Anksiyete Testi: GAD-7 Kaygı Ölçeği

Anksiyete Testi Ne Ölçer?

Anksiyete testi, son iki haftada kaygı belirtilerini ne sıklıkla yaşadığınızı gösteren bir tarama aracıdır. Bu sayfadaki test, yaygın anksiyete bozukluğunu taramak için geliştirilen yedi soruluk GAD-7 (Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7) ölçeğidir. Ölçeğin Türkçe formu da bu bozukluğu olan hastalarla ve sağlıklı gönüllülerle yapılan bir çalışmada güvenilir bulunmuştur.

Anksiyete (kaygı), olası bir tehlikeye ya da belirsizliğe karşı verilen doğal bir tepkidir ve kişiyi zorlu durumlara hazırlar. Kaygı gerçek bir tehlikeyle orantısız biçimde yoğunlaştığında, haftalarca sürdüğünde ve günlük yaşamı kısıtladığında ise bir kaygı bozukluğundan söz edilir. Kaygının nasıl ortaya çıktığını ve türlerini anksiyete nedir yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Anksiyete Belirtileri Nelerdir?

Kaygı bozukluklarında belirtiler hem düşüncelerde hem de bedende ortaya çıkar. GAD-7’nin soruları da bu iki yönü birlikte ele alır. Yaygın anksiyete bozukluğunda şu belirtiler görülebilir:

• Farklı konularda, kontrol edilmesi güç ve sürekli endişe
• Gerginlik, sinirlilik ve kolay öfkelenme
• Gevşeyememe ve yerinde duramayacak kadar huzursuzluk
• Kötü bir şey olacakmış gibi bir his
• Çabuk yorulma ve dikkati toplamakta güçlük
• Kas gerginliği ve uykuya dalmakta zorlanma
• Çarpıntı, terleme, titreme ve mide şikâyetleri

Bu belirtilerin sınav, iş değişikliği ya da bir sağlık sorunu gibi belirli bir olayla ortaya çıkması ve olay geride kalınca azalması olağandır. Örneğin sınav kaygısı pek çok öğrencinin yaşadığı ve sınav döneminden sonra hafifleyen bir durumdur. Kaygının belirli bir nedene bağlı olmadan aylarca sürmesi ise bir psikiyatri hekiminin değerlendirmesini gerektirir.

Kaygı Bozukluğu Türleri

Kaygı bozuklukları, kaygının neyle ilgili olduğuna ve nasıl ortaya çıktığına göre farklı türlere ayrılır. Sık görülen kaygı bozuklukları şunlardır:

• Yaygın anksiyete bozukluğu: İş, sağlık, aile ve para gibi pek çok konuda en az altı ay boyunca süren ve kontrol edilmesi güç endişeyle kendini gösteren bir kaygı bozukluğudur.
• Panik bozukluğu: Birdenbire başlayan yoğun korku nöbetlerinin tekrarladığı ve kişinin yeni bir atak geçirme endişesiyle yaşadığı bir kaygı bozukluğudur.
• Sosyal kaygı bozukluğu: Topluluk önünde konuşmak ya da başkalarının yanında yemek yemek gibi durumlarda olumsuz değerlendirilme korkusunun yoğun biçimde yaşandığı bir kaygı bozukluğudur.
• Özgül fobi: Yükseklik, kapalı alan, kan ya da belirli hayvanlar gibi bir nesneye ya da duruma karşı duyulan yoğun ve süreğen korkudur.

GAD-7 en çok yaygın anksiyete bozukluğunu yakalamak için geliştirilmiştir. Yalnız belirli bir durumda ortaya çıkan özgül fobiler ise bu testte belirgin bir puan yükselmesine yol açmayabilir.

GAD-7 Nasıl Puanlanır?

Testteki her soru, belirtinin son iki haftada ne sıklıkla görüldüğüne göre puanlanır: “Hiçbir zaman” 0, “Bazı günler” 1, “Günlerin yarıdan fazlasında” 2, “Hemen hemen her gün” 3 puandır. Yedi sorunun toplamı 0 ile 21 arasında bir puan verir ve bu puan kaygının şiddetini aşağıdaki gibi gösterir:

Ölçeğin Türkçe formuyla yapılan çalışmada kaygı bozukluğu için sınır 8 puan olarak belirlendiğinden 8 ve 9 puanlarda da belirtilerin bir hekimle konuşulması yararlı olabilir.

Anksiyete Testi Sonucu Nasıl Yorumlanır?

GAD-7 puanı kaygı belirtilerinin yükünü gösterir ancak tanı koymaz. 10 ve üzerindeki bir puan, yaygın anksiyete bozukluğu ya da başka bir kaygı bozukluğu açısından bir psikiyatri hekiminin ayrıntılı görüşme yapması gerektiğini gösterir. Ölçek yaygın anksiyete bozukluğu için geliştirilmiştir ancak panik bozukluğu, sosyal kaygı bozukluğu ve travma sonrası stres bozukluğu gibi durumlarda da puan yükselebilir.

Kaygıya benzeyen bedensel belirtiler başka sağlık sorunlarından da kaynaklanabilir. Tiroid bezinin fazla çalışması, kalp ritim bozuklukları, kansızlık, fazla kafein tüketimi ve bazı ilaçlar çarpıntı, titreme ve huzursuzluğa yol açabilir. Hekim, bu nedenleri ayırt etmek için gerekli gördüğünde kan tahlili ya da EKG (elektrokardiyografi, kalbin elektriksel etkinliğini kaydeden test) isteyebilir. Kaygı bozuklukları depresyonla da sık birlikte görüldüğü için isteksizlik ve umutsuzluk gibi belirtileriniz varsa bunları da hekiminizle paylaşmanız önerilir.

Panik Atak ve Anksiyete

Panik atak, birdenbire başlayan ve birkaç dakika içinde en yüksek düzeye ulaşan yoğun bir korku nöbetidir. Atak sırasında çarpıntı, nefes darlığı, göğüste sıkışma, titreme, baş dönmesi ve kontrolü kaybetme ya da ölme korkusu görülebilir. Ataklar tekrarladığında ve kişi yeni bir atak geçirme endişesiyle gittiği yerleri ve yaptığı işleri kısıtlamaya başladığında panik bozukluğundan söz edilir. GAD-7 panik atakları ayrı olarak ölçmediği için böyle ataklar yaşıyorsanız bunu hekiminize ayrıca belirtmeniz önerilir. Yaşadıklarınızı panik atak testimizle de gözden geçirebilirsiniz.

Panik atak belirtileri kalp krizi gibi acil durumlarla karışabilir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bayılacak gibi olma hissi ilk kez ve aniden ortaya çıktıysa, özellikle de ağrı kola, çeneye ya da sırta yayılıyorsa vakit kaybetmeden 112 aranmalı ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır. Panik atak tanısı, kalp ve diğer bedensel nedenler dışlandıktan sonra konur.

Kaygıyla Baş Etmeye Yardımcı Alışkanlıklar

Günlük alışkanlıklar kaygının şiddetini belirgin biçimde etkileyebilir. Hafif kaygıda ve tedaviye ek olarak şu adımlar yararlı olabilir:

• Uykusuzluk kaygıyı artırdığı için uyku saatlerini düzenlemek
• Kafein ve nikotin çarpıntıyı ve huzursuzluğu artırabildiği için kahve, enerji içeceği ve sigarayı azaltmak
• Haftanın çoğu günü yürüyüş gibi düzenli fiziksel aktivite yapmak
• Yavaş ve derin nefes egzersizleriyle bedeni sakinleştirmek
• Kaygıyı kısa süre bastırsa da sonrasında artırdığı için rahatlamak amacıyla alkole başvurmamak

Bu alışkanlıklar tedaviyi destekler ancak haftalardır süren ve günlük yaşamı kısıtlayan kaygıda tedavinin yerini tutmaz.

Anksiyetede Ne Zaman Hekime Başvurmalısınız?

Kaygı bozuklukları, psikoterapi ve gerektiğinde ilaç tedavisiyle belirgin biçimde hafifleyebilen sorunlardır. Kaygınız birkaç haftadır sürüyorsa, uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi etkiliyorsa ya da test sonucunuz orta ya da daha yüksek düzeydeyse bir psikiyatri hekimine muayene olmanız önerilir.

Psikiyatri hekimi belirtilerin ne zaman başladığını, hangi durumlarda arttığını ve günlük yaşamı nasıl etkilediğini öğrenir; ardından kişiye uygun tedaviyi planlar. Kaygı bozukluklarının tedavisinde bilişsel davranışçı terapi (kaygıyı besleyen düşünce ve davranış kalıplarını değiştirmeye odaklanan bir terapi yöntemi) ve ilaç tedavisi birlikte ya da ayrı ayrı kullanılabilir. Psikoterapi sürecinde psikoloji uzmanlarıyla da çalışılabilir.