Shamonda virüsü, Culicoides adı verilen küçük, kan emici sineklerle taşınan ve çoğunlukla sığır, koyun, keçi gibi çiftlik hayvanlarında hastalığa yol açan bir virüstür. Hayvanlarda ateş, ishal, süt veriminde düşüş ve yavru kayıplarıyla kendini gösteren virüs, 2026 yazında ilk kez Avrupa’da görüldü ve kısa sürede birçok ülkeye yayıldı. Ekim 2026’da Fransa’da ilk insan vakası bildirildi. Hastanın bağışıklık sistemi ağır biçimde zayıflamış olduğu için yetkililer vakayı istisna olarak kabul etti ve genel nüfus için bir sağlık riski saptanmadığını açıkladı.
Shamonda virüsü (SHAV), Peribunyaviridae ailesinin Orthobunyavirus cinsinde yer alır ve çoğunlukla geviş getiren hayvanlarda hastalık yapan Simbu grubu virüslerinden biridir. Virüs ilk kez 1965 yılında Nijerya’da sığırlarda tespit edildi.
Sonraki yıllarda Afrika’nın farklı bölgelerinde ve Japonya’da da görülen virüs, Avrupa’da ilk kez 2026 yazında ortaya çıktı. Temmuz sonunda Almanya ve İsviçre’deki sığır çiftliklerinde saptandıktan sonra birkaç ay içinde Fransa, Belçika, Hollanda, Avusturya, İspanya ve İrlanda’nın da aralarında bulunduğu ondan fazla ülkeye yayıldı. Güncel verilere göre Avrupa’daki salgında SHAV-EU1 ve SHAV-EU2 adı verilen iki yeni varyant dolaşmaktadır.
Virüs en çok sığırları etkilese de koyun, keçi, at ve alpakalarda da görüldüğü bildirilmiştir. Avrupa’da 2011’den bu yana çiftlik hayvanlarında salgınlara neden olan Schmallenberg virüsüyle yakın akrabadır ve hayvanlarda ona benzer bir hastalık tablosuna yol açar.
Shamonda virüsü hayvanlar arasında Culicoides cinsine ait küçük, kan emici sineklerle yayılır. Sinek, virüs taşıyan bir hayvandan kan emerken virüsü alır ve bir sonraki beslenmesinde başka bir hayvana aktarır. Virüs hayvandan hayvana doğrudan temasla geçmez ancak gebe hayvanlarda anneden yavruya eş (plasenta) yoluyla geçebildiği düşünülmektedir.
Culicoides sinekleri halk arasında bilinen sivrisineklerden farklıdır. Çok küçük oldukları için çoğu zaman fark edilmezler ve özellikle gün doğumu ile gün batımı saatlerinde, hayvan barınaklarının ve nemli alanların çevresinde beslenirler. Sineklerin çoğaldığı sıcak ve nemli aylar, virüsün de en kolay yayıldığı dönemdir. Fransa’da da virüsün bahar aylarından bu yana hayvanlar arasında dolaştığı düşünülmektedir.
Shamonda virüsünün insanlara da bulaşabildiği ilk kez Ekim 2026’da, Fransa’da ağır bir hastalık nedeniyle tedavi gören ve bağışıklık sistemi ciddi şekilde baskılanmış bir hastada saptanmasıyla anlaşıldı. Ayın başında hayatını kaybeden hastanın, virüsün hayvanlar arasında dolaştığı ülkenin doğusunda bir Culicoides sineği tarafından ısırılarak enfekte olduğu düşünülmektedir.
Bu vakaya kadar Shamonda virüsünün insanlarda hastalık yaptığı bilinmiyordu. Hastanın bağışıklık sisteminin ağır biçimde baskılanmış olması nedeniyle vaka istisnai olarak değerlendirildi ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de genel nüfus için bir sağlık riski bulunmadığını bildirdi. Bulaşmanın nasıl gerçekleştiği ise hâlâ araştırılmaktadır.
Shamonda virüsünün insandan insana bulaştığına dair bir bulgu yoktur. Virüs hayvanlar arasında da doğrudan temasla değil sinek ısırığıyla yayılır ve bilinen tek insan vakasında da bulaşmanın bu yolla olduğu düşünülmektedir.
Shamonda virüsünün hayvanlarda yol açtığı belirtiler, sürülerde görülen çok sayıda vakadan bilinmektedir. İnsanlarda ise bugüne kadar yalnız bir vaka bildirildiği için hastalığın seyrine dair bilgi oldukça sınırlıdır.
Yetişkin sığırlarda enfeksiyon çoğunlukla hafif ya da orta şiddette geçer ve sürüde birkaç hayvanda aynı anda başlayabilir. Shamonda virüsü bulaşan hayvanlarda görülen başlıca bulgular şunlardır:
Bu bulgular arasında en ağır sonuç, virüsün gebe hayvanda yavruya geçmesiyle ortaya çıkan yavru kayıpları ve doğumsal anomalilerdir.
Bilinen tek insan vakasında ölümden önce beyni etkileyen sorunlar gelişti ve bu tablonun büyük olasılıkla Shamonda enfeksiyonuyla bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Hastanın bağışıklık sistemi ağır biçimde baskılandığı için aynı tablonun sağlıklı bir kişide de görülüp görülmeyeceği ise henüz netlik kazanmamıştır.
Ateş, baş ağrısı, kas ağrısı ve halsizlik gibi genel belirtiler ise pek çok enfeksiyonda görülür. Türkiye’de bu şikâyetlerin nedeni çoğu zaman grip gibi yaygın enfeksiyonlardır ve sinek ısırığının ardından görülen ateş tek başına Shamonda virüsünü düşündürmez.
Shamonda virüsünün insanlarda ne kadar ölümcül olduğunu söylemek için bugün yeterli veri bulunmamaktadır. Bilinen tek insan vakası ölümle sonuçlandı ancak virüsün ölüme doğrudan mı yol açtığı, yoksa hastanın var olan ağır hastalığının seyrini mi ağırlaştırdığı henüz açıklığa kavuşmadı.
Hastanın bağışıklık sisteminin ciddi şekilde zayıflamış olması nedeniyle virüsün sağlıklı kişilerde nasıl bir seyir izleyeceğini öngörebilmek için daha fazla veriye ihtiyaç vardır. Hayvanlarda ise kayıpların büyük bölümü yetişkinlerde değil yavrularda yaşanmaktadır.
Shamonda virüsüne karşı geliştirilmiş özel bir ilaç bulunmamaktadır. Hayvanlarda tedavi, ateş düşürücü ve iltihap giderici ilaçlarla belirtileri hafifletmeyi amaçlar. İnsanlarda olası bir enfeksiyonda da hekim, kişinin durumuna göre destekleyici bir tedavi planlar. Sıvı desteği, ateşin kontrolü ve gerektiğinde hastanede yakın takip bu tedavinin temelini oluşturur.
Aşı konusunda da durum benzerdir. İnsanlar için geliştirilmiş bir aşı yoktur ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü’ne (WOAH) göre hayvanlarda ticari olarak kullanılabilen bir aşı da henüz bulunmamaktadır.
Shamonda virüsünün kesin tanısı laboratuvar testleriyle konulmaktadır, çünkü hayvanlarda görülen ateş, ishal ya da süt veriminde düşüş gibi belirtiler başka pek çok hastalıkta da ortaya çıkabilir. Hayvanlarda virüsün genetik materyali kan, dışkı ve düşükle kaybedilen ya da ölü doğan yavrulardan alınan örneklerde PCR (polimeraz zincir reaksiyonu) testiyle aranırken antikor testleri, Schmallenberg virüsüne karşı oluşan antikorlarla karışabildiği için tek başına yeterli değildir. Bu nedenle kesin sonuç için virüsün genetik yapısının yetkili laboratuvarlarda ayrıca incelenmesi gerekir.
İnsanlarda ise Shamonda virüsünü saptamaya yönelik, hastanelerde kullanılabilen standart bir test henüz bulunmamaktadır. Bir enfeksiyon şüphesinde hangi incelemelerin gerekeceğine, kişinin şikâyetlerini, seyahat ve hayvanlarla temas öyküsünü birlikte değerlendiren enfeksiyon hastalıkları uzmanı karar verir.
Mevcut bilgiler, Shamonda virüsünün insanlar için genel bir risk oluşturmadığını göstermektedir. Bilinen tek vakanın bağışıklık sistemi ağır biçimde baskılanmış bir hasta olması ise dikkati bu gruba çevirmiştir.
Kanser tedavisi gören, organ nakli olmuş, bağışıklığı baskılayan ilaç kullanan ya da bağışıklık sistemini zayıflatan bir hastalığı bulunan kişilerde enfeksiyonlar genel olarak daha ağır seyredebilir. Bu kişilerin sinek ısırıklarına karşı önlem almaya özen göstermesi, Shamonda virüsünün yanında sineklerle taşınan diğer enfeksiyonlardan korunmalarına da yardımcı olur.
Hayvancılıkla uğraşan, veteriner hekim olarak çalışan ya da çiftliklerde bulunan kişiler sineklerle daha sık karşılaşır ancak bugüne kadar bu gruplarda bildirilmiş bir Shamonda vakası bulunmamaktadır.
Shamonda virüsü sinek ısırığıyla bulaştığı için korunmanın temeli, Culicoides sinekleriyle teması azaltmaktır. Özellikle hayvancılık yapılan bölgelerde ve sineklerin çoğaldığı sıcak aylarda Shamonda virüsüne karşı şu önlemler önem taşır:
Hayvancılık işletmelerindeki korunma uygulamaları ise yerel koşullara ve yetkili veteriner kurumlarının önerilerine göre düzenlenmelidir.
Uzun kollu giysi, sinek kovucu ve sineklik gibi kişisel önlemler, sivrisineklerle taşınan Batı Nil virüsü gibi enfeksiyonların riskini de azaltır. Sinek ısırığından sonra ciltte oluşan kaşıntı ve şişliğin nasıl rahatlatılabileceğini sivrisinek ısırığı yazımızda bulabilirsiniz.
23 Ekim 2026 itibarıyla Türkiye’de hayvanlarda ya da insanlarda Shamonda virüsü saptandığına dair resmî bir açıklama yapılmamıştır. Güncel salgının görüldüğü ülkeler Batı ve Orta Avrupa’da yer almaktadır.
Virüsü taşıyan Culicoides sinekleri Türkiye’de de bulunduğu için Avrupa’daki gelişmelerin yakından izlenmesi önemlidir. Shamonda virüsü Avrupa Birliği’nde ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü’nde (WOAH) bildirimi zorunlu hastalıklar arasında yer almadığından, virüsün gerçek yayılımının bildirilen vakalardan daha geniş olabileceği de belirtilmektedir. Türkiye’deki güncel durumu T.C. Sağlık Bakanlığı’nın basın duyurularından ve Tarım ve Orman Bakanlığı’nın haber sayfasından takip edebilirsiniz.
Virüsün hayvanlar arasında dolaştığı bir Avrupa ülkesinden döndükten sonraki günlerde ateş, baş ağrısı ve halsizlik gelişen kişilerin, seyahat öyküsünü de belirterek Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji uzmanına başvurması önerilir. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerin bu şikâyetlerde muayeneyi geciktirmemesi önemlidir.
Ateşle birlikte şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, bilinç bulanıklığı, konuşma ya da hareket bozukluğu ve havale gibi belirtiler, beynin ya da beyin zarlarının etkilendiğini gösterebilir. Bu tablo yalnız Shamonda virüsüne özgü değildir ve menenjit gibi acil tedavi gerektiren hastalıklarda da görülür. Böyle bir durumda vakit kaybetmeden 112 aranmalı ya da en yakın acil servise gidilmelidir.
Shamonda virüsü süt ya da et yoluyla bulaşır mı?
Shamonda virüsünün süt, et ya da diğer hayvansal gıdalarla insana bulaştığına dair bir bulgu bulunmamaktadır. Virüs hayvanlar arasında da gıda ya da temasla değil, sinek ısırığıyla yayılır. Genel gıda güvenliği kuralı olarak sütün pastörize edilmiş ya da kaynatılmış, etin ise iyice pişirilmiş olarak tüketilmesi önerilir.
Sinek ısırığı, Shamonda virüsünün bulaştığı anlamına gelir mi?
Sinek ısırığı tek başına Shamonda virüsünün bulaştığını göstermez. Türkiye’de bugüne kadar bir Shamonda vakası bildirilmediği için bir sinek ısırığının bu virüsü taşıma olasılığı oldukça düşüktür. Isırık yerinde görülen kızarıklık ve kaşıntı ise çoğu zaman sineğin salgısına karşı gelişen yerel bir tepkidir ve birkaç gün içinde geçer.
Shamonda virüsü kedi ve köpeklere bulaşır mı?
Kedi ve köpeklerde Shamonda virüsünün görüldüğü bildirilmemiştir. Virüsün görüldüğü hayvanlar ise başta sığırlar olmak üzere koyun, keçi, at ve alpakalardır.
Shamonda virüsü ile Schmallenberg virüsü aynı mı?
Shamonda ve Schmallenberg ayrı virüslerdir ancak birbirinin çok yakın akrabasıdır. Schmallenberg virüsü, 2011’den bu yana Avrupa’daki sığır, koyun ve keçilerde yavru kayıplarına yol açan bir virüs olarak bilinmekte ve genetik çalışmalar, Shamonda virüsünün bu virüsle ortak genetik parçalar taşıdığını ortaya koymaktadır. İki virüs de Culicoides sinekleriyle taşınır ve hayvanlarda benzer belirtilere neden olur.
Shamonda virüsü nedeniyle Avrupa’ya seyahat etmek riskli mi?
Mevcut bilgiler, Avrupa’ya seyahat eden sağlıklı kişiler için Shamonda virüsü kaynaklı bir risk göstermemektedir. Yine de sinek ısırıklarına karşı önlem almak, yalnız Shamonda virüsüne değil, sineklerle taşınan pek çok enfeksiyona karşı herkes için genel bir korunma yöntemidir. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerin ise kırsal bölgelere yapılan seyahatlerde bu önlemlere özellikle dikkat etmesi önerilir. Culicoides sinekleri soğuk havalarda etkinliğini büyük ölçüde yitirdiği için kış aylarında bulaşma olasılığı da azalır.
Shamonda virüsü salgına dönüşebilir mi?
Shamonda virüsü Avrupa’da hayvanlar arasında geniş bir salgına yol açmıştır ancak insanlarda benzer bir tablo beklenmemektedir. Bunun nedeni, insanlarda bugüne kadar yalnız bir vaka görülmesi ve virüsün insandan insana geçtiğine dair bir bulgu bulunmamasıdır.
Web sitesi içeriklerimiz Yayın Danışma Kurulu tarafından onaylanarak yayınlanmaktadır. Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununda, uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.
Nipah Virüsü Nedir? Nipah virüsü, hayvanlar tarafından tükürük yoluyla kirlenmiş gıdalar yoluyla ya da enfekte bir kişiyle temas sonucu bulaşabilen bir hastalıktır. İnsanlarda Nipah virüsü enfeksiyonu,…
Batı Nil virüsü enfeksiyonu, kuşlardan insanlara sivrisinek ısırıklarıyla bulaşabilen viral bir hastalıktır. Virüs bulaşan kişilerin çoğunda belirti görülmez. Belirti geliştiğinde ateş, baş ağrısı, halsizlik ve vücut…
Ebola, Ebola virüsü hastalığı (EVD) olarak bilinen, insanlarda ciddi ve çoğu zaman hayatı tehdit eden enfeksiyona yol açan viral bir hastalıktır. İlk kez 1976 yılında Afrika’da…
Veba, Yersinia pestis adlı bakterinin neden olduğu ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. İnsanlara, bu bakteriyi taşıyan pirelerin ısırması veya enfekte hayvanlarla doğrudan temas yoluyla bulaşır. Enfeksiyon lenf…
Chikungunya, adını hastalığın neden olduğu eklem ağrısı nedeniyle "eğilme" anlamına gelen Makonde dilindeki kelimeden alır. Virüse ilk olarak Tanzanya'da rastlanmış, ancak son yıllarda dünyanın birçok farklı…
Maymun çiçeği virüsü (monkeypox, mpox), Poxviridae ailesine ait bir virüstür ve insanlara enfekte olabilen zoonotik bir hastalıktır. İlk olarak 1958 yılında laboratuvar maymunlarında tespit edilmiştir, ancak…
Dang humması (dengue), dang virüsünün neden olduğu bir enfeksiyondur. Virüsü taşıyan bir sivrisineğin ısırmasıyla insana bulaşabilir. Belirtiler genellikle ısırıktan 4–10 gün sonra başlar. Enfeksiyonların önemli bir…
Melioidoz, çoğunlukla toprak ve su yoluyla bulaşan bakteriyel bir enfeksiyondur. Ateş, öksürük veya ciltte yaralarla ortaya çıkabilir; belirtiler enfeksiyonun etkilediği bölgeye göre değişiklik gösterebilir. Tedavi sürecinde…
