Magnezyum, kasların, sinirlerin ve kalbin düzenli çalışması için gerekli olan bir mineraldir ve kandaki düzeyi vücudun magnezyum dengesi hakkında bilgi verir. Yetişkinlerde normal değer yaklaşık 1,6–2,6 mg/dL arasındadır. Düşük magnezyum çoğu zaman ishale, bazı ilaçlara ya da böbreklerden kayba bağlıdır; yüksek magnezyum ise genellikle böbrek işlevinin azaldığını düşündürür.
Kas krampları, göz kapağında seğirme, çarpıntı ya da nedeni açıklanamayan halsizlik gibi şikâyetlerin araştırılmasında hekimin istediği tahlillerden biri magnezyum testidir. Magnezyum düzeyindeki değişiklikler kasların, sinirlerin ve kalbin çalışmasını etkileyebilir. Uzun süren ishal, bazı ilaçların düzenli kullanımı ve böbrek hastalıkları vücutta magnezyum kaybına ya da birikimine yol açabildiği için bu test, özellikle bu durumlarda sık istenir.
Magnezyumun düşük çıkması çoğu zaman vücudun bu minerali bağırsaklardan ya da böbreklerden fazla kaybettiğini gösterir. Yüksek değer ise seyrek görülür ve genellikle böbreklerin fazla magnezyumu atamadığı durumlarla ilişkilidir.
Magnezyum Nedir?
Magnezyum, kasların kasılıp gevşemesi, sinirlerin uyarı iletmesi ve kalbin düzenli atması için gerekli olan bir mineraldir. Vücutta yüzlerce enzimin çalışmasına katılır; besinlerden enerji üretilmesi, kemiklerin sağlamlığı, kan şekerinin ve tansiyonun düzenlenmesi de magnezyuma bağlıdır.
Vücuttaki magnezyumun yaklaşık yarısı kemiklerde, geri kalanın büyük bölümü ise hücrelerin içinde bulunur. Kanda dolaşan miktar ise toplam magnezyumun yalnız küçük bir kısmıdır. Bu nedenle kan tahlilindeki magnezyum değeri normal olsa bile vücudun magnezyum depoları azalmış olabilir ve hekim sonucu şikâyetlerle birlikte değerlendirir.
Magnezyum Testi Neden İstenir?
Magnezyum testi, magnezyum düzeyinin düşük ya da yüksek olabileceğinden şüphelenildiğinde istenir. Magnezyum eksikliği hafif düzeyde çoğu zaman belirti vermez; düzey düştükçe kaslarda ve sinir sisteminde şikâyetler ortaya çıkar.
Hekim, şikâyeti olmayan kişilerde de magnezyum düzeyine bakabilir. Uzun süreli ishali olanlar, düzenli alkol kullananlar, kan şekeri kontrol altında olmayan diyabet hastaları ve mide asidini azaltan ilaçları ya da idrar söktürücüleri uzun süre kullananlar magnezyum eksikliği açısından risk altındadır. Tedaviye rağmen düzelmeyen potasyum ya da kalsiyum düşüklüğünde de altta yatan neden magnezyum eksikliği olabileceği için bu test istenir. Böbrek hastalığı olan ve magnezyum içeren ilaç kullanan kişilerde ise test, magnezyumun vücutta birikip birikmediğini gösterir.
Magnezyum Testi Nasıl Yapılır?
Magnezyum testi, koldaki bir toplardamardan alınan kan örneğiyle yapılır. Magnezyum için aç kalmak zorunlu değildir; test çoğu zaman diğer biyokimya tahlilleriyle birlikte istendiği için kan genellikle sabah saatlerinde ve aç karnına verilir.
Testten önce şu noktalara dikkat edilmesi, sonucun doğru yorumlanmasına yardımcı olur:
Magnezyum takviyesi, magnezyum içeren mide ilacı ya da müshil kandaki magnezyum düzeyini yükseltebilir. Bu ürünlerden birini kullanıyorsanız hekiminize bildirmeniz gerekir.
Mide asidini azaltan ilaçlar, idrar söktürücüler ve bazı antibiyotikler ise magnezyum düzeyini düşürebileceği için sonuç, kullandığınız ilaçlar bilinerek değerlendirilir.
Alyuvarların içinde kandaki sıvıdan daha fazla magnezyum bulunur. Kan örneği uzun süre bekletildiğinde ya da alım sırasında alyuvarlar ezildiğinde (hemoliz) bu magnezyum kana geçer ve sonuç olduğundan yüksek çıkabilir.
Düzenli kullanılan ilaçlar hekime danışılmadan bırakılmamalıdır.
Magnezyum sonucu çoğu zaman aynı gün çıkar. Lokman Hekim hastanelerinde verdiğiniz tahlillerin sonuçlarına e-Hizmetler üzerinden ulaşabilirsiniz.
Magnezyum Kaç Olmalı?
Yetişkinlerde kandaki magnezyumun normal değeri yaklaşık 1,6–2,6 mg/dL arasındadır ve bu aralık kadınlarda ve erkeklerde aynıdır. Bazı raporlarda sonuç mmol/L birimiyle verilir; bu birimde normal aralık 0,66–1,07 mmol/L’dir.
Magnezyum (mg/dL)
Magnezyum (mmol/L)
Değerlendirme
1,6’nın altında
0,66’nın altında
Düşük
1,6–2,6
0,66–1,07
Referans aralığında
2,6’nın üzerinde
1,07’nin üzerinde
Yüksek
Referans aralıkları, kullanılan cihaza ve yönteme göre laboratuvardan laboratuvara küçük farklılıklar gösterebilir. Bu nedenle sonucunuzu raporunuzda yazan aralıkla karşılaştırmanız gerekir. Şikâyetleri olan kişilerde alt sınıra yakın bir sonuç, magnezyum eksikliğini tek başına dışlamaz.
Magnezyum sonucunuzu aşağıdaki araçla, raporunuzdaki referans aralığına göre yorumlayabilirsiniz.
—
Sonucunuzu girdiğinizde değeriniz bu ölçekte gösterilir.
Değerlendirme
—
Referans aralığı
—
Başvurulacak bölüm
—
Girdiğiniz değerler yalnız tarayıcınızda işlenir; hiçbir yere gönderilmez ve kaydedilmez.
Magnezyum Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?
Magnezyum düşüklüğü, vücudun bu minerali yeterince alamadığını ya da bağırsaklardan veya böbreklerden fazla kaybettiğini gösterir. Magnezyum, kandaki potasyum ve kalsiyum düzeyinin korunmasında da görev aldığı için düşüklüğü çoğu zaman bu minerallerin de azalmasıyla birlikte görülür.
Magnezyumun düşmesine yol açan başlıca nedenler şunlardır:
Bağırsaklardan kayıp: Uzun süren ishal, çölyak ve iltihabi bağırsak hastalıkları gibi emilimi bozan durumlar magnezyumun vücuttan atılmasına yol açar.
İlaçlar: Mide asidini azaltan ilaçların uzun süre kullanılması, idrar söktürücüler ve bazı antibiyotik ve kemoterapi ilaçları magnezyum düzeyini düşürür.
Alkol kullanımı: Düzenli alkol kullanımı hem magnezyum alımını azaltır hem de böbreklerden atılımını artırır.
Kontrol altında olmayan diyabet: Kan şekeri yüksek seyrettiğinde artan idrar miktarıyla birlikte magnezyum kaybı da artar.
Yetersiz beslenme: Yeşil yapraklı sebzeler, kuru yemişler, baklagiller ve tam tahıllar gibi magnezyumdan zengin besinlerin az tüketilmesi eksikliğe zemin hazırlar.
Magnezyum düşüklüğünün nedenini bulmak, tedavinin kendisi kadar önemlidir. Kayba yol açan durum sürdükçe magnezyum yerine konsa bile düzey yeniden düşebileceği için ishalin, kullanılan ilaçların ve kan şekerinin kontrol altına alınması tedavinin bir parçasıdır. Diyabette idrarla artan magnezyum kaybı, kan şekeri düzene girdiğinde azalır; diyabetin takibi ve tedavisi diyabet yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Hafif düşüklükte ağızdan magnezyum ilacı yeterli olabilirken belirgin düşüklükte ve şikâyetleri ağır olan hastalarda magnezyum damardan verilir. Magnezyum yerine konmadan potasyum ve kalsiyum düşüklüğü de kalıcı olarak düzelmeyebileceği için hekim bu değerleri birlikte takip eder. Magnezyumun türünü, dozunu ve süresini hekim belirler. Yüksek doz magnezyum ishale yol açabildiği ve böbrek hastalığı olan kişilerde vücutta birikebildiği için magnezyum takviyesi hekim önerisi olmadan kullanılmamalıdır.
Magnezyum Yüksekliği Ne Anlama Gelir?
Magnezyum yüksekliği, vücuda alınan magnezyumun böbreklerden yeterince atılamadığını gösterir. Böbrekleri sağlıklı çalışan kişilerde fazla magnezyum idrarla atıldığı için yükseklik seyrek görülür ve çoğu zaman böbrek işlevinin azalmasıyla birlikte ortaya çıkar.
Magnezyum yüksekliğinin sık görülen nedenleri şunlardır:
Akut ya da kronik böbrek yetmezliği
Böbrek hastalığı olan kişilerde magnezyum içeren müshil, lavman ya da mide ilacı kullanılması
Gereğinden yüksek dozda magnezyum takviyesi kullanılması
Vücudun susuz kalması
Lityum kullanımı ve böbrek üstü bezinin yetersiz çalışması
Hafif yükseklik çoğu zaman şikâyete yol açmaz. Değer yükseldikçe bulantı, yüzde kızarma, halsizlik, reflekslerde azalma, tansiyon düşüklüğü ve kalp atımında yavaşlama görülebilir. Hekim, magnezyum yüksekliğinde böbrek işlevini değerlendirmek için kreatinin ve diğer böbrek testlerine bakar; kullanılan ilaçları gözden geçirerek magnezyum içeren ürünleri düzenler. Kan örneğinin bozulmasına bağlı yanlış yükseklikten şüphelenildiğinde ise test tekrarlanır.
Magnezyum Sonucu İçin Hangi Bölüme Başvurulur?
Magnezyum sonucu düşük ya da yüksek çıktığında ilk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) uzmanına başvurulabilir. İç hastalıkları uzmanı sonucu şikâyetlerinizle, kullandığınız ilaçlarla ve potasyum, kalsiyum ve böbrek değerlerinizle birlikte değerlendirir; nedene göre sizi ilgili bölüme yönlendirir.
Magnezyum yüksekliğinde ya da böbrek kaynaklı kayıplarda nefroloji, diyabet ve hormon bozukluklarında endokrinoloji, uzun süren ishal ve emilim sorunlarında gastroenteroloji, çarpıntı ve kalp ritmi bozukluklarında kardiyoloji uzmanının görüşü alınır.
Geçmeyen kas kasılmaları, nöbet geçirme, belirgin çarpıntı, bayılma hissi, nefes almada güçlük ve bilinç bulanıklığı ise aynı gün değerlendirilmesi gereken belirtilerdir. Bu belirtiler varsa acil servise başvurulmalı ya da 112 aranmalıdır.
İç Hastalıkları
Magnezyum Eksikliği Belirtilerini İhmal Etmeyin
Magnezyum sonucunuzun şikâyetleriniz ve diğer tahlillerinizle birlikte değerlendirilmesi için iç hastalıkları uzmanından randevu alabilirsiniz.
Magnezyumun 1,0 mg/dL’nin altına düşmesi ya da 4,9 mg/dL’nin üzerine çıkması kalp ritmini ve solunumu etkileyebilecek kritik bir düzey kabul edilir ve aynı gün değerlendirilmesi gerekir. Referans aralığının dışındaki daha hafif değişiklikler de nedeni araştırılması gereken durumlardır ve hekim tarafından değerlendirilir.
Kadınlarda Magnezyum Kaç Olmalı?
Kandaki magnezyumun normal değeri kadınlarda ve erkeklerde aynıdır ve yetişkinlerde yaklaşık 1,6–2,6 mg/dL arasındadır. Gebelik ve emzirme döneminde magnezyum ihtiyacı arttığı için bu dönemde sonucun kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla değerlendirilmesi önerilmektedir.
Hücre İçi Magnezyum Testi Nedir?
Hücre içi magnezyum testi, alyuvarların içindeki magnezyum düzeyini ölçmek için yapılan bir testtir. Vücuttaki magnezyumun büyük bölümü hücre içinde bulunduğu için bu ölçüm depolar hakkında ek bilgi verebilir ancak standart bir referans aralığı bulunmadığından rutin tahlillerde kullanılmamaktadır. Magnezyum eksikliğinin değerlendirilmesinde serum magnezyumu, şikâyetler ve diğer tahlil sonuçlarıyla birlikte yorumlanır.
Magnezyum Eksikliği Kramp Yapar mı?
Magnezyum eksikliği, kasların gevşemesini zorlaştırarak kas kramplarına, seğirmelere ve titremeye yol açabilir. Kramplar sıvı kaybı, potasyum ve kalsiyum düşüklüğü ya da yoğun egzersiz gibi başka nedenlerle de görülebildiği için sık tekrarlayan kramplarda nedenin hekim tarafından araştırılması önerilmektedir.
Magnezyum Eksikliğinde Ne Yemeli?
Ispanak gibi yeşil yapraklı sebzeler, kuru yemişler, baklagiller ve tam buğday ekmeği gibi tam tahıllar magnezyumdan zengin besinlerdir ve bu besinlerin düzenli tüketilmesi magnezyum alımını destekler. Eksiklik ishal, ilaç kullanımı ya da böbrekten kayıp gibi bir nedene bağlıysa beslenme tek başına yeterli olmayabilir; bu durumda tedaviyi hekim belirler.
Yararlanılan Bilimsel Kaynaklar
Bu yazı; magnezyum testi ve magnezyum dengesi bozuklukları hakkında güvenilir kurum kaynakları ve klinik başvuru kaynakları incelenerek hazırlanmıştır.
