Astigmat Testi Nasıl Yapılır?
Astigmat testi, gözün farklı doğrultulardaki çizgileri aynı netlikte görüp görmediğini kontrol ederek astigmat belirtisini tarayan bir testtir. Testimizde, göz muayenesinde de kullanılan saat kadranı biçimindeki bir tablo yer alır. Kadranın ortasındaki noktadan saatteki rakamlara doğru uzanan çizgiler, astigmatı olmayan bir gözde aynı koyulukta ve netlikte görünür. Astigmatı olan bir gözde ise bazı doğrultulardaki çizgiler diğerlerinden daha siyah, daha keskin ya da daha kalın görülür.
Testi yaparken ekrana yaklaşık bir kol boyu, yani 50–60 santimetre uzaklıktan ve karşıdan bakmanız gerekir. Ekranın eğik tutulması çizgilerin görünüşünü değiştirebilir. Önce sol gözünüzü avucunuzla bastırmadan kapatıp sağ gözünüzle kadranın ortasındaki noktaya bakarsınız ve bütün çizgilerin aynı görünüp görünmediğini yanıtlarsınız. Bazı çizgiler daha koyu görünüyorsa bunların hangi saat doğrultusunda olduğunu seçebilirsiniz. Ardından aynı adımlar sol göz için tekrarlanır.
Gözlük ya da lens kullanıyorsanız testi önce gözlüksüz, ardından gözlüğünüzle yapmanız iki farklı bilgi sağlar. Gözlüksüz testte çizgilerin eşit görünmemesi astigmat belirtisini düşündürürken gözlükle de aynı fark sürüyorsa kullandığınız numara astigmatı tam düzeltmiyor olabilir.
Astigmat (Astigmatizma) Nedir?
Astigmat ya da tıbbi adıyla astigmatizma, gözün ön yüzündeki saydam tabakanın (kornea) ya da göz merceğinin eğriliğinin her yönde aynı olmaması sonucu ortaya çıkan bir kırma kusurudur. Sağlıklı bir korneanın yüzeyi bir topun yüzeyi gibi her yönde eşit kavislidir ve göze giren ışık ağ tabakasının (retina) üzerinde tek bir noktada odaklanır. Astigmatı olan gözde kornea ise bir yumurtanın ya da bir kaşığın sırtı gibi bir yönde daha dik, diğer yönde daha düz kavislidir. Bu nedenle ışık birden fazla noktada odaklanır ve görüntü her mesafede bulanık ya da çarpık görülür.
Astigmat çok sık görülen bir durumdur ve çoğu zaman doğuştan bulunur. Sıklıkla miyopi ya da hipermetropiyle birlikte görülür. Göz kapağının korneaya baskı yapması, gözde geçirilen bir yaralanma ya da ameliyat ve korneanın giderek incelip sivrileştiği keratokonus hastalığı da astigmata yol açabilir. Hafif astigmat çoğu kişide şikâyete neden olmazken derecesi arttıkça görme kalitesi belirgin biçimde etkilenir.
Astigmat Belirtileri Nelerdir?
Astigmatın belirtileri derecesine göre kişiden kişiye değişiklik gösterir. Hafif astigmatı olan kişiler bunu yıllarca fark etmeyebilir. Astigmatta aşağıdaki belirtiler görülebilir:
- Hem uzağı hem yakını bulanık ya da çarpık görme
- Net görmek için gözleri kısma ihtiyacı
- Okurken ya da ekran başında çalışırken göz yorgunluğu ve baş ağrısı
- Gece araç kullanırken ışıkların dağılması ya da etrafında hale görülmesi
- Harflerin ve çizgilerin gölgeli ya da çift görünmesi
Uzun süre odaklanmayı gerektiren işlerden sonra ortaya çıkan bu şikâyetler göz yorgunluğunun belirtileriyle benzerlik gösterir. Düzeltilmemiş astigmat da göz yorgunluğuna yol açabildiği için dinlenmeyle geçmeyen şikâyetlerde kırma kusurunun araştırılması önerilir. Çocuklarda ise astigmat çoğu zaman belirgin bir şikâyete yol açmaz. Düzeltilmeyen yüksek astigmat büyüme döneminde görmenin tam gelişememesine (göz tembelliği) neden olabileceği için şikâyeti olmayan çocukların da göz muayenesinden geçmesi önerilir. Çocuklarda görme bozukluklarının belirtilerini sağlık rehberimizde bulabilirsiniz.
Test Sonucunu Nasıl Yorumlamalısınız?
İki gözünüzle de kadrandaki bütün çizgileri aynı koyulukta gördüyseniz belirgin bir astigmat olasılığı düşüktür. Hafif astigmat ise bu taramada fark edilmeyebilir. Bir ya da iki gözünüzde bazı doğrultulardaki çizgileri daha koyu ya da net gördüyseniz astigmat belirtisi olasıdır. Testin sonuç ekranında hangi gözde hangi saat doğrultusunun daha koyu göründüğü de yer alır. Bu bilgi muayenede yol gösterici olabilir ancak astigmatın derecesi ve ekseni yalnız göz muayenesinde yapılan ölçümlerle belirlenir.
Çizgilerin aynı görünüp görünmediğinden emin olamadıysanız ekrana karşıdan ve doğru mesafeden bakarak testi yeniden yapabilirsiniz. Gözlerin yorgun olduğu saatlerde ya da kötü aydınlatılmış bir ortamda çizgiler arasındaki fark daha zor ayırt edilir.
Astigmat Nasıl Ölçülür ve Düzeltilir?
Göz muayenesinde astigmatın varlığı, derecesi ve ekseni farklı yöntemlerle ölçülür. Otorefraktometre adı verilen cihaz gözün kırma kusurunu otomatik olarak ölçer, hekim de farklı camlarla yaptığı görme ölçümüyle size en net görüntüyü veren numarayı belirler. Korneanın kavisini ölçen keratometri ve korneanın yüzey haritasını çıkaran kornea topografisi, özellikle yüksek ya da düzensiz astigmatta keratokonus gibi hastalıkların fark edilmesini sağlar.
Astigmat çoğu zaman gözlük ya da kontakt lensle düzeltilebilir. Astigmat için kullanılan gözlük camları ve torik adı verilen özel kontakt lensler, ışığın farklı doğrultulardaki kırılma farkını dengeleyerek görüntünün tek bir noktada odaklanmasını sağlar. Gözlük ya da lens kullanmak istemeyen ve muayene sonucunda uygun bulunan kişilerde excimer lazer gibi korneanın kavisini yeniden şekillendiren yöntemler de uygulanabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu; astigmatın derecesine, korneanın kalınlığına ve yapısına göre hekim tarafından belirlenir. Lazer göz ameliyatının kimlere uygulandığını sağlık rehberimizde ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Ne Zaman Göz Hekimine Başvurmalısınız?
Testte astigmat belirtisi olası çıktıysa ya da bulanık görme, göz yorgunluğu ve baş ağrısı gibi şikâyetleriniz varsa bir göz sağlığı ve hastalıkları uzmanına muayene olmanız önerilir. Gözlüğünüzle bile çizgiler eşit görünmüyorsa numaranızın yenilenmesi gerekebilir. Astigmatın kısa sürede belirgin biçimde artması ya da gözlükle düzelmeyen bulanık görme, keratokonus gibi korneanın yapısını etkileyen bir hastalığın işareti olabileceği için muayenenin geciktirilmemesi önerilir.
Görmenin aniden azalması, görme alanına perde inmesi, aniden başlayan çift görme ya da şiddetli göz ağrısı ise beklemeden acil servise başvurulmasını gerektirir. Bu belirtilere yüzde kayma, kolda ya da bacakta güçsüzlük veya konuşma bozukluğu eşlik ediyorsa 112’nin aranması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Astigmat kaç olursa tehlikeli?
Astigmatın derecesi, gözlük numaralarında da kullanılan diyoptri birimiyle ölçülür; tek başına tehlikeli kabul edilen bir değer sınırı bulunmamaktadır. Düşük dereceli astigmat çoğu kişide şikâyete yol açmazken derece arttıkça bulanık görme ve göz yorgunluğu belirginleşir. Asıl önemli olan, astigmatın kısa sürede artması ya da gözlükle düzelmemesidir; bu durum keratokonus gibi bir kornea hastalığının işareti olabilir. Çocuklarda yüksek astigmatın düzeltilmemesi ise göz tembelliğine neden olabilir.
0,25 astigmat nasıl görür?
0,25 diyoptrilik astigmat çok düşük bir değerdir ve çoğu kişi görmesinde bir fark hissetmez. Bu düzeydeki astigmat genellikle gözlük gerektirmez. Bazı kişilerde ise uzun süre okuma ya da ekran başında çalışma sonrasında hafif göz yorgunluğuna yol açabilir. Gözlüğe ihtiyaç olup olmadığına şikâyetleriniz ve diğer ölçümlerle birlikte hekiminiz karar verir.
Astigmat kendiliğinden geçer mi?
Doğuştan bulunan astigmat genellikle kendiliğinden geçmez ve yaşam boyunca büyük ölçüde aynı kalır. Bebeklik döneminde görülen bazı astigmatlar ise gözün gelişimiyle azalabilir. Göz kapağındaki bir şişliğin korneaya baskısı gibi geçici nedenlere bağlı astigmat, neden ortadan kalktığında düzelebilir. Astigmat gözlük, lens ya da uygun kişilerde lazer tedavisiyle düzeltilebilir.
Astigmat ile miyop arasındaki fark nedir?
Miyopide göz, ışığı ağ tabakasının önünde odakladığı için uzaktaki nesneler bulanık görülür ancak yakın genellikle nettir. Astigmatta ise korneanın ya da merceğin kavisi her yönde aynı olmadığı için görüntü hem uzakta hem yakında bulanık ya da çarpık olabilir. İki durum sıklıkla birlikte görülür ve aynı gözlük camıyla düzeltilebilir.
Astigmat lazerle tedavi edilebilir mi?
Muayene sonucunda uygun bulunan kişilerde astigmat, excimer lazer gibi korneanın kavisini yeniden şekillendiren yöntemlerle düzeltilebilir. Lazer tedavisinin uygulanabilmesi için numaranın son yıllarda değişmemiş, korneanın kalınlığının ve yapısının da uygun olması gerekir. Hekiminiz bu ölçümleri astigmatın derecesiyle birlikte değerlendirerek size uygun yöntemi önerebilir.
