LDL Kolesterol Testi

Kolesterol tahlilinde hekimin en çok dikkat ettiği değerlerden biri LDL kolesteroldür. Halk arasında “kötü kolesterol” olarak bilinen LDL, damar sertliğinin oluşumunda en büyük paya sahip olduğu için kalp-damar riskinin değerlendirilmesinde ve kolesterol tedavisinin planlanmasında temel ölçü olarak kullanılır.

LDL kolesterolün yüksek çıkması, yıllar içinde kalp krizi ve inme riskini artırır. Bu nedenle LDL’nin ulaşılması gereken değeri, kişinin taşıdığı diğer risklere göre belirlenir: sağlıklı bir genç için uygun bir sonuç, kalp hastalığı ya da diyabeti olan bir kişide yüksek sayılabilir.

LDL Kolesterol Nedir?

LDL (düşük yoğunluklu lipoprotein), karaciğerde üretilen kolesterolü kan yoluyla vücuttaki hücrelere taşıyan parçacıktır. Hücreler bu kolesterolü zarlarının yapımında ve hormon üretiminde kullanır. Kanda LDL miktarı ihtiyaçtan fazla olduğunda ise taşınan kolesterol damar duvarına sızar ve orada birikmeye başlar.

Biriken kolesterol zamanla damar duvarında plak adı verilen kabarıklıklar oluşturur. Plaklar damarı daraltır, kan akışını yavaşlatır ve çatladıklarında üzerlerinde pıhtı oluşmasına yol açabilir. LDL’nin “kötü kolesterol” olarak anılmasının nedeni bu süreçtir: LDL ne kadar yüksekse ve ne kadar uzun süre yüksek kalırsa damar sertliği riski de o kadar artar.

LDL Kolesterol Testi Neden İstenir?

LDL kolesterol testi, kalp-damar riskinin belirlenmesi ve kolesterol tedavisine karar verilmesi için kolesterol tahlilinin bir parçası olarak istenir. Kolesterol tahlilinin hangi yaşta ve ne sıklıkla yapılması gerektiğini total kolesterol yazımızda bulabilirsiniz.

Hekim aşağıdaki durumlarda LDL kolesterol sonucuna özellikle dikkat eder:

• Düzenli sağlık kontrolleri ve kalp-damar riskinin hesaplanması
• Diyabet, yüksek tansiyon, kronik böbrek hastalığı ve kilo fazlalığı
• Ailede erken yaşta kalp krizi ya da kolesterol yüksekliği öyküsü
• Daha önce kalp krizi, inme, stent ya da bypass ameliyatı geçirilmiş olması
• Kolesterol düşürücü tedavinin etkisinin ve hedefe ulaşılıp ulaşılmadığının izlenmesi

Kolesterol düşürücü ilaç başlanan ya da ilacı değiştirilen hastalarda LDL, tedavinin etkisini görmek için genellikle 4–12 hafta sonra kontrol edilir. Hedefe ulaşıldıktan sonra ise kontroller çoğu zaman yılda bir yapılır.

LDL Kolesterol Testi Nasıl Yapılır?

LDL kolesterol, koldaki bir toplardamardan alınan kan örneğiyle kolesterol tahlilinin diğer değerleriyle birlikte çalışılır. Birçok laboratuvar LDL’yi doğrudan ölçmez; total kolesterol, HDL kolesterol ve trigliserid değerlerinden Friedewald formülü adı verilen bir hesaplamayla bulur. Hesaplamada trigliserid kullanıldığı için laboratuvarlarımızın test rehberi, kanın 10–12 saatlik açlıktan sonra sabah verilmesini önermektedir.

Trigliserid yükseldikçe hesaplanan LDL’nin doğruluğu azalır ve trigliserid 400 mg/dL’nin üzerinde olduğunda bu formül kullanılmaz. Bu durumda ve diyabet ya da damar hastalığı olan kişilerde LDL, özel bir yöntemle doğrudan ölçülür. Tahlil raporlarında “direkt LDL” olarak yazan değer bu ölçümün sonucudur ve hesaplanan LDL ile aynı sınırlara göre yorumlanır.

LDL kolesterol sonucu çoğu zaman aynı gün çıkar. Lokman Hekim hastanelerinde verdiğiniz tahlillerin sonuçlarına e-Hizmetler üzerinden ulaşabilirsiniz.

LDL Kolesterol Kaç Olmalı?

Yetişkinlerde LDL kolesterolün 100 mg/dL’nin altında olması istenir. 100–129 mg/dL arası istenen düzeye yakın, 130–159 mg/dL arası sınırda yüksek, 160–189 mg/dL arası yüksek, 190 mg/dL ve üzeri çok yüksek kabul edilir.

Bu sınıflama genel bir çerçeve sunar; kişinin ulaşması gereken LDL değerini ise kalp-damar riski belirler. Hekim riski yaş, cinsiyet, tansiyon, sigara kullanımı, diyabet, böbrek hastalığı ve daha önce geçirilmiş kalp-damar hastalıklarını birlikte değerlendirerek hesaplar. Avrupa Kardiyoloji Derneği ve TEMD kılavuzlarında risk gruplarına göre hedeflenen LDL değerleri şöyledir:

Çok yüksek ve yüksek riskli kişilerde ayrıca LDL’nin tedavi öncesindeki değerine göre en az yarı yarıya düşürülmesi hedeflenir. LDL kolesterol sonucunuzu aşağıdaki araçla genel sınıflamaya göre yorumlayabilir, size özel hedef değeri hekiminizle birlikte belirleyebilirsiniz.

LDL Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

LDL yüksekliği, damar duvarında kolesterol birikmesine uygun bir ortam oluştuğunu gösterir. Bu birikim yıllar içinde şikâyet vermeden ilerlediği için genç yaşta başlayan ve fark edilmeyen LDL yüksekliği, ilerleyen yaşlarda kalp krizi ve inme riskini belirgin şekilde artırır.

LDL yüksekliğinin başlıca nedenleri şunlardır:

• Doymuş ve trans yağdan zengin beslenme
• Kilo fazlalığı ve hareketsiz yaşam
• Ailesel hiperkolesterolemi gibi kalıtsal yatkınlıklar
• Tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi)
• Nefrotik sendrom gibi böbrek hastalıkları ve safra akışını bozan karaciğer hastalıkları
• Gebelik ve menopoz dönemi
• Kortizon ve organ nakli sonrasında kullanılan bazı ilaçlar

LDL’si 190 mg/dL ve üzerinde olan, ailesinde erken yaşta kalp hastalığı bulunan ya da çocukluk çağında kolesterolü yüksek bulunan kişilerde ailesel hiperkolesterolemi akla gelir. Bu kalıtsal durumda kolesterol doğumdan itibaren yüksek seyrettiği için tedaviye erken başlanması ve anne, baba, kardeş ve çocukların da kolesterol açısından taranması önerilmektedir.

LDL Kolesterol Nasıl Düşürülür?

LDL kolesterolü düşürmede yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde ilaç tedavisi birlikte kullanılır. Hekim tedavi yolunu, LDL değerinin kişinin riskine göre belirlenen hedeften ne kadar uzak olduğuna bakarak seçer. Hedefe yakın ve riski düşük bir kişide beslenme düzeni ve hareket çoğu zaman yeterli olurken, riski yüksek kişilerde ilaç tedavisi yaşam tarzı değişiklikleriyle birlikte başlanır.

LDL’yi en çok yükselten besin bileşeni doymuş yağdır. Bu nedenle beslenmede yapılan değişikliklerin LDL üzerindeki etkisi en çok doymuş ve trans yağların azaltılmasıyla görülür; buna kilo verme ve düzenli hareket eklendiğinde LDL gözle görülür şekilde düşer. Kolesterolü düşürmeye yardımcı beslenme ve yaşam önerilerinin tamamı total kolesterol yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

İlaç tedavisinde ilk seçenek genellikle statin grubu ilaçlardır. Statinler, karaciğerin kolesterol üretimini azaltarak LDL’yi düşürür. Statinle hedefe ulaşılamayan ya da statini tolere edemeyen hastalarda hekim, kolesterolün bağırsaklardan emilimini azaltan ilaçları ya da belirli aralıklarla uygulanan iğne tedavilerini ekleyebilir. İlacın türüne, dozuna ve tedavinin süresine kişinin riskine ve tahlil sonuçlarına göre hekim karar verir.

Kolesterol ilaçları bırakıldığında LDL kısa süre içinde eski düzeyine döner. Bu nedenle ilaç, hekime danışılmadan bırakılmamalı ve dozu değiştirilmemelidir. Tedavi sırasında kas ağrısı ya da güçsüzlük gibi bir şikâyet gelişirse bunu hekiminize bildirmeniz, tedavinin size göre düzenlenmesine imkân verir.

LDL Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

LDL kolesterolün düşük olması çoğu zaman olumlu bir sonuçtur. Kolesterol düşürücü tedavi alan kişilerde 70 ya da 55 mg/dL’nin altındaki değerler zaten hedeflenen sonuçtur ve kılavuzlar bu düzeylerin güvenli olduğunu kabul etmektedir. Tedavi almayan bir kişide belirgin düşük LDL ise seyrek olarak tiroid bezinin fazla çalışmasına, yetersiz beslenmeye, ağır karaciğer hastalığına ya da kalıtsal bir duruma bağlı olabilir; bu durumda hekim sonucu diğer bulgularla birlikte değerlendirir.

LDL Kolesterol Sonucu İçin Hangi Bölüme Başvurulur?

LDL kolesterol yüksek çıktığında ilk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) uzmanına başvurulabilir. İç hastalıkları uzmanı kalp-damar riskinizi hesaplayarak size uygun LDL hedefini belirler ve tedavi gerekip gerekmediğine karar verir.

Kalp hastalığı, stent ya da bypass öyküsü olan kişilerin kolesterol takibi kardiyoloji uzmanı tarafından yapılır. Ailesel hiperkolesterolemi düşünülen, LDL’si ilaçlara rağmen hedefe inmeyen ya da diyabet ve tiroid hastalığı eşlik eden kişilerde endokrinoloji uzmanının görüşü alınır.

Göğüs ağrısı ya da baskı hissi, kola veya çeneye yayılan ağrı ve nefes darlığı kalp krizini; yüzde kayma, konuşma bozukluğu ve kol ya da bacakta ani güç kaybı ise inmeyi düşündürür. Bu belirtiler varsa vakit kaybetmeden 112 aranmalı ya da en yakın acil servise gidilmelidir.