Sistit Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Sistit Nedir?

Mesane, böbreklerde üretilen idrarın vücuttan atılana kadar biriktiği organdır. İdrar yolu enfeksiyonları böbrekleri, böbreklerden mesaneye uzanan kanalları, mesaneyi ve idrar kanalını etkileyebilir. Sistit, bu enfeksiyonların mesaneyle sınırlı kalan ve en sık görülen türüdür. Bu nedenle alt idrar yolu enfeksiyonu olarak da adlandırılır. İdrar yolu enfeksiyonunun türleri ve tedavisi hakkında ayrıntılı bilgi için idrar yolu enfeksiyonu yazımızı inceleyebilirsiniz.

Her sistit bir enfeksiyon sonucu gelişmez. Bazı kanser ilaçları, pelvis bölgesine uygulanan ışın tedavisi (radyoterapi) ve uzun süre takılı kalan idrar sondası da mesane dokusunu tahriş ederek iltihaplanmaya yol açabilir. Bu durumlarda tedavi, iltihaplanmaya neden olan etkene göre planlanır.

Sistit Belirtileri Nelerdir?

Sistit belirtileri kişiden kişiye değişebilir. En sık görülen belirti idrar yaparken yanma veya ağrı hissidir.

Ayrıca şu belirtiler de görülebilir:

• Sık idrara çıkma
• İdrar yaptıktan sonra da geçmeyen idrar isteği
• Az miktarda idrar yapma
• Bulanık veya kötü kokulu idrar
• Kasık ağrısı
• Alt karın bölgesinde baskı hissi
• İdrarda kan görülmesi

Bazı durumlarda halsizlik ve hafif ateş de görülebilir.

Sürekli Çişim Varmış Gibi Hissediyorum Ama Yok, Neden Olur?

Sürekli idrarı varmış gibi hissetmek, sistitin en yaygın belirtilerinden biridir. Mesane enfeksiyonu nedeniyle mesane duvarı tahriş olur ve kişi sık sık idrara çıkma ihtiyacı hissedebilir.

Bu durum yalnızca sistite bağlı gelişmeyebilir. Aşağıdaki nedenler de benzer şikâyetlere yol açabilir:

• Üretrit (idrar kanalının iltihaplanması)
• Aşırı aktif mesane
• Kafeinli ve alkollü içeceklerin yol açtığı mesane tahrişi
• Böbrek taşı
• Stres ve anksiyete

Bu nedenle yalnızca bu belirtiden yola çıkılarak kesin sistit tanısı konulamaz. Şikâyet birkaç günden uzun sürüyorsa uzman değerlendirmesi gerekir.

İnterstisyel Sistit Nedir?

İnterstisyel sistit (ağrılı mesane sendromu), mesanede kronik ağrı ve baskı hissine neden olabilen uzun süreli bir mesane rahatsızlığıdır. Bakteriyel sistitten farklı olarak bir enfeksiyona bağlı gelişmez ve nedeni tam olarak bilinmemektedir.

İnterstisyel sistitte ağrı ve baskı hissine şu belirtiler de eşlik edebilir:

• Sürekli idrar yapma isteği
• Sık idrara çıkma
• Kasık ağrısı
• İdrar yaparken rahatsızlık hissi

Belirtiler kişiden kişiye değişebilir ve zaman zaman şiddetlenebilir. Uzun süren şikâyetlerde uzman değerlendirmesi önemlidir.

Akut Sistit Nedir?

Akut sistit, aniden başlayan ve genellikle bakteriyel enfeksiyon nedeniyle gelişen mesane iltihabıdır. En sık görülen sistit türlerinden biridir ve çoğu zaman kısa sürede belirti verir.

Sistit Neden Olur?

Sistitin en yaygın nedeni bakteriyel enfeksiyonlardır. Özellikle bağırsak bakterilerinin idrar yoluna geçmesi enfeksiyon gelişimine neden olabilir.

Sistit riskini artırabilecek durumlar şunlardır:

• Yetersiz su tüketimi
• İdrarı uzun süre tutmak
• Cinsel ilişki
• Gebelik
• Menopoz
• Tuvalet temizliğinin arkadan öne doğru yapılması gibi yanlış hijyen alışkanlıkları
• Diyabet hastalarında idrardaki şeker düzeyinin yüksek olması
• Parfümlü sabun benzeri ürünlerin yarattığı tahriş
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması

Bu durumlara ek olarak kadınlarda üretranın (idrarı mesaneden dışarı taşıyan kanal) kısa olması, bakterilerin mesaneye ulaşmasını kolaylaştırır. İdrar yolu enfeksiyonlarının kadınlarda daha sık görülmesinin başlıca nedeni de budur.

Kadınlarda Sistit

Kadınlarda sistit oldukça yaygın görülen bir sağlık problemidir. Genç kadınlarda çoğunlukla cinsel ilişkiyle bağlantılı olarak ortaya çıkan sistit, ilerleyen yaşlarda ise gebelik ve menopoz döneminde görülen hormon değişikliklerinin etkisiyle gelişebilir.

İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve kasık ağrısı gibi şikâyetler kısa aralıklarla tekrarlıyorsa, altta yatan nedenin araştırılması için uzman değerlendirmesi önerilir.

Erkeklerde Sistit

Erkeklerde sistit kadınlara göre daha nadir görülür ancak görüldüğünde prostat hastalıkları veya idrar yolu tıkanıklıkları gibi sistitin altında yatan tetikleyici sebepler araştırılmalıdır. Bu nedenle idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma veya kasık ağrısı gibi belirtiler yaşayan erkeklerin, şikâyetleri hafif olsa bile üroloji uzmanına başvurması önerilir.

Sistit İçin Hangi Doktora Gidilir?

Sistit şikâyetleri olan erkekler Üroloji bölümüne, kadınlar ise hem Üroloji hem de Kadın Hastalıkları ve Doğum bölümüne başvurabilir. Çocuklarda ise ilk değerlendirme Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanı tarafından yapılır ve hekim gerekli gördüğü takdirde çocuğu üroloji uzmanına yönlendirebilir.

Sistit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Bakterilerin neden olduğu sistitte tedavi, hekimin belirlediği antibiyotiklerle ve önerdiği süre boyunca yapılır. Bu süre enfeksiyonun şiddetine göre genellikle birkaç gün ile bir hafta arasında değişir ve belirtiler çoğu zaman ilk günlerde belirgin şekilde azalır.

Sistitte Antibiyotik Kullanımı

Antibiyotikler yalnızca bakteriyel enfeksiyonlarda etkilidir ve hekim önerisi olmadan kullanılmamalıdır. Bilinçsiz antibiyotik kullanımı, bakterilerin ilaca direnç kazanmasına ve enfeksiyonların tekrarlamasına yol açabilir. Belirtiler ilk günlerde geçse bile tedavi yarım bırakılmamalı, ilaçlar hekimin önerdiği süre boyunca kullanılmalıdır.

Sistit Nasıl Geçer?

Hafif vakalarda ya da tedavi sürecinde evde uygulanabilecek bazı yöntemler, sistit belirtilerinin hafiflemesine yardımcı olur:

• Gün içinde yeterli su tüketmek
• İdrarı tutmamak
• Kafeinli ve mesaneyi tahriş eden diğer içeceklerden kaçınmak
• Dinlenmek
• Alt karın bölgesine sıcak uygulama yapmak
• Pamuklu iç çamaşırı tercih etmek
• Genital bölge hijyenine dikkat etmek

Bu yöntemlere rağmen şikâyetler 48 saat içinde azalmıyor ya da giderek kötüleşiyorsa hekime başvurulmalıdır.

Sistit Ne Zaman Tehlikeli Olabilir?

Sistit, enfeksiyon böbreklere ilerlediğinde tehlikeli hâle gelebilir. Bu nedenle aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Yüksek ateş
• Şiddetli bel ağrısı
• Bulantı ve kusma
• İdrarda yoğun kan görülmesi
• Şiddetli halsizlik
• Gebelikte enfeksiyon belirtileri

Bu belirtilere bilinç bulanıklığı, aşırı uyku hâli ya da konuşmada güçlük eşlik ediyorsa 112 aranmalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır.