Hemanjiom Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Hemanjiom Nedir?

Hemanjiyom olarak da yazılan hemanjiom, halk arasında damar beni olarak bilinir. Bebeklik döneminde en sık rastlanan iyi huylu damar oluşumudur ve bebeklerin yaklaşık yüzde 5’inde görülür. Genellikle cilt üzerinde kırmızı veya mor renkli bir lezyon (ciltte görülen leke ya da kabarıklık) şeklinde fark edilir. Bazı hemanjiomlar yalnızca cilt yüzeyinde bulunurken bazıları deri altına veya iç organlara yerleşebilir.

Çoğu hemanjiom zaman içerisinde kendiliğinden küçülebilir veya kaybolabilir ancak bazı durumlarda düzenli takip veya tedavi gerekebilir.

Hemanjiom Neden Oluşur?

Hemanjiomun kesin nedeni bilinmemektedir. Günümüzde yapılan çalışmalar, damar gelişimini etkileyen bazı biyolojik süreçlerin hemanjiom oluşumunda rol oynayabileceğini göstermektedir.

Bazı bebeklerde hemanjiom görülme olasılığı daha yüksektir. Hemanjiom için risk faktörleri şunlardır:

• Kız bebek olmak
• Prematüre (erken) doğum
• Düşük doğum ağırlığı
• Çoğul gebelikler (ikiz, üçüz)
• Aile öyküsü

Bu faktörlerin bulunması ise mutlaka hemanjiom gelişeceği anlamına gelmez.

Hemanjiom Çeşitleri Nelerdir?

Hemanjiomlar yerleşim yerine ve görünümüne göre farklı türlere ayrılabilir. Cilt yüzeyindeki hemanjiomlar için kapiller, deri altında ya da iç organlarda yerleşenler için ise kavernöz hemanjiom ifadesi de kullanılır.

Yüzeysel Hemanjiom

Cilt yüzeyinde yer alır. Parlak kırmızı renkte olabilir ve halk arasında “çilek hemanjiomu” olarak da bilinir.

Derin Hemanjiom

Deri altında gelişir ve ciltte mavi ya da mor renkli bir şişlik gibi görünebilir.

Karma Hemanjiom

Hem yüzeysel hem de derin bileşenler içerir.

İç Organ Hemanjiomları

En sık karaciğerde görülür. Bu hemanjiomlar çoğu zaman belirti vermez ve başka nedenlerle yapılan görüntülemelerde tesadüfen saptanır.

Hemanjiom Belirtileri Nelerdir?

Hemanjiom belirtileri lezyonun büyüklüğüne, bulunduğu bölgeye ve derinliğine göre değişebilir. Hemanjiomda sık görülen belirtiler şunlardır:

• Cilt üzerinde kırmızı veya mor renkli lezyon
• Deride kabarıklık
• Zamanla büyüme eğilimi
• Yara açıldığında ya da darbe aldığında kanama
• Ülserleşme (hemanjiomun yüzeyinde yara açılması) veya tahriş
• Görünümde değişiklik

Göz, burun, ağız veya kulak çevresinde yerleşen hemanjiomlar görme, solunum, beslenme ya da işitme gibi işlevleri etkileyebilir. Bu nedenle bu bölgelerdeki hemanjiomlar daha yakından takip edilir.

Bebeklerde Hemanjiom Nasıl Görülür?

Bebeklerde hemanjiom çoğunlukla doğumdan sonraki ilk haftalarda fark edilir. En hızlı büyüme genellikle 1. ve 3. aylar arasında olur ve büyüme çoğu bebekte 5. aya kadar tamamlanır.

Büyüme döneminin ardından birçok infantil hemanjiom genellikle ilk yaş içinde küçülmeye başlar ve çocukluk döneminde belirgin şekilde geriler. Bu nedenle her hemanjiom aktif tedavi gerektirmez. Tedavi kararı, hemanjiomun yerini ve büyüme hızını değerlendiren hekim tarafından verilir. Bebeklik döneminde sık görülen diğer cilt sorunları ve doğum lekeleri hakkında bilgi için Bebeklerde Cilt Hastalıkları yazımızı inceleyebilirsiniz.

Hemanjiom Tanısı Nasıl Konur?

Hemanjiom tanısı çoğu zaman muayeneyle konulabilir ancak derin yerleşimli, yaygın ya da iç organlarda olduğu düşünülen hemanjiomlarda görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir. Ciltte beş ya da daha fazla hemanjiomu olan bebeklerde, karaciğerde de hemanjiom bulunup bulunmadığını anlamak için karın ultrasonu istenebilir.

Hemanjiom tanısında kullanılan görüntüleme yöntemleri şunlardır:

• Ultrasonografi: Lezyonun yapısını ve damar özelliklerini değerlendirmede sık kullanılır.
• Renkli Doppler ultrasonografi: Hemanjiomdaki kan akımının değerlendirilmesini sağlar.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Derin yerleşimli veya yaygın hemanjiomların incelenmesinde tercih edilebilir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): Bazı özel durumlarda kullanılabilir.

Bu yöntemler sayesinde hemanjiomun boyutu, yayılımı ve çevre dokularla ilişkisi değerlendirilebilir.

Hemanjiom Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hemanjiom tedavisi her hasta için farklı planlanır. Tedavi kararı verilirken şu özellikler göz önünde bulundurulur:

• Hastanın yaşı
• Hemanjiomun büyüklüğü
• Yerleşim yeri
• Büyüme hızı
• Yol açabileceği sorunlar (komplikasyonlar)

Düzenli Takip

Birçok hemanjiom zamanla küçüldüğü için düzenli takip yeterli olabilir. Kontroller arasında hemanjiomun belirli aralıklarla fotoğraflanması, büyüklüğündeki ve rengindeki değişimin hekim tarafından daha kolay izlenmesini sağlar.

İlaç Tedavisi

Büyümesinin kontrol altına alınması gereken hemanjiomlarda ilaç tedavisi uygulanabilir. Bu amaçla en sık, ağızdan şurup olarak verilen propranolol kullanılır.

İlaca başlanıp başlanmayacağına, dozuna ve kullanım süresine bebeğin genel sağlık durumunu değerlendiren hekim karar verir. Tedavi çoğu zaman birkaç ay sürer ve bu süre boyunca bebek düzenli kontrollerle takip edilir. Hekim, ilacın beslenmeyle birlikte nasıl verileceği ve bebek hastalandığında ne yapılacağı konusunda aileyi önceden bilgilendirir. Küçük ve yüzeysel hemanjiomlarda ise hekim, cilde uygulanan ilaçlar da önerebilir.

Lazer Tedavisi

Özellikle yüzeysel hemanjiomlarda ve hemanjiom küçüldükten sonra ciltte kalan kızarıklığın ya da doku değişikliklerinin azaltılmasında tercih edilebilen yöntemlerden biridir.

Cerrahi Tedavi

Bazı durumlarda uygulanabilir. Özellikle işlev bozukluğuna yol açan ya da küçüldükten sonra ciltte kalıcı doku değişikliği bırakan hemanjiomlarda değerlendirilir.

Hemanjiom Tehlikeli midir?

Hemanjiomlar iyi huylu oluşumlardır ve büyük çoğunluğu ciddi sağlık sorunlarına yol açmaz ancak bazı durumlarda komplikasyon gelişebilir. Özellikle şu hemanjiomlar yakın takip gerektirebilir:

• Göz çevresindeki hemanjiomlar
• Solunum yoluna yakın yerleşen hemanjiomlar
• Yüzde geniş bir alanı kaplayan ya da bel bölgesinde yer alan hemanjiomlar
• Hızlı büyüyen hemanjiomlar
• Kanama veya ülserleşme gelişen hemanjiomlar

Bu nedenle hemanjiom tanısı alan bebeklerin düzenli kontrollerinin aksatılmaması önemlidir.

Hemanjiom Kendiliğinden Geçer mi?

Birçok infantil hemanjiom zaman içinde küçülme eğilimindedir. Özellikle çocukluk döneminde belirgin gerileme görülebilir ancak her hemanjiom aynı şekilde davranmaz.

Bazı hemanjiomlar küçüldükten sonra ciltte renk değişikliği, gevşeklik ya da iz bırakabilir ve bu değişiklikler için tedavi gerekebilir. Bu nedenle takip süreci hekim değerlendirmesiyle yürütülmelidir.

Hemanjiomdan Korunmak Mümkün müdür?

Hemanjiomun kesin nedeni bilinmediği için tamamen önlenmesini sağlayan bir yöntem bulunmamaktadır. Doğum sonrası düzenli sağlık kontrolleri ise hemanjiomun erken fark edilmesini ve büyüme döneminde takip edilmesini sağlar. Böylece gerekli durumlarda tedavi zamanında başlatılabilir ve olası komplikasyonların önüne geçilebilir.

Hemanjiom İçin Hangi Doktora Gidilir?

Yetişkinlerde ciltte görülen hemanjiomlar için Dermatoloji (Cildiye) bölümüne başvurulabilir. Bebeklerde ise ilk değerlendirme Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanı tarafından yapılır ve hekim gerekli gördüğü takdirde bebeği Dermatoloji ya da Çocuk Cerrahisi uzmanına yönlendirebilir. Göz çevresindeki hemanjiomlarda görmenin etkilenip etkilenmediğinin anlaşılması için göz muayenesi de gerekebilir.

Hemanjiomda Ne Zaman Hekime Başvurulmalı?

Bebekte yeni fark edilen bir hemanjiom için çocuk hekiminden randevu alınması önerilir. Hemanjiom göz, burun, dudak ya da kulak çevresindeyse, yüzde geniş bir alanı kaplıyorsa veya hızla büyüyorsa bu değerlendirme geciktirilmemelidir. En hızlı büyüme ilk aylarda gerçekleştiği için bu hemanjiomların mümkünse bebek yaklaşık 1 aylıkken hekim tarafından görülmesi önerilir.

Kısa Sürede Hekime Başvurulması Gereken Durumlar

Aşağıdaki durumlarda rutin kontrol beklenmeden birkaç gün içinde hekime başvurulmalıdır:

• Hemanjiomun yüzeyinde yara açılması, kabuklanma ya da ağrı
• Darbe sonrası ya da kendiliğinden kanama
• Göz kapağındaki hemanjiomun gözün açılmasını engellemesi
• Ağız çevresindeki hemanjiomun beslenmeyi zorlaştırması
• Hemanjiomun renginin değişmesi ya da hızla büyümesi

Acil Servise Başvurulması Gereken Durumlar

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden 112 aranmalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır:

• Nefes alırken hırıltılı bir ses çıkması ya da nefes almada zorlanma
• Baskı uygulanmasına rağmen 10 dakikadan uzun süren kanama