HDL Kolesterol Testi

Kolesterol tahlilinde diğer değerlerden farklı olarak yüksek çıkması istenen değer HDL kolesteroldür. Halk arasında “iyi kolesterol” olarak bilinen HDL, fazla kolesterolün damarlardan uzaklaştırılmasına yardımcı olduğu için kalp ve damar sağlığı açısından koruyucu kabul edilir.

HDL düşüklüğü, kalp krizi ve inme riskini artıran durumlardan biridir ve çoğu zaman sigara, kilo fazlalığı, hareketsizlik ve insülin direnciyle birlikte görülür. Bu nedenle düşük HDL, tek başına bir hastalık olmaktan çok yaşam alışkanlıklarının ve metabolizmanın birlikte değerlendirilmesi gerektiğine işaret eder.

HDL Kolesterol Nedir?

HDL (yüksek yoğunluklu lipoprotein), dokularda ve damar duvarında biriken fazla kolesterolü toplayarak karaciğere taşıyan parçacıktır. LDL’nin damar duvarına bıraktığı kolesterol de bu yolla uzaklaştırılır; karaciğer topladığı kolesterolü yeniden kullanır ya da safra yoluyla vücuttan atar.

Tahlil raporlarında HDL kolesterol çoğu zaman “HDL-C” ya da “HDL-K” kısaltmasıyla yazılır; buradaki C ve K harfleri kolesterolü ifade eder. LDL’nin aksine HDL hesaplanmaz, kan örneğinde doğrudan ölçülür.

HDL Kolesterol Testi Neden İstenir?

HDL kolesterol testi, kalp-damar riskinin değerlendirilmesi için kolesterol tahlilinin bir parçası olarak istenir. Hekim, kişinin 10 yıllık kalp-damar riskini hesaplarken HDL değerini de kullanır; düşük HDL hesaplanan riski artırırken yüksek HDL riskin daha düşük çıkmasını sağlar.

HDL değeri ayrıca şu durumların değerlendirilmesinde yol gösterir:

• Metabolik sendrom ve insülin direnci şüphesi
• Trigliserid yüksekliğinin eşlik ettiği kan yağı bozuklukları
• Diyabet ve kilo fazlalığı olan kişilerde kalp-damar riskinin belirlenmesi

Metabolik sendrom tanısında HDL’nin erkeklerde 40 mg/dL’nin, kadınlarda 50 mg/dL’nin altında olması ölçütlerden biri olarak kabul edilir. Bu nedenle HDL’si düşük bulunan kişilerde bel çevresi, tansiyon, kan şekeri ve trigliserid de birlikte değerlendirilir.

HDL Kolesterol Testi Nasıl Yapılır?

HDL kolesterol, koldaki bir toplardamardan alınan kan örneğinde ölçülür. Yemek yemek HDL’yi belirgin biçimde değiştirmez; ancak HDL genellikle trigliseridle aynı tahlilde çalışıldığı için laboratuvarlarımızın test rehberi, kanın 10–12 saatlik açlıktan sonra sabah verilmesini önermektedir.

Yakın zamanda geçirilen ateşli bir hastalık ya da ameliyat HDL’yi geçici olarak düşürebilir. Bu durumda tahlil, hekimin önerisiyle birkaç hafta sonra tekrarlanabilir. Bazı tansiyon ve hormon ilaçları da HDL’yi etkileyebildiği için kullanılan ilaçların hekime bildirilmesi, sonucun doğru yorumlanmasına yardımcı olur.

HDL kolesterol sonucu çoğu zaman aynı gün çıkar. Lokman Hekim hastanelerinde verdiğiniz tahlillerin sonuçlarına e-Hizmetler üzerinden ulaşabilirsiniz.

HDL Kolesterol Kaç Olmalı?

Yetişkinlerde HDL kolesterolün erkeklerde 40 mg/dL’nin, kadınlarda 50 mg/dL’nin üzerinde olması istenir. Kadınlarda HDL, östrojen hormonunun etkisiyle erkeklere göre daha yüksek seyrettiği için alt sınır da daha yüksektir. 60 mg/dL ve üzerindeki HDL ise her iki cinsiyette kalp-damar hastalıklarına karşı koruyucu düzey olarak kabul edilir.

Sonucu mmol/L birimiyle raporlayan laboratuvarlarda düşük HDL sınırı erkeklerde 1,0 mmol/L, kadınlarda 1,3 mmol/L’dir; 1,6 mmol/L ve üzeri koruyucu düzey kabul edilir.

HDL, kalp-damar riskini tek başına belirlemez. Hekim HDL’yi LDL kolesterol, trigliserid, tansiyon, kan şekeri ve sigara kullanımıyla birlikte değerlendirir; yüksek bir HDL, yüksek LDL’nin oluşturduğu riski ortadan kaldırmaz.

HDL kolesterol sonucunuzu aşağıdaki araçla yorumlayabilirsiniz.

HDL Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

HDL düşüklüğü sıklıkla yüksek trigliserid, karın bölgesinde yağlanma ve insülin direnciyle birlikte görülür. Bu tablo metabolik sendromun bir parçasıdır; kalp-damar hastalıklarının yanı sıra tip 2 diyabetin gelişmesine de zemin hazırlar.

HDL düşüklüğünün başlıca nedenleri şunlardır:

• Sigara kullanımı ve sigara dumanına maruz kalmak
• Kilo fazlalığı, özellikle karın bölgesinde yağlanma
• Hareketsiz yaşam
• Şekerden ve rafine karbonhidrattan zengin beslenme ile trans yağ tüketimi
• İnsülin direnci, tip 2 diyabet ve trigliserid yüksekliği
• Beta bloker grubu tansiyon ilaçları, anabolik steroidler ve bazı hormon ilaçları
• Kalıtsal yatkınlık

HDL düşüklüğü kendi başına bir şikâyete yol açmaz ve çoğu zaman yalnız tahlille fark edilir. Düşük HDL saptanan kişilerde tedavinin önceliği, HDL’yi düşüren nedenlerin giderilmesi ve LDL kolesterolün kişinin riskine uygun hedefe indirilmesidir. Risk gruplarına göre hedef LDL değerlerini LDL kolesterol yazımızda bulabilirsiniz.

HDL Nasıl Yükseltilir?

HDL kolesterol, ilaçtan çok yaşam tarzı değişiklikleriyle yükselir. Yükselmeye yardımcı olan başlıca değişiklikler şunlardır:

• Sigarayı bırakmak: HDL’yi en çok düşüren alışkanlık sigaradır. Sigaranın bırakılmasıyla HDL yükselir ve kalp-damar riski önemli ölçüde azalır.
• Düzenli egzersiz yapmak: Haftanın çoğu günü 30 dakika tempolu yürüyüş, yüzme ya da bisiklet gibi aerobik egzersiz yapmak HDL’nin yükselmesine yardımcı olur.
• Kilo vermek: Özellikle karın bölgesindeki fazla yağların verilmesi HDL’yi yükseltirken trigliseridi ve insülin direncini azaltır.
• Beslenmeyi düzenlemek: Şekerli içeceklerin, tatlıların ve beyaz unlu gıdaların azaltılması, trans yağlardan kaçınılması ve zeytinyağı, ceviz ve balık gibi sağlıklı yağ kaynaklarının tercih edilmesi HDL’yi olumlu etkiler.

Alkol HDL’yi bir miktar yükseltebilse de trigliseridi, tansiyonu ve kilo alma riskini artırdığı için HDL’yi yükseltmek amacıyla alkol tüketilmesi uygun değildir. Yalnız HDL’yi yükseltmek için kullanılan bir ilaç tedavisi de bulunmamaktadır; yapılan çalışmalar, HDL’yi ilaçla yükseltmenin kalp krizi ve inme riskini azaltmadığını göstermiştir.

HDL Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

HDL’nin yüksek olması genellikle olumlu bir sonuçtur ve kalp-damar riskinin daha düşük olduğuna işaret eder. Düzenli egzersiz yapan kişilerde ve menopoz öncesindeki kadınlarda yüksek HDL sık görülür.

HDL’nin koruyucu etkisi ise sınırsız değildir. Avrupa Kardiyoloji Derneği kılavuzuna göre 90 mg/dL’nin üzerindeki çok yüksek HDL değerlerinde koruyucu etki sürmemekte ve bazı çalışmalar riskin yeniden arttığını göstermektedir. Çok yüksek HDL kalıtsal nedenlere, fazla alkol tüketimine ya da bazı ilaçlara bağlı olabileceği için hekim bu sonucu kişinin diğer bulgularıyla birlikte değerlendirir.

HDL Kolesterol Sonucu İçin Hangi Bölüme Başvurulur?

HDL düşük çıktığında ilk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) uzmanına başvurulabilir. İç hastalıkları uzmanı sonucu kolesterol tahlilindeki diğer değerlerle birlikte yorumlar, HDL’yi düşüren nedenleri araştırır ve kalp-damar riskinize göre takip planınızı oluşturur.

Düşük HDL’ye insülin direnci, diyabet ya da trigliserid yüksekliği eşlik ediyorsa endokrinoloji, kalp hastalığı bulunan ya da kalp-damar riski yüksek olan kişilerde kardiyoloji uzmanının görüşü alınır. Kilo verme ve beslenme düzeninin planlanması için diyetisyen desteği de faydalı olur.

Eforla gelen göğüs ağrısı ya da baskı hissi, nefes darlığı ve soğuk terleme kalp krizinin belirtisi olabilir. Bu belirtiler varsa vakit kaybetmeden 112 aranmalı ya da en yakın acil servise gidilmelidir.