Hastaneler ve Merkezler
Tüm hastaneler ve merkezlerTıbbi Birimler
Tüm tıbbi birimlerUzmanlık alanları
Hastaneler ve Merkezler
Ankara
Lokman Hekim Akay HastanesiÇankayaLHÜ Ankara HastanesiSincanLokman Hekim Etlik HastanesiKeçiörenLokman Hekim Demet Tıp MerkeziYenimahalleLokman Hekim Üniversitesi Ağız ve Diş Sağlığı Uygulama ve Araştırma MerkeziÇankayaLokman Hekim Üniversitesi Sağlık Danışmanlık HizmetleriÇankayaİstanbul
Lokman Hekim İstanbul HastanesiPendikVan
Lokman Hekim Van HastanesiCumhuriyet MahallesiYurt dışı
Lokman Hekim Erbil Tanı ve Görüntüleme MerkeziErbil, IrakLokman Hekim Medical CenterBişkek, KırgızistanTıbbi Birimler
Uzmanlık alanları
KardiyolojiKadın Hastalıkları ve DoğumOrtopedi ve TravmatolojiGastroenterolojiGenel CerrahiGöz Sağlığı ve HastalıklarıKulak Burun Boğaz (KBB)NörolojiÖne çıkan merkezler
Tüp Bebek MerkeziHavacılık Tıp Merkeziİşitme ve Denge MerkeziVertigo ve Denge MerkeziHasta Rehberi
CAR-T hücre tedavisi, hastanın T lenfosit adı verilen bağışıklık hücrelerinin laboratuvar ortamında genetik olarak yeniden düzenlenerek kanser hücrelerini tanıyıp hedefleyebilecek hâle getirildiği ileri bir immünoterapi yöntemidir. Özellikle bazı kan kanserlerinde, standart tedavilere yanıt alınamayan ya da tedaviden sonra hastalığı tekrarlayan hastalarda başvurulan bir seçenektir. Tedavide hastanın kendi hücreleri kullanılır ve hazırlanan hücreler genellikle tek seferde damar yoluyla verilir.
Tedavinin adındaki CAR, “kimerik antijen reseptörü” anlamına gelir. Laboratuvarda T hücrelerine kazandırılan bu yapay reseptör, hücrelerin kanser hücresinin yüzeyindeki belirli bir proteini tanıyıp ona bağlanmasını sağlar. B hücreli lösemi ve lenfomalarda bu hedef çoğunlukla CD19, multipl miyelomda ise BCMA adlı proteindir.
CAR kazandırılan bu hücreler vücuda geri verildiğinde, normalde bağışıklık sisteminden kaçabilen tümör hücrelerini hedef alarak yok etmeye çalışır. Hücreler vücutta çoğalıp uzun süre varlığını sürdürebildiği için bu yaklaşım bazı bilimsel kaynaklarda “canlı ilaç” olarak da tanımlanmaktadır.
CAR-T tedavisi üç temel aşamadan oluşur:
İlk aşamada T hücreleri, aferez adı verilen ve kan bağışına benzeyen bir işlemle kandan ayrılarak toplanır. Laboratuvardaki hazırlık sürecinde hastalığı kontrol altında tutmak için hekim ara tedavi uygulayabilir. Hücrelerin verilmesinden önceki birkaç gün içinde ise vücudun yeni hücreleri kabul etmesini ve bu hücrelerin çoğalmasını kolaylaştırmak amacıyla düşük doz kemoterapi uygulanır. Son aşamada hazırlanan hücreler, kan nakline benzer biçimde damar yoluyla ve çoğunlukla tek seferde verilir. Bu hücreler vücutta kanser hücrelerini hedefleyerek bağışıklık yanıtı oluşturabilir.
CAR-T tedavisi ile özellikle tedaviye dirençli ya da tekrarlayan bazı kan kanserlerinde yanıt alınabilmektedir:
Akciğer, meme ya da bağırsak gibi organlarda gelişen katı (solid) tümörlerde ise CAR-T tedavisinin kullanımı halen araştırma aşamasındadır. Lenfomanın türleri, belirtileri ve tanı süreci hakkında ayrıntılı bilgi için lenf kanseri (lenfoma) yazımızı inceleyebilirsiniz.
CAR-T tedavisi, bağışıklık sisteminin güçlü aktivasyonuna bağlı bazı yan etkilere yol açabilir. CAR-T tedavisinde en sık görülen yan etkiler şunlardır:
Bu yan etkiler çoğunlukla tedaviden sonraki ilk günlerde ortaya çıktığı için genellikle hastanede, yakın takip altında yönetilir. İkinci bir kanser gelişme olasılığı gibi uzun dönem riskler de araştırıldığı için hastaların takibi tedaviden sonra yıllarca sürdürülür.
CAR-T tedavisi her hasta için uygun değildir. Genellikle standart tedavilere yanıt vermemiş ya da tedaviden sonra hastalığı tekrarlamış hastalarda değerlendirilir.
Bu değerlendirmede hastalığın türü, daha önce alınan tedaviler, organların çalışması ve kişinin genel sağlık durumu birlikte ele alınır. Karar, hematoloji uzmanlarının yer aldığı deneyimli bir ekip tarafından verilir.
Türkiye’de CAR-T hücre tedavisine erişim henüz sınırlıdır. Bu tedavide hastadan alınan hücreler bugüne kadar çoğunlukla yurt dışındaki laboratuvarlarda işlenip yeniden Türkiye’ye getirilmiştir. Son yıllarda hücrelerin yurt içinde üretilmesine yönelik çalışmalar da hız kazanmıştır.
Tedavi süreci ise genellikle hematoloji, onkoloji ve laboratuvar birimlerinin birlikte çalıştığı, kök hücre nakli gibi hücresel tedavilerde deneyimli merkezlerde yürütülür.
CAR-T tedavisinin bir seçenek olup olmadığı, hastalığın tanı ve tedavi sürecini yürüten Hematoloji uzmanı tarafından değerlendirilir. Gerekli görüldüğünde hasta, bu tedaviyi uygulayan bir merkeze yönlendirilir.
CAR-T tedavisi süreci ne kadar sürer?
CAR-T tedavisinde hücrelerin toplanmasından hastaya verilmesine kadar geçen süre genellikle 3–5 haftadır. Hücreler verildikten sonra yan etkilerin takibi için hastanın çoğunlukla 7–10 gün hastanede kalması ve sonraki haftalarda tedavi merkezine yakın bulunması gerekir. Kan değerlerinin ve bağışıklık sisteminin toparlanması ise kişiden kişiye değişen bir süre alabilir.
CAR-T tedavisinden sonra nelere dikkat edilmelidir?
CAR-T tedavisinden sonraki ilk haftalarda ateş, bilinç bulanıklığı, konuşma güçlüğü ya da nefes darlığı gibi belirtiler görüldüğünde tedavi ekibine hemen haber verilmesi gerekir. Nörolojik yan etkiler dikkati ve tepki süresini bozabildiği için hekimin önerdiği süre boyunca araç kullanılmamalıdır. Enfeksiyon riski bir süre yüksek kalabileceğinden kalabalık ortamlardan uzak durmak ve el hijyenine dikkat etmek de korunmaya yardımcı olur.
CAR-T tedavisinin başarı oranı nasıl değerlendirilir?
CAR-T tedavisinin başarısı, tedaviden sonra kanser bulgularının ortadan kalkıp kalkmadığına (remisyon) ve bu yanıtın ne kadar sürdüğüne bakılarak değerlendirilir. Başarı oranı hastalığın türüne, daha önce alınan tedavilere ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir. Örneğin tekrarlayan ya da tedaviye dirençli B hücreli akut lenfoblastik lösemisi olan çocuk ve genç erişkinlerde yapılan bir çalışmada hastaların %81’inde ilk üç ay içinde remisyon sağlanmıştır. Büyük B hücreli lenfomada yapılan çalışmalarda ise katılımcıların %30’dan fazlası beş yıl sonra hastalıksız yaşamını sürdürmüştür. Bazı hastalarda hastalık tedaviden sonra yeniden ortaya çıkabildiği için düzenli takip sürdürülür.
CAR-T tedavisi ilk tedavi olarak uygulanır mı?
CAR-T tedavisi bugün genellikle ilk tedavi seçeneği olarak değil, kemoterapi gibi standart tedavilere yanıt alınamadığında ya da hastalık tekrarladığında kullanılır. Büyük B hücreli lenfoma ve multipl miyelom gibi bazı hastalıklarda ise ilk tedaviye yanıt alınamadığında ya da hastalık kısa süre içinde tekrarladığında daha erken bir aşamada da değerlendirilebilmektedir. Bu karar, hastalığın türü ve kişinin tedavi geçmişi göz önünde bulundurularak hematoloji uzmanı tarafından verilir.
CAR-T tedavisi ile kök hücre nakli arasındaki fark nedir?
Kök hücre naklinde, yüksek doz kemoterapinin ardından hastanın kendisinden ya da bir vericiden alınan sağlıklı kan yapıcı hücreler verilerek kemik iliği yenilenir. CAR-T tedavisinde ise hastanın kendi T hücreleri, kanser hücrelerini tanıyacak biçimde laboratuvarda yeniden düzenlenerek geri verilir. Kök hücre nakli kemik iliğini yenilemeyi, CAR-T tedavisi ise bağışıklık sistemini doğrudan kansere yöneltmeyi amaçlar.
CAR-T tedavisi kemoterapiden nasıl ayrılır?
CAR-T tedavisi kanser hücrelerini ilaçlarla değil, hastanın laboratuvarda yeniden düzenlenen kendi T hücreleriyle hedef alır. Kemoterapide hızla bölünen hücreleri etkileyen ilaçlar genellikle belirli aralıklarla tekrarlanan kürler hâlinde uygulanır, CAR-T hücreleri ise çoğu zaman tek seferde verilir.
T hücreleri antikor üretir mi?
T hücreleri antikor üretmez. Antikorları B hücreleri üretir. T hücreleri ise enfekte hücreleri doğrudan yok eder ve bağışıklık yanıtını koordine eder.
Web sitesi içeriklerimiz Yayın Danışma Kurulu tarafından onaylanarak yayınlanmaktadır. Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununda, uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.
Lenf kanseri, halk arasında lenfoma olarak bilinir, lenfatik sistemin kanseridir. Bu sistem, bağışıklık sisteminin bir parçası olarak vücudu enfeksiyonlara ve hastalıklara karşı koruyan lenf düğümleri ve…
Kemik iliği (kök hücre) nakli, kan hastalıkları ve bazı kanser türlerinin tedavisinde kullanılan bir tıbbi prosedürdür. Bu işlem, hastanın bozulmuş veya hastalıklı kemik iliğinin, sağlıklı bir…
Kök hücreler, vücudun çeşitli dokularını ve organlarını oluşturan, kendini yenileyebilen ve farklı hücre türlerine dönüşme kapasitesine sahip özel hücrelerdir. Temel olarak, iki ana tür kök hücre…
Hemofili, kanın yeterli miktarda pıhtılaşma proteini (pıhtılaşma faktörü) içermemesi nedeniyle normal şekilde pıhtılaşmadığı kalıtsal bir kanama bozukluğudur. Hemofilide, basit bir yaralanma sonrası kanama normalden daha uzun…
Kanser, hücrelerin bulundukları dokuda kontrolsüz şekilde büyüyerek kitle oluşturduğu bir hastalıktır. Normalde sağlıklı dokularda hücre bölünmesi ve hücre farklılaşması belirli bir düzen içinde gerçekleşirken, kanserde…
Akıllı ilaçlar, kanserli hücreleri tanıyıp sadece o hücreleri hedef alarak etkili olan, hedefe yönelik tedavi ajanlarıdır. Geleneksel kemoterapide olduğu gibi tüm hücreleri etkilemek yerine, kanser hücrelerinin…
Meme kanseri, meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişir. Belirtilerini, tanı ve tedavi seçeneklerini yazımızda bulabilirsiniz.
Çağımızın en önemli hastalığı kabul edilen kanser aynı zamanda ülkemiz de dahil pek çok ülkede en önemli ölüm nedenidir. Her yıl dünyada yaklaşık 16 milyon, ülkemizde…
