Trigliserid Testi

Kolesterol tahlilinde bakılan değerlerden biri olan trigliserid, kandaki yağ düzeyini gösterir. Trigliserid yüksekliği çoğu zaman belirti vermez ancak kalp ve damar hastalıkları riskini artırdığı, çok yüksek değerlerde ise pankreas iltihabına yol açabildiği için önemsenmesi gereken bir sonuçtur.

Trigliserid, beslenmeden en çok etkilenen kan değerlerinden biridir. Bu nedenle sonucun doğru yorumlanması, kanın aç karnına verilmesine ve yaşam alışkanlıklarının birlikte değerlendirilmesine bağlıdır.

Trigliserid Nedir?

Trigliserid, vücutta en çok bulunan ve enerji deposu olarak kullanılan yağ türüdür. Yemeklerle alınan ve o an harcanmayan enerji, karaciğerde trigliseride dönüştürülerek yağ hücrelerinde depolanır. Öğünler arasında vücut bu depolardan enerji elde eder.

Trigliserid suda çözünmediği için kanda tek başına dolaşamaz; lipoprotein adı verilen taşıyıcı parçacıklarla taşınır. Yemekten sonraki birkaç saat içinde kandaki trigliserid düzeyi belirgin şekilde yükselir ve zamanla eski düzeyine döner.

Trigliserid Testi Neden İstenir?

Trigliserid testi, kalp ve damar hastalıkları riskini değerlendirmek için kolesterol tahlilindeki diğer değerlerle birlikte istenir. Kan yağlarındaki yükseklik uzun süre belirti vermeden damar sertliğine katkıda bulunduğu için belirli aralıklarla ölçülmesi önerilir.

Hekim aşağıdaki durumlarda trigliserid testi isteyebilir:

• Düzenli sağlık kontrolleri ve kalp-damar riskinin belirlenmesi
• Diyabet, insülin direnci, kilo fazlalığı ve yüksek tansiyon
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı ya da kolesterol yüksekliği öyküsü
• Kolesterol ya da trigliserid düşürücü tedavinin etkisinin izlenmesi
• Pankreas iltihabından şüphelenilmesi

Trigliserid Testi Nasıl Yapılır?

Trigliserid testi, koldaki bir toplardamardan alınan kan örneğiyle yapılır. Yemekten sonra trigliserid yükseldiği için laboratuvarlarımızın test rehberi, kanın 10–12 saatlik açlıktan sonra sabah verilmesini önermektedir. Bunun için tahlilden önceki akşam saat 21.00’den sonra su dışında bir şey yenip içilmemesi yeterlidir.

Sonucu etkileyebilecek bazı durumlar şunlardır:

• Tahlilden önceki gün alkol alınması trigliseridi belirgin şekilde yükseltir.
• Açlık süresi boyunca çay, kahve ve sigara tüketilmemelidir.
• Ağır ve zorlayıcı egzersiz kan değerlerini geçici olarak değiştirebileceği için tahlilden önceki gün kaçınılmalıdır.
• Kortizon, bazı tansiyon ilaçları ve hormon ilaçları trigliseridi yükseltebilir; kullanılan ilaçlar hekime bildirilmeli ve hekime danışmadan bırakılmamalıdır.

Trigliserid sonucu çoğu zaman aynı gün çıkar. Lokman Hekim hastanelerinde verdiğiniz tahlillerin sonuçlarına e-Hizmetler üzerinden ulaşabilirsiniz.

Trigliserid Kaç Olmalı?

Yetişkinlerde açlık trigliserid değerinin 150 mg/dL’nin altında olması istenir. 150–199 mg/dL arası sınırda yüksek, 200–499 mg/dL arası yüksek, 500 mg/dL ve üzeri çok yüksek kabul edilir.

Trigliserid değeri, kolesterol tahlilindeki diğer değerlerden ayrı düşünülmez. Hekim kalp-damar riskini değerlendirirken LDL ve HDL kolesterolü, kan şekerini, tansiyonu, sigara kullanımını ve aile öyküsünü birlikte ele alır. Aç olmadan verilen kanda trigliserid daha yüksek çıkabileceği için bu durumda hekim testi açlık koşullarında tekrarlamak isteyebilir.

Trigliserid sonucunuzu aşağıdaki araçla yorumlayabilirsiniz.

Trigliserid Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

Trigliserid yüksekliği çoğu zaman beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzıyla ilişkilidir; bazı kişilerde ise altta yatan bir hastalığın ya da kalıtsal bir yatkınlığın işaretidir. Şekerli ve unlu gıdaların sık tüketilmesi, alkol ve hareketsizlik, karaciğerin daha fazla trigliserid üretmesine yol açar.

Trigliserid yüksekliğinin başlıca nedenleri şunlardır:

• Kilo fazlalığı, özellikle karın bölgesinde yağlanma
• Şeker, tatlı, beyaz ekmek ve şekerli içeceklerin sık tüketilmesi
• Düzenli alkol kullanımı
• İnsülin direnci ve kontrol altında olmayan diyabet
• Tiroid bezinin az çalışması ve böbrek hastalıkları
• Kortizon, bazı tansiyon ilaçları, doğum kontrol hapları gibi ilaçlar
• Ailesel yağ metabolizması bozuklukları

Yüksek trigliserid, LDL kolesterol gibi damar duvarında birikime katkıda bulunarak kalp krizi ve inme riskini artırır. Trigliseridin 500 mg/dL’yi, özellikle 1.000 mg/dL’yi aşması ise pankreas iltihabı (pankreatit) açısından ciddi risk oluşturur. Trigliserid yüksekliği sıklıkla karaciğer yağlanmasıyla birlikte görülür.

Trigliserid Nasıl Düşürülür?

Trigliserid, yaşam tarzı değişikliklerine en hızlı yanıt veren kan yağlarından biridir. Sınırda ve orta düzeydeki yükseklik çoğu zaman beslenme düzeninin değiştirilmesi, kilo verilmesi ve düzenli hareketle önemli ölçüde düşer.

Trigliseridi düşürmeye yardımcı olan başlıca değişiklikler şunlardır:

• Şekeri ve rafine karbonhidratları azaltmak: Fazla şeker karaciğerde doğrudan trigliseride dönüştüğü için tatlıların, şekerli içeceklerin ve beyaz unlu gıdaların azaltılması en etkili adımdır.
• Alkolü bırakmak ya da sınırlamak: Alkol, karaciğerin trigliserid üretimini artırır. Trigliseridi çok yüksek olan kişilerde alkolün tamamen bırakılması önerilir.
• Kilo vermek: Vücut ağırlığının yüzde 5–10’u kadar kilo vermek trigliseridi belirgin şekilde düşürür.
• Düzenli hareket etmek: Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş gibi orta yoğunlukta egzersiz, vücudun trigliseridi enerji olarak kullanmasını kolaylaştırır.
• Balık ve sağlıklı yağları tercih etmek: Haftada iki kez yağlı balık tüketmek ve doymuş yağlar yerine zeytinyağı gibi yağları kullanmak kan yağlarını olumlu etkiler.

Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen trigliserid yüksek kalırsa ya da değer 500 mg/dL’nin üzerindeyse hekim ilaç tedavisi başlatabilir. Diyabet ya da tiroid hastalığı gibi bir neden varsa bu hastalığın tedavisi de trigliseridi düşürür. Trigliserid düşürücü ilaçların ve balık yağı takviyelerinin hekim önerisiyle kullanılması gerekir.

Trigliserid Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

Trigliseridin düşük çıkması genellikle bir sorun göstermez ve çoğu zaman sağlıklı beslenme ve düzenli hareketle ilişkilidir. Çok düşük değerler ise seyrek olarak tiroid bezinin fazla çalışmasına, yetersiz beslenmeye ya da bağırsaklardan yağ emilimini bozan hastalıklara bağlı olabilir; bu durumda hekim sonucu diğer bulgularla birlikte değerlendirir.

Trigliserid Sonucu İçin Hangi Bölüme Başvurulur?

Trigliserid yüksek çıktığında ilk değerlendirme için iç hastalıkları uzmanına başvurulabilir. Diyabet, insülin direnci ya da tiroid hastalığı eşlik ediyorsa endokrinoloji, kalp hastalığı ya da yüksek kalp-damar riski bulunuyorsa kardiyoloji uzmanının görüşü alınır. Beslenme düzenini kişiye göre planlamak için diyetisyen desteği de faydalı olur.

Trigliseridi çok yüksek olan bir kişide sırta vuran şiddetli karın ağrısı, bulantı ve kusma pankreas iltihabını düşündürür. Bu belirtiler varsa gecikmeden acil servise başvurulmalıdır.