Online İşitme Testi Neyi Ölçer?
İşitme testi, kalın ve ince sesleri her kulağa ayrı ayrı çalarak kişinin duyabildiği en kısık sesi bulmaya dayanır. Sesin inceliği ya da kalınlığı (frekansı) hertz (Hz) ile ifade edilir: 500 Hz kalın bir uğultuya, 8000 Hz ise ince bir çınlamaya yakındır. Konuşmadaki seslerin büyük bölümü 500 ile 4000 Hz arasında yer aldığı için bu aralıktaki bir zorlanma, gündelik hayatta önce konuşmaları anlamakta güçlük olarak hissedilir.
Bu sayfadaki online işitme testi, 500, 1000, 2000, 4000, 6000 ve 8000 Hz’lik altı sesi önce sağ, sonra sol kulağınıza çalar. Her seste duyduğunuz en kısık düzey, sağdaki ızgarada çubuklarla gösterilir; çubuk sayısı arttıkça daha kısık bir sesi duymuşsunuz demektir.
Hastanede yapılan işitme testinde ses düzeyi kalibre edilmiş, yani ayarı doğrulanmış cihazlarla ölçülür ve sonuç desibel (dB HL) olarak verilir. Evdeki bilgisayarın, telefonun ve kulaklığın ses çıkışı ise cihazdan cihaza değişir. Bu nedenle bu kulak testi, sonucu hastanedeki gibi desibel cinsinden bir işitme düzeyi olarak değil, iki kulağınız arasındaki ve kalın-ince sesler arasındaki farklar olarak yorumlar. Aynı cihazla ve aynı ses düzeyinde yapılan bu karşılaştırma, işitmeniz hakkında anlamlı bir ön bilgi sağlar.
Evde İşitme Testi Nasıl Yapılır?
Evde işitme testinin güvenilirliğini en çok kulaklık, ortamdaki gürültü ve ses düzeyi etkiler. Her kulağın ayrı ayrı denenmesi ancak kulaklıkla mümkün olduğu için test hoparlörle yapılmaz. Kablosuz kulaklık kullanıyorsanız gürültü engelleme ve ses iyileştirme özelliklerini kapatmanız, sesin değiştirilmeden kulağınıza ulaşmasını sağlar. Televizyon, klima ve sokak sesinin olmadığı sessiz bir oda da kısık seslerin duyulmasını kolaylaştırır.
Testten önce cihazınızın sesini yarıya kadar kısıp deneme sesini çalmanız ve sesi net duyduğunuz ama rahatsız olmadığınız bir düzeye getirmeniz önerilir. Testteki bütün sesler bu rahat düzeyde ya da daha kısık çalınır, hiçbiri onu aşmaz; test başladıktan sonra cihazın sesini değiştirmemek de bu yüzden önemlidir. Sol ve sağ düğmeleriyle kulaklığın doğru takıldığını kontrol ettikten sonra testi başlatabilirsiniz.
Test sırasında kesik kesik bip sesleri duyarsınız. Her ses kısık başlar; duyduğunuzda Duydum düğmesine ya da klavyede boşluk tuşuna bastığınızda ses bir miktar kısılır, duymadığınızda ise adım adım yükselir. Duyduğunuz en kısık düzey iki kez doğrulandıktan sonra bir sonraki sese geçilir. Sesler rastgele aralıklarla geldiği için tahminde bulunmak yerine yalnız duyduğunuzda basmanız doğru sonuç almanızı sağlar. Bütün test yaklaşık üç dakika sürer.
İşitme Testi Sonucu Nasıl Yorumlanır?
Sonuç ekranında her ses için iki kulağınızın durumu yan yana yer alır ve test, işitme kaybında sık görülen iki farka özellikle dikkat çeker:
- İki kulak arasındaki fark: Bir seste 20 desibellik ya da yan yana iki seste 15 desibellik fark, bir kulağın diğerinden belirgin biçimde zayıf duyduğunu gösterebilir. Tek kulakta işitme kaybı; kulak kiri birikmesi (buşon), orta kulak iltihabı, kulak zarı yırtığı ya da iç kulak ve işitme siniriyle ilgili sorunlardan kaynaklanabilir.
- Tiz seslerde zorlanma: 4000–8000 Hz’lik tiz sesleri ancak kalın seslerden belirgin biçimde daha yüksek çalındığında duyabiliyorsanız bu durum, yaşa bağlı işitme kaybında ve gürültüye bağlı işitme hasarında sık görülen bir bulgudur. Böyle bir zorlanmada konuşmalar duyulur ama s, ş, f gibi sesleri ayırt etmek ve kalabalık ortamlarda konuşulanı anlamak güçleşebilir.
Bu iki bulgu görülmediğinde sonuç “belirgin bir fark görülmedi” olarak verilir. Bu ifade işitmenin kesin olarak normal olduğu anlamına gelmez. Test, sesleri sizin ayarladığınız rahat düzeye göre ölçtüğü için iki kulakta birden aynı ölçüde gelişen bir işitme kaybını gösteremeyebilir. Deneme sesini duymak için cihazınızın sesini çok yükseltmeniz gerekiyorsa böyle bir kayıp söz konusu olabilir; bu durumda odyometri testi yaptırmanız önerilir.
Cihaz farkı da online testlerin bilinen bir sınırıdır. Evde yapılan internet tabanlı işitme testlerini hastanedeki ölçümle karşılaştıran bir çalışmada, iki ölçüm arasındaki farkın kişiden kişiye ortalama 10 desibel kadar değiştiği görülmüş ve bu testlerin tarama amacıyla kullanılabileceği, klinik işitme testinin yerini tutmayacağı belirtilmiştir.
Kulak Yaşı Testi ve Tiz Ses Sınırı
Halk arasında kulak yaşı testi olarak bilinen ölçüm, duyulabilen en tiz sesi bulmaya dayanır. İnsan kulağı gençlikte 20.000 Hz’e yaklaşan sesleri duyabilir ve bu üst sınır yaş ilerledikçe yavaş yavaş düşer. Testi başlatmadan önce ilgili seçeneği işaretlerseniz ana testin ardından 10.000 ile 18.000 Hz arasındaki sesler sırayla çalınır ve duyabildiğiniz en tiz ses kaydedilir.
Sonucunuz, standart işitme testi normal olan 162 yetişkinde yapılan bir araştırmanın verileriyle karşılaştırılır. Bu araştırmada 16.000 Hz’lik sesi 21–30 yaş grubundaki herkes duyarken bu oran 31–40 yaşta %64’e, 41–50 yaşta %39’a, 51–60 yaşta %31’e, 61–70 yaşta ise %16’ya inmiştir; 18.000 Hz’i duyabilenler ise büyük ölçüde 30 yaşın altındaki kişilerdir. Kulak yaşı tahmini, duyduğunuz en tiz sesin hangi yaş grubunda hâlâ çoğunluk tarafından duyulduğuna göre yapılır.
Tiz ses sınırının düşmesi yaşlanmanın doğal bir parçasıdır ve günlük konuşmaları anlamayı genellikle etkilemez. Kulaklıkların ve Bluetooth bağlantısının çok tiz sesleri iletme gücü de sınırlı olabildiği için bu bölüm bir farkındalık ölçümü olarak değerlendirilmelidir; sonuç kulağınızı olduğundan yaşlı gösterebilir.
Odyometri Testi Nedir?
Odyometri testi, işitmenin hastanede kalibre edilmiş bir cihazla ölçüldüğü standart işitme testidir. Test ses yalıtımlı bir kabinde yapılır. Sesin kulak kanalı yoluyla iletildiği hava yolu ölçümünde kişi, kulaklıktan gelen sesleri duyduğunda bir düğmeye basar ya da elini kaldırır. Kemik yolu ölçümünde ise kulak arkasına yerleştirilen küçük bir titreşim cihazı, sesi kafatası kemikleri aracılığıyla doğrudan iç kulağa iletir. İki ölçümün karşılaştırılması, işitme kaybının orta kulaktaki bir iletim sorunundan mı yoksa iç kulak ve işitme sinirinden mi kaynaklandığını ayırt etmeye yardımcı olur.
Odyometri sonucu desibel (dB HL) olarak verilir ve Dünya Sağlık Örgütü, her iki kulakta 20 dB ve daha iyi işitme eşiğini normal kabul eder. Gerekli görüldüğünde kulak zarının hareketini ve orta kulaktaki sıvıyı değerlendiren timpanometri de teste eklenir. Yapılan ölçümlere göre 15 dakika ile bir saat arasında süren testin sonuçlarını kulak burun boğaz uzmanı değerlendirir ve ileri derecede işitme kaybında işitme cihazı ya da koklear implant gibi seçenekler bu değerlendirmeye göre planlanır. Odyometri testi ve kulak muayenesi için Kulak Burun Boğaz Hastalıkları bölümümüzden randevu alabilirsiniz.
İşitme Kaybı Belirtileri ve Ne Zaman Hekime Başvurmalısınız?
İşitme kaybı çoğu zaman yavaş ilerlediği için kişinin kendisinden önce çevresindekiler tarafından fark edilir. Aşağıdaki işitme kaybı belirtileri, bir kulak burun boğaz uzmanına başvurmanın ve odyometri testi yaptırmanın zamanının geldiğini gösterebilir:
- Kalabalık ya da gürültülü ortamlarda konuşmaları takip etmekte zorlanmak
- Karşınızdakinden sık sık tekrar etmesini istemek
- Televizyonun ya da müziğin sesini çevrenizdekilerden daha yüksek açmak
- Kapı zili, kuş sesi gibi tiz sesleri duymakta güçlük çekmek
- Kulakta sürekli çınlama ya da uğultu duymak
- Bir kulakta dolgunluk ve tıkanıklık hissetmek
İşitme kaybına baş dönmesi (vertigo) eşlik ediyorsa Ménière hastalığı gibi iç kulak sorunlarının bir kulak burun boğaz uzmanı tarafından araştırılması önerilmektedir.
Gürültü, önlenebilir işitme kaybının başlıca nedenlerinden biridir. Dünya Sağlık Örgütü, kulaklıkla dinlerken cihazın sesini en yüksek düzeyin %60’ının altında tutmayı, gürültülü ortamlarda her saatin sonunda kulakları sessiz bir yerde 10 dakika dinlendirmeyi ve işitmeyi her yıl kontrol etmeyi önermektedir.
Bir ya da iki kulakta birkaç saat ya da birkaç gün içinde gelişen işitme kaybı ise ani işitme kaybı olarak adlandırılır ve acil bir durumdur. Amerikan Kulak Burun Boğaz Akademisi’nin kılavuzu, ani işitme kaybında işitme testinin en kısa sürede ve en geç 14 gün içinde yapılmasını, tedavi planlanacaksa ilk iki hafta içinde başlanmasını önermektedir. Bu nedenle ani işitme kaybında online test yapılmadan, beklemeden bir kulak burun boğaz uzmanına ya da acil servise başvurulmalıdır. İşitme kaybına yüzde kayma, kolda ya da bacakta güçsüzlük, konuşma bozukluğu ya da şiddetli baş dönmesi eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Online işitme testi güvenilir mi?
Online işitme testi, iki kulak arasındaki farkları ve tiz seslerdeki zorlanmayı fark etmenize yardımcı olan bir tarama yöntemidir. Ses düzeyi kalibre edilmediği için sonuç desibel olarak verilmez ve iki kulakta birden gelişen işitme kaybını gösteremeyebilir. Bu nedenle test sonucunuz ne olursa olsun işitme şikâyetiniz varsa kesin değerlendirme için odyometri testi yaptırmanız önerilir.
Odyometri testi ne kadar sürer, ağrılı mıdır?
Odyometri testi, kulaklıktan gelen sesleri dinleyip duyduğunuzda bir düğmeye bastığınız ağrısız bir testtir. Yapılan ölçümlere göre 15 dakika ile bir saat arasında sürer ve özel bir hazırlık gerektirmez. Kulakta kir birikmesi varsa hekiminiz testten önce kulağın temizlenmesini önerebilir.
Tek kulakta işitme kaybı neden olur?
Tek kulakta işitme kaybının sık görülen nedenleri kulak kiri birikmesi, orta kulak iltihabı ve kulak zarındaki yırtıklardır. Ani işitme kaybı ve daha nadir olarak işitme siniri üzerinde gelişen iyi huylu bir tümör (akustik nörinom) da yalnız bir kulağı etkileyebilir. Bu nedenle iki kulağınız arasında belirgin bir fark gördüğünüzde nedeninin bir kulak burun boğaz uzmanı tarafından araştırılması önerilir.
Kulak çınlaması işitme kaybının belirtisi midir?
Kulak çınlaması (tinnitus), dışarıda bir ses olmadığı hâlde kulakta çınlama, uğultu ya da vızıltı duyulmasıdır ve çoğu zaman işitme kaybıyla birlikte görülür. Gürültüye maruz kalma, yaşa bağlı işitme kaybı ve kulak kiri birikmesi çınlamanın sık nedenleri arasındadır. Çınlama sürekli hâle geldiyse, yalnız bir kulakta oluyorsa ya da kalp atışıyla aynı ritimde duyuluyorsa bir kulak burun boğaz uzmanına başvurulması önerilir.
Ani işitme kaybı kendiliğinden geçer mi?
Ani işitme kaybı yaşayan bazı kişilerde işitme kendiliğinden kısmen ya da tamamen düzelebilir ancak bunun hangi kişide olacağını önceden bilmek mümkün değildir. Tedaviye ilk iki hafta içinde başlanması önerildiği için işitmenin kendiliğinden düzelmesini beklemeden bir kulak burun boğaz uzmanına ya da acil servise başvurulmalıdır.
Kulaklıkla müzik dinlemek işitmeye zarar verir mi?
Yüksek sesle ve uzun süre dinlemek, iç kulaktaki duyu hücrelerine kalıcı zarar verebilir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre dünyada 1 milyardan fazla genç yetişkin, güvenli olmayan dinleme alışkanlıkları nedeniyle önlenebilir bir işitme kaybı riski taşımaktadır. Cihazın sesini en yüksek düzeyin %60’ının altında tutmak, dinleme süresini sınırlamak ve gürültülü ortamlarda sesi açmak yerine gürültü engelleyici kulaklık kullanmak işitmeyi korumaya yardımcı olur.
