B12 Vitamini Testi

Yorgunluk, unutkanlık, el ve ayaklarda uyuşma gibi şikâyetlerin araştırılmasında hekimin istediği tahlillerden biri B12 vitamini testidir. B12 eksikliği yavaş geliştiği ve belirtileri başka sorunlarla karışabildiği için tanıda bu kan tahlili belirleyici rol oynar.

B12 eksikliği erken dönemde fark edilip tedavi edildiğinde tamamen düzelebilir. Uzun süre fark edilmediğinde ise sinir sisteminde kalıcı hasara yol açabileceği için risk taşıyan kişilerde düzenli ölçüm önemlidir.

B12 Vitamini Nedir?

B12 vitamini (kobalamin), alyuvarların yapımı, sinir sisteminin sağlıklı çalışması ve hücrelerin DNA üretimi için gerekli olan bir vitamindir. Vücut B12’yi kendisi üretemez; bu vitamin et, balık, yumurta, süt ve süt ürünleri gibi hayvansal besinlerle alınır.

Besinlerle alınan B12’nin emilebilmesi için midede üretilen ve “intrinsik faktör” adı verilen bir proteine bağlanması gerekir. Bu karmaşık emilim yolunun herhangi bir aşamasında oluşan sorun, yeterli beslenmeye rağmen eksikliğe yol açabilir. Vücut B12’yi karaciğerde yıllarca yetecek miktarda depoladığı için eksiklik çoğu zaman yavaş gelişir.

B12 Testi Neden İstenir?

B12 testi, B12 eksikliğinden şüphelenildiğinde ve eksiklik açısından risk taşıyan kişilerde istenir. Eksiklik hem kan değerlerini hem de sinir sistemini etkileyebildiği için belirtiler oldukça çeşitlidir.

B12 Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

B12 eksikliğini düşündüren belirtiler şunlardır:

• Halsizlik, çabuk yorulma ve nefes darlığı
• El ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma ve denge bozukluğu
• Unutkanlık, dikkat dağınıklığı ve ruh hali değişiklikleri
• Dilde kızarıklık, yanma ve ağızda yaralar
• Ciltte solukluk ya da hafif sararma

Hemogramda alyuvarların büyük olduğunu gösteren MCV yüksekliği ve kansızlık saptanan kişilerde de B12’ye bakılır. Vegan beslenenler, ileri yaştaki kişiler, mide ameliyatı geçirenler ve uzun süre mide asidini azaltan ilaç ya da diyabet ilacı metformin kullananlar eksiklik açısından risk altındadır.

B12 Testi Nasıl Yapılır?

B12 testi, koldaki bir toplardamardan alınan kan örneğiyle yapılır. Laboratuvarlarımızın test rehberi, B12 vitamini için kanın 10–12 saatlik açlıktan sonra sabah verilmesini önermektedir. Bu sürede su içilebilir.

Testten önce şu noktalara dikkat edilmesi önerilir:

• B12 takviyesi, B12 iğnesi ya da B vitamini içeren bir multivitamin kullanıyorsanız hekiminize bildirmeniz gerekir. Takviyeler sonucu yükselterek eksikliği gizleyebilir.
• Saç, cilt ve tırnak için kullanılan yüksek doz biyotin (B7 vitamini) bazı vitamin ve hormon testlerini yanıltabilir. Kullanıyorsanız hekiminize bildirmeniz ve hekim önerirse tahlilden önce ara vermeniz gerekir.
• Düzenli kullanılan ilaçlar hekime danışılmadan bırakılmamalıdır.

B12 sonucu çoğu zaman aynı gün çıkar. Lokman Hekim hastanelerinde verdiğiniz tahlillerin sonuçlarına e-Hizmetler üzerinden ulaşabilirsiniz.

B12 Vitamini Kaç Olmalı?

Yetişkinlerde B12 vitamininin normal değeri yaklaşık 197–771 pg/mL arasındadır. Bu aralık kullanılan yönteme göre laboratuvardan laboratuvara değişebilir; bazı raporlarda sonuç pmol/L birimiyle verilir.

B12 değerinin alt sınıra yakın olduğu (yaklaşık 200–300 pg/mL) durumlarda belirtiler varsa eksiklik tam olarak dışlanamaz. Hekim bu durumda homosistein ya da metilmalonik asit testi isteyebilir. Sonucunuzu raporunuzda yazan referans aralığıyla karşılaştırmanız gerekir.

B12 sonucunuzu aşağıdaki araçla, raporunuzdaki referans aralığına göre yorumlayabilirsiniz.

B12 Eksikliği Ne Anlama Gelir?

B12 eksikliği, vücudun sağlıklı alyuvar üretmek ve sinir sistemini korumak için yeterli B12 bulamadığını gösterir. Eksiklik ilerledikçe alyuvarlar büyür ve sayıları azalır; bu durum kansızlığa yol açar. Sinirlerin çevresindeki koruyucu kılıf da etkilenebildiği için uyuşma ve denge sorunları gelişebilir.

B12 eksikliğinin başlıca nedenleri şunlardır:

• Vegan beslenme ya da hayvansal besinlerin az tüketilmesi
• Pernisiyöz anemi gibi midede emilimi bozan hastalıklar
• Mide ameliyatları ve obezite cerrahisi
• Çölyak ve Crohn hastalığı gibi bağırsak hastalıkları
• Mide asidini azaltan ilaçların ve metforminin uzun süre kullanılması
• İleri yaşta mide asidinin azalması

Tedavide eksikliğin nedenine ve derecesine göre ağızdan yüksek doz B12 ya da kas içine yapılan B12 iğneleri kullanılır. Emilim sorunu olan kişilerde, örneğin pernisiyöz anemide, tedavinin ömür boyu sürmesi gerekebilir. Tedaviye erken başlandığında kansızlık birkaç hafta içinde düzelmeye başlar; sinir sistemine ait belirtilerin düzelmesi ise daha uzun sürebilir. Tedavi biçimini ve süresini hekim belirler.

B12 Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

B12 yüksekliği çoğu zaman B12 takviyesi ya da iğnesi kullanımına bağlıdır ve genellikle tek başına zararlı değildir. Bağırsaklardan emilebilen B12 miktarı sınırlı olduğu için besinlerle alınan B12 yükselmeye yol açmaz; vücut emilen fazla B12’yi de idrarla atar.

Takviye kullanmayan bir kişide B12’nin belirgin yüksek bulunması ise karaciğer hastalıkları, böbrek yetmezliği ya da bazı kan hastalıklarıyla ilişkili olabilir. Bu durumda iç hastalıkları uzmanı sonucu diğer tahlillerle birlikte değerlendirir ve gerekirse ek testler ister.

B12 Sonucu İçin Hangi Bölüme Başvurulur?

B12 düşük ya da açıklanamayan biçimde yüksek çıktığında ilk değerlendirme için iç hastalıkları uzmanına başvurulabilir. Uyuşma, denge bozukluğu ya da unutkanlık gibi sinir sistemi belirtileri belirginse nöroloji, emilim sorunu düşünüldüğünde gastroenteroloji, ağır kansızlıkta hematoloji uzmanının görüşü alınır.

Belirgin nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma ya da kısa sürede gelişen yürüme güçlüğü aynı gün değerlendirilmesi gereken belirtilerdir. Bu belirtiler varsa acil servise başvurulmalıdır.