Toksoplazma Nedir?

Toksoplazma Nedir?

Toksoplazma, tek hücreli bir parazitin neden olduğu paraziter bir enfeksiyondur. Hayvanlardan insanlara direkt temas yoluyla bulaşmaz. İnsanlara hayvan dışkısıyla, dışkının bulaştığı eşyalar yoluyla ya da kirlenmiş yiyecekleri, az pişmiş eti veya kirli suyu tüketerek bulaşabilir.

Hamileler, bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler veya bağışıklık sistemini etkileyen hastalıkları olan kişiler risk altındadır.

Toksoplazma Nasıl Bulaşır?

• Çiğ veya az pişmiş et tüketimi
• Özellikle kuzu, sığır, domuz etinde parazit bulunabilir.
• Etin iyi pişirilmemesi veya tadına bakmak için çiğ kıyma yemek bulaş riskini artırır.
• Yıkanmamış sebze ve meyveler
• Parazit, kedi dışkısıyla kirlenmiş toprakta yaşayabilir.
• Toprakla temas eden yiyeceklerin iyi yıkanmamasıyla bulaşabilir.
• Kirli su veya gıdalar
• Kontamine (parazitli) su içmek ya da bu suyla yıkanmamış gıdaları tüketmek.
• Kedi dışkısı ile temas
• Parazitin yumurtaları (ookist) kedilerin dışkısında bulunabilir.
• Kum kabını temizlerken, bahçeyle uğraşırken veya kedi dışkısıyla kirlenmiş toprakla temas sonrası eller yıkanmazsa bulaş olabilir.
• Anne-bebek (dikey) bulaş
• Hamilelik sırasında anne enfekte olursa, parazit plasenta yoluyla bebeğe geçebilir.
• Kan nakli veya organ nakli (çok nadir)
• Enfekte donörden yapılan nakillerde bulaşabilir.

Toksoplazma Belirtileri Nedir?

Toksoplazma enfeksiyonunun semptomları sağlıklı bireylerde genellikle hafiftir veya hiç belirti göstermez. Bazı kişilerde; hafif ateş, yorgunluk, halsizlik, kas ve eklem ağrıları ve boyun veya çene altındaki lenf bezlerinde şişlik görülebilir. Hamilelerde ise çoğu zaman anne adayı belirti hissetmez. Fakat enfeksiyon ilk kez hamilelik sırasında bulaşırsa, bebekte ciddi sorunlara yol açabilir. Bağışıklığı zayıf kişilerde ise şiddetli baş ağrısı, nörolojik belirtiler (denge kaybı, konuşma bozukluğu, kasılmalar), görme problemleri (bulanık görme, göz ağrısı), ateş ve ciddi halsizlik görülebilir.

Hamilelikte Toksoplazma Belirtileri Nedir?

Hamilelikte toksoplazma enfeksiyonu çoğu zaman belirti vermeden ya da çok hafif belirtilerle seyreder, bu yüzden fark edilmesi zor olabilir.

Hamilelikte geçirilen toksoplazma, anne için çoğunlukla hafif olsa da bebeğe ciddi zarar verebilir (düşük, ölü doğum, beyin-göz sorunları vb.). Bu nedenle risk varsa (çiftlik işleri, kedi kumu temizliği, çiğ et tüketimi, iyi yıkanmamış sebze/meyve) doktora bildirilmeli ve kan testi (IgM/IgG) ile tarama yapılmalıdır.

En sık görülebilecek belirtiler:

• Hafif ateş
• Boğaz ağrısı, yutkunma güçlüğü
• Kas ağrıları, yorgunluk, halsizlik
• Boyundaki lenf bezlerinde şişlik (özellikle çene altında)
• Grip benzeri hafif hastalık hissi
• Nadir durumlarda:
• Deride döküntü
• Baş ağrısı
• Görme bulanıklığı (göz tutulumu olursa)

Konjenital Toksoplazma Nedir?

Gebelikte geçirilen enfeksiyon plasenta yolu ile anne karnındaki bebeğe de geçebilmekte ve buna konjenital toksoplazma adı verilmektedir. Enfeksiyonun belirtileri doğum öncesi ve doğum sonrası dönemlerde farklılık gösterebilir.

Konjenital toksoplazma enfeksiyonunun belirtileri şunlar olabilir:

• Doğum sonrası dönemde deri döküntüleri
• Sarılık
• Karaciğer ve dalak büyümesi
• Göz sorunları
• Beyin ve sinir sistemi
• İç organlarda hasar

Toksoplazma Nasıl Teşhis Edilir?

Hamile kalmadan önce hastalığı taşıyabileceğinize dair şüpheniz varsa doktorunuza bildirerek genel testlerde toksoplazma için tarama testi isteyebilirsiniz. Parazite karşı antikorları kontrol eden kan testlerinde IgG ve toksoplazma IgM adlı antikorlar aranır.

Kan Testi: Toksoplazma enfeksiyonunu teşhis etmek için kan testi yapılır. İki tip antikor aranır: IgM ve IgG. IgM antikorları, enfeksiyonun yeni olduğunu gösterirken, IgG antikorları daha önceki bir enfeksiyonu veya bağışıklığı gösterir.

Amniyosentez: Eğer hamileyken toksoplazma enfeksiyonu taşıdığınız belirlenirse, bebeğin enfekte durumunu öğrenebilmek için doktorunuz tarafından hamileliğin 15. haftasında amniyosentez sıvısı istenebilir.

Görüntüleme: Eğer doktor beyninizde toksoplazma olduğundan şüphelenirse MRI veya CT taraması isteyebilir.

Biyopsi: Özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde, beyin veya diğer organlarda toksoplazma enfeksiyonuna bağlı lezyonlar oluşabilir. Biyopsi ile bu lezyonlar incelenir ve parazitin varlığı tespit edilir.

Dışkı Örneği: Bu yöntemde parazitin dışkıda bulunup bulunmadığı araştırılır. Ancak bu yöntem genellikle diğer testlerin yanında kullanılır ve tanı koymada tek başına yeterli değildir.

Toksoplazma Nasıl Tedavi Edilir?

Toksoplazma tedavisi hastanın yaşı, bağışıklık seviyesi ve enfeksiyonun seviyesine göre değişiklik göstermektedir. Hastanın durumuna göre antiparaziter ilaç tedavisi uygulanabilmektedir. Toksoplazma aşısı bulunmamaktadır.

Toksoplazma tedavisi sırasında alınması gereken önlemler:

• İlaç tedavisi uygulanıyorsa, doktorun tedavi planına uygun ilaç alınmalıdır.
• Gıda güvenliği konusunda dikkatli olunmalıdır.
• Tedavi süreci boyunca bağışıklık düşmüş olabileceğinden, enfeksiyon riskinden korunulmalıdır.

Toksoplazma Nasıl Önlenir?

Hijyen: Elleri sabun ve su ile yıkamak bulaş riskini azaltmaktadır.

Gıda Güvenliği: Etler iyice pişirilmeli, meyve ve sebzeler iyice yıkanmalıdır.

Hayvan Dışkılarıyla Temas: Özellikle kedilerin dışkılarına temas etmekten kaçınmalı ve eğer temas etmeniz gerekiyorsa eldiven kullanmalısınız.

Toksoplazma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Toksoplazma enfeksiyonu anne karnındaki bebeğe geçer mi?

Evet. Toksoplazma gebelik sırasında olursa anne karnındaki bebeğe geçebilir.

Gebelikte geçirilen enfeksiyonda anne karnındaki bebek için tanı yöntemi var mı?

Evet, gebelik sırasında anne karnındaki bebek için toksoplazma tanı yöntemi vardır. Tanı yöntemi risk altında olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Toksoplazma IgM negatif ne demek?

Toksoplazma IgM negatif sonucu, aktif bir enfeksiyonun olmadığını gösterir.

Toksoplazma IgG negatif ne demek?

Toksoplazma IgG negatif sonucu, kişinin toksoplazma geçirmediğini ve dolayısıyla bağışıklık kazanmadığını gösterir.

Web sitesi içeriklerimiz Yayın Danışma Kurulu tarafından onaylanarak yayınlanmaktadır. Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununda, uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.