Anti-HBs (Hepatit B Antikoru) Testi

Hepatit B aşısının işe yarayıp yaramadığını ya da kişinin bu enfeksiyonu geçirip geçirmediğini anlamak için bakılan testlerden biri Anti-HBs’dir. Anti-HBs sonucu, kişinin hepatit B’ye karşı korunup korunmadığını gösterdiği için aşı kararında belirleyici rol oynar.

Anti-HBs çoğu zaman HBsAg ve Anti-HBc testleriyle birlikte istenir. Bu üç test birlikte yorumlandığında kişinin aşıyla mı korunduğu, enfeksiyonu geçirip iyileşip iyileşmediği ya da aşıya ihtiyacı olup olmadığı netleşir.

Anti-HBs Nedir?

Anti-HBs, bağışıklık sisteminin hepatit B virüsünün yüzey proteinine (HBsAg) karşı ürettiği koruyucu antikordur. Bu antikor kanda yeterli düzeyde bulunduğunda kişi hepatit B virüsüyle karşılaşsa bile enfeksiyondan korunur.

Anti-HBs, hepatit B aşısından ya da geçirilen bir hepatit B enfeksiyonunun iyileşmesinden sonra oluşur. Aşı yalnız virüsün yüzey proteinini içerdiği için aşılanan kişide yalnız Anti-HBs oluşur; enfeksiyonu geçiren kişide ise Anti-HBs’ye ek olarak Anti-HBc de bulunur.

Anti-HBs Testi Neden İstenir?

Anti-HBs testi, kişinin hepatit B’ye karşı bağışık olup olmadığını öğrenmek için istenir. Aşı olup olmadığını bilmeyen kişilerde gereksiz aşılamanın önüne geçer; aşı olanlarda ise aşının koruyucu antikor oluşturup oluşturmadığını gösterir.

Anti-HBs testi özellikle şu durumlarda istenir:

• Hepatit B aşısı öncesinde bağışıklık durumunun belirlenmesi
• Sağlık çalışanları gibi risk altındaki kişilerde aşı sonrası koruyuculuğun kontrolü
• Diyaliz hastaları ve bağışıklığı baskılayan ilaç kullanan kişiler
• Eşi, partneri ya da birlikte yaşadığı biri hepatit B taşıyıcısı olan kişiler
• Hepatit B taşıyıcısı annelerden doğan bebeklerin aşı sonrası kontrolü
• Gebelik, ameliyat ve bazı tedaviler öncesindeki hepatit taramaları

Anti-HBs Testi Nasıl Yapılır?

Anti-HBs testi, koldaki bir toplardamardan alınan kan örneğiyle yapılır. Test için aç kalmak ya da özel bir hazırlık yapmak gerekmez; kan günün herhangi bir saatinde verilebilir.

Aşı sonrası koruyuculuk kontrol edilecekse testin zamanlaması önemlidir. Risk grubundaki kişilerde Anti-HBs genellikle aşı serisinin son dozundan 1–2 ay sonra ölçülür; aşıdan yıllar sonra yapılan testte antikor düzeyi doğal olarak düşmüş olabilir.

Anti-HBs sonucu çoğu zaman aynı gün ya da ertesi gün çıkar. Lokman Hekim hastanelerinde verdiğiniz tahlillerin sonuçlarına e-Hizmetler üzerinden ulaşabilirsiniz.

Anti-HBs Kaç Olmalı?

Anti-HBs değerinin 10 IU/L (mIU/mL) ve üzerinde olması, hepatit B’ye karşı koruyucu düzeyde antikor bulunduğunu gösterir. 10 IU/L’nin altındaki değerler negatif kabul edilir ve kişinin koruyucu antikoru olmadığı anlamına gelir.

Değerin yüksekliği korumanın gücü hakkında fikir verse de 10 IU/L’nin üzerindeki her sonuç koruyucu kabul edilir. Raporunuzdaki eşik değer kullanılan yönteme göre farklı yazılmış olabilir; sonucunuzu raporunuzdaki değerlendirmeyle birlikte okumanız gerekir.

Anti-HBs sonucunuzu aşağıdaki araçla yorumlayabilirsiniz.

Hepatit B Test Sonuçları Birlikte Nasıl Yorumlanır?

Anti-HBs sonucu, HBsAg ve Anti-HBc ile birlikte değerlendirildiğinde kişinin hepatit B açısından durumu netleşir. Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan sonuç birleşimlerini özetlemektedir:

HBsAg pozitif olan kişilerde enfeksiyonun yeni mi yoksa kronik mi olduğunu anlamak için Anti-HBc IgM, HBeAg ve HBV DNA gibi testlere bakılır. Hepatit B’nin bulaşma yolları ve tedavisi hepatit yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Anti-HBs Negatif Çıkarsa Ne Yapılır?

Anti-HBs negatif çıktığında kişinin hepatit B’ye karşı koruyucu antikoru yoktur ve HBsAg de negatifse aşılanması önerilir. Hepatit B aşısı genellikle 0, 1 ve 6. aylarda yapılan üç dozla tamamlanır ve sağlıklı yetişkinlerin büyük çoğunluğunda koruyucu antikor oluşturur.

Daha önce aşı olduğu hâlde Anti-HBs negatif çıkan kişilerde iki olasılık bulunur. Antikor düzeyi aşıdan yıllar sonra ölçülemeyecek kadar azalmış olabilir; sağlıklı kişilerde bu durumda bile bağışık bellek çoğu zaman korumayı sürdürür. Aşıya hiç yanıt verilmemiş olması da mümkündür; bu durumda hekim tek doz rapel aşı ya da aşı serisinin tekrarlanmasını önerebilir ve sonrasında Anti-HBs’yi yeniden kontrol eder.

İki aşı serisine rağmen antikor gelişmeyen kişilerde HBsAg’nin negatif olduğu doğrulanır ve hepatit B’den korunmak için kan ve vücut sıvılarıyla temasta dikkatli olunması önerilir.

Anti-HBs Pozitif ya da Yüksek Çıkarsa Ne Anlama Gelir?

Anti-HBs’nin pozitif çıkması hepatit B’ye karşı koruma olduğunu, değerin yüksek olması ise korumanın güçlü olduğunu gösterir. Raporda “reaktif” ya da “referans dışı” yazması da aynı anlama gelir ve herhangi bir sağlık sorununa işaret etmez. Özellikle aşıdan kısa süre sonra yapılan ölçümlerde değerin 1.000 IU/L’nin üzerinde çıkması sık görülür ve tedavi ya da ek önlem gerektirmez.

Anti-HBs Sonucu İçin Hangi Bölüme Başvurulur?

Anti-HBs sonucunu ve aşı ihtiyacını değerlendirmek için enfeksiyon hastalıkları uzmanına ya da aile hekiminize başvurabilirsiniz. HBsAg pozitif çıkan, yani hepatit B enfeksiyonu saptanan kişilerin takibi enfeksiyon hastalıkları ya da gastroenteroloji uzmanı tarafından yapılır.

Ciltte ve gözlerde sararma, idrarın koyulaşması, şiddetli halsizlik ve karın ağrısı karaciğer iltihabını düşündürür. Bu belirtilere bilinç bulanıklığı ya da kanama eşlik ediyorsa gecikmeden acil servise başvurulmalıdır.