Epilepsi (Sara) Hastalığı

Epilepsi hastalığı, halk arasında ‘Sara hastalığı’ olarak bilinmektedir. Uyarılmadan meydana gelen iki veya daha fazla geçirilmiş nöbet epilepsidir. Bilinç kaybına bağlı bayılmalar nöbetten sonra kendine gelmeme, sersemlik hali görülebilir. Bunun yanında bilinç kaybı, bayılma olmadan sadece istemsiz atımlarla da ortaya çıkabilir. Bu belirtiler dışarıdan gözlenen belirtilerdir.

Nöbet Nedir?

Beyinde kısa süreli ve geçici olarak ortaya çıkan anormal bir elektrik aktivitesinin yayılması ile beyin fonksiyonunun bozulması durumudur.

Nöbet Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?

Beynin anormal deşarjına bağlı olan kısa süreli kasılmalar, bilinç kaybı, bayılma, idrar kaçırma, dil ısırma, kollarda ve bacaklarda istemsiz hareketler görülebilir. Bilinç kaybına bağlı bayılmalar nöbetten sonra kendine gelmeme, sersemlik hali görülebilir. Bunun yanında bilinç kaybı, bayılma olmadan sadece istemsiz atımlarla da ortaya çıkabilir. Bu belirtiler dışarıdan gözlenen belirtilerdir. Kişinin fark ettiği koku, tat, görsel varsanılar, vücutta uyuşma karıncalanma, iğnelenme hissi, karında rahatsızlık hissi, farkındalık kaybı, zihinsel karışıklık hissi gibi belirtiler de görülebilir.

Nöbet süresi birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar olabilir. Genelde kendiliğinden durur. Beş dakikadan fazla süren nöbetler ya da nöbetler arasında bilincin açılmaması durumu status olarak kabul edilir. Acil tıbbi müdahale gerektiren bir durum olup, hayati tehlikesi mevcuttur.

Her Nöbet Epilepsi midir?

Her nöbet epilepsi değildir. Uyarılmış nöbetler görülebilir. İlaç, alkol, zehirlenme durumları kan şekerinin çok yükselmesi ya da düşmesi, ateş gibi nedenlerle de nöbet görülebilir. Bu uyarılmış nöbetler epilepsi hastalığı olarak kabul edilmez, altta yatan tıbbi nedenin düzeltilmesi ile azaltılabilir.

Epilepsi Hastalığı Nedir?

Epilepsi hastalığı, halk arasında ‘Sara hastalığı’ olarak bilinmektedir. Uyarılmadan meydana gelen iki veya daha fazla geçirilmiş nöbet epilepsidir.

Epilepsi Hastalığı Neden Ortaya Çıkar?

Beyinde yer kaplayan lezyonlar, eski iskemik olaylar, kafa içi kanamalar, doğuştan olan beyin hasarlanmaları, genetik faktörlerden kaynaklanabileceği gibi epilepsi hastalığına sahip olan hastaların büyük bir bölümünde neden belirlenememektedir.

Epilepsi Hastalığı Ne Sıklıkla ve Kimlerde Görülür?

Epilepsi hastalığı toplumun yaklaşık %1’ini etkilemektedir. Her cins, ırk, etnik grup, cins ve sınıftan kişilerde epilepsi nöbeti görülebilmektedir.

Kadın/erkek farkı bulunmamaktadır.

En sık çocukluk çağında ve 60 yaş üstünde görülmekle birlikte her yaşta görülebilir.

Tanı Kim Tarafından ve Nasıl Konulur?

Epilepsi tanı ve tedavisi nöroloji hekimlerince yapılmaktadır. Öncelikle nöbete neden olan faktörler sorgulanır. Nöbetin görgü tanıklarınca tarifi önemlidir. Akıllı telefonların yaygınlaşması ile nöbet videosu oldukça faydalı olmaktadır.

Nöbet öncesi, nöbet anı ve nöbet sonrasındaki bulgular tanıda yardımcıdır.

Elektroensefalografi (EEG) olarak adlandırılan beyin aktivitelerinin gözlenmesine yarayan yöntem tanıda sıklıkla kullanılmaktadır.

Altta yatan nedeni araştırmak için kan, MR ya da BT görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Hastaların büyük bir bölümü antiepileptik adı verilen nöbet önleyici ilaçlara yanıt vermektedir. Nöbet önleyici ilaçların sayısı, seçimi ve doz ayarı hastanın nöbet şekli, ek hastalıkları, yaşı gibi faktörler gözetilerek nöroloji hekimlerince yapılmaktadır.

Epilepsi hastalığına sahip kişilerin yarıdan fazlasının nöbetleri tek ilaç ile kontrol altına alınabilir. Bir bölümü 2 ya da daha fazla nöbet önleyici ilaç ile tedavi edilirken, %10’dan daha az bir kısmının nöbetleri ilaçlar ile kontrol edilemeyebilir. Bu durumda tedavi epilepsi cerrahisi veya vagal sinir stimülasyonuna (epilepsi pili) başvurulabilir.

Epilepsi Hastaları Nelerden Kaçınmalıdır?

Nöbet ilaçlarını içmeyi unutmak en fazla nöbet tekrarı nedenidir. Ayrıca uykusuzluk, öğün atlamak, ateş, hastalık, stres, üzüntü bazı ilaçlar epilepsi hastalarında nöbet sıklığını artırabilir. Bu durumlardan kaçınılması gereklidir.

Nöbet ile Karşılaşınca Ne Yapmalıyız?

• Epileptik nöbet geçiren kişi yakınınız ya da herhangi bir kişi olabilir. Öncelikle sakin olmanız ve nöbetin sonlanmasını beklemeniz gereklidir.
• Nöbet süresini takip etmek için başlangıç saatini not edin.
• Hastayı yan yatırın ve güvenliğini sağlayın etrafta bulunan kesici delici ya da sert eşyaları uzaklaştırın.
• Kafa altına yumuşak bir yastık, tişört, mont gibi bir eşya yerleştirip başının yere çarpmasını engelleyin.
• Nöbet sırasında hastanın ağzını açmaya çalışmayın, nöbet sırasında dil sadece ısırılabilir fakat sizin ağzını açarken kıracağınız bir diş soluk borusunu tıkamak gibi daha ciddi sonuçlar doğurabilir.
• Kişi nöbet sırasında altını ıslatabilir, herhangi bir tepki vermeyin mümkünse nöbet durduktan sonra hastayı rahatlatın.

Acil Yardım Çağrısı

Nöbet 5 dakikadan uzun sürüyor ise ya da nöbetler arasında hastanın bilinci açılmıyor, nöbet sırasında morarma ve nefes darlığı gözlemliyorsanız 112 acil servise haber verin.

Uzm. Dr. Müge Kuzu Kumcu
Nöroloji
Lokman Hekim Üniversitesi Ankara Hastanesi