu kısa hafıza oyununda önce gündelik bir sahneye bakacak, ardından üç soruyu yanıtlayacaksınız. Hazırsanız başlayalım.

• Puanlama yok
• Kişisel veri toplanmaz
• Tanı amacı taşımaz

Başlayalım

Acele etmeden gözlemleyin

Bu oyun tıbbi bir test değildir. Buradaki yanıtlarınız, Alzheimer hastalığı veya bilişsel durumunuz hakkında bir tanı ya da değerlendirme yerine geçmez.

1 · Gözlemle

Sahnedeki ayrıntılara bakın.

Nesnelerin renklerini ve nerede durduklarını aklınızda tutmaya çalışın. Hazır olduğunuzda sorulara geçebilirsiniz.

Sorulara geç

2 · Hatırla

Üç kısa soru

Yanıtlarınız puanlanmayacak. Son sorudan sonra sahneye yeniden bakacağız.

Soru 1 / 3

Masanın üzerindeki fincan hangi renkti?

Bir seçenek belirleyin. Sonraki

Şimdi yeniden bakalım

Sahnede neler vardı?

Sorulardaki ayrıntıları sahne üzerinde işaretledik.

• 1Fincan hardal sarısıydı.
• 2Bitkinin saksısı kiremit rengindeydi.
• 3Saat yaklaşık 10.10’u gösteriyordu.

Devam et

123

3 · Bilgilen

Unutkanlık hakkında üç kısa bilgi

Şimdi unutkanlığın ne zaman olağan bir durum olabileceğine, ne zaman dikkate alınması gerektiğine ve hekimlerin tanı koyarken neleri değerlendirdiğine bakalım.

01

Her unutkanlık Alzheimer hastalığı anlamına gelmez.

Zaman zaman bir ismi, randevuyu veya bir eşyanın yerini unutabiliriz. Tek başına böyle bir an, Alzheimer hastalığına işaret etmez.

02

Yeni başlayan veya giderek artan unutkanlık günlük yaşamı etkileyebilir.

Randevuları takip etmek, alışılmış yerlerde yönünüzü bulmak, para işlerini yürütmek veya ilaç saatlerini hatırlamak eskisine göre zorlaşabilir.

03

Alzheimer tanısı yalnızca hafıza sorularıyla konmaz.

Hekim, kişinin sağlık öyküsünü, günlük yaşamındaki değişiklikleri ve muayene bulgularını birlikte değerlendirir; gerekli gördüğünde ek incelemelerden yararlanabilir.

Önceki

Sonraki

Son bölüm

Hatırlamak kadar fark etmek de değerlidir.

Bu küçük oyunla hafızaya ve unutkanlığa birlikte kısa bir bakış attık. Son dönemde unutkanlığın günlük işlerinizi zorlaştırdığını fark ediyorsanız bir nöroloji uzmanıyla görüşerek bu değişikliğin nedenini araştırabilirsiniz.

Hangi değişikliklerde nöroloji randevusu ertelenmemeli?

Her unutkanlık Alzheimer hastalığı anlamına gelmez. Asıl dikkat edilmesi gereken, eskisine göre yeni başlayan veya giderek artan değişikliklerin günlük yaşamı zorlaştırmasıdır. Aşağıdaki durumlardan biri fark edildiğinde nöroloji randevusunu ertelememek uygun olur:

• Yakın zamanda konuşulanları veya yaşananları sık sık unutmak ve aynı soruları tekrarlamak
• Randevu, ilaç saati, ödeme veya yemek hazırlama gibi alışılmış işleri takip etmekte zorlanmak
• İyi bilinen bir yerde yönünü bulmakta güçlük çekmek
• Konuşmayı sürdürürken kelime bulmakta ya da söylenenleri takip etmekte belirgin zorlanmak
• Planlama, karar verme veya para yönetimi gibi işlerde eskisine göre belirgin değişiklik yaşamak
• Kişilikte, davranışlarda veya günlük alışkanlıklarda açıklanamayan yeni değişiklikler fark etmek

Bu bulgulardan biri tek başına Alzheimer tanısı anlamına gelmez. Benzer değişiklikler başka sağlık sorunları veya ilaç etkileriyle de görülebilir. Hekim değerlendirmesinin amacı, değişikliğin nedenini araştırmak ve gerekiyorsa uygun inceleme planını oluşturmaktır.

Ani başlayan değişikliklerde randevu beklemeyin

Bilinç bulanıklığı veya yönelim sorunu aniden başladıysa; yüz, kol ya da bacakta güçsüzlük veya uyuşma, konuşma güçlüğü, görme değişikliği, denge kaybı ya da nedeni bilinmeyen şiddetli baş ağrısı eşlik ediyorsa acil yardım alınmalıdır.