Glomerülonefrit, böbreklerde kanı süzen glomerül adlı küçük yapıların iltihaplanmasıyla ortaya çıkan bir böbrek hastalığıdır. İdrarda kan ve protein kaçağı, kan basıncında yükselme ve ödem en sık belirtileri arasında yer alır. Farklı nedenlerle ortaya çıkabilen glomerülonefrit, erken fark edilmediğinde kalıcı böbrek hasarına yol açabileceği için dikkatle takip edilmelidir.
Böbrekler, vücuttaki atık maddeleri temizleyen ve sıvı-elektrolit dengesini sağlayan hayati organlardır. Bu görevin ilk adımı olan kanın süzülmesi, her böbrekte çok sayıda bulunan glomerüllerde (kanın süzülmesinden sorumlu mikroskobik filtre yapıları) gerçekleşir. Bu yapıların zarar görmesi, böbreğin atıkları filtreleme kapasitesini azaltabilir ve idrarla protein veya kan hücrelerinin atılmasına neden olabilir.
Glomerülonefrit tek bir hastalık değil, glomerülleri etkileyen iltihabi hastalıkların ortak adıdır. Hastalık, seyrine göre genel olarak iki ana grupta değerlendirilir:
Glomerülonefrit, böbrek iltihabı olarak da bilinen nefritin türlerinden biridir. Nefritin diğer türleri hakkında bilgi için nefrit yazımızı inceleyebilirsiniz.
Kimi zaman hafif bir halsizlik, sabahları göz çevresinde şişlik ya da idrarda fark edilen küçük değişiklikler önemsiz gibi görünebilir ancak bu bulgular, böbreklerin filtreleme sisteminde gelişen daha ciddi bir problemin erken işaretleri olabilir.
Glomerülonefritin belirtileri kişiden kişiye ve hastalığın evresine göre farklılık gösterir. Bazı bireylerde erken dönemde belirti görülmeyebilir.
En sık görülen bulgular şunlardır:
Bu belirtiler tek başına tanı koydurmaz ancak birden fazlası bir arada görüldüğünde mutlaka bir nefroloji uzmanına başvurulmalıdır.
Glomerülonefrit farklı mekanizmalarla gelişebilir. En sık nedenler arasında bağışıklık sistemi yanıtları ve enfeksiyonlar yer alır.
Glomerülonefritin olası nedenleri şunlardır:
Uzun süreli diyabet ve yüksek tansiyon ise glomerüllere çoğu zaman belirgin bir iltihap oluşturmadan, yıllar içinde zarar verebilir. Bazı durumlarda kesin neden belirlenemeyebilir.
Akut glomerülonefrit, genellikle enfeksiyonları takiben aniden ortaya çıkar. Kısa sürede belirti verebilir ve hızlı seyredebilir.
Akut glomerülonefritte şu belirtiler görülebilir:
Erken başlanan tedavi, böbreklerde kalıcı hasar gelişmesini çoğu zaman önler.
Kronik glomerülonefrit, uzun süre boyunca yavaş ilerleyen ve böbreklerde kalıcı hasara neden olabilen bir formdur. Bazı hastalarda belirti vermeden ilerleyebilir.
Tedavi edilmediğinde kronik böbrek hastalığı ve ileri böbrek yetmezliği gibi ciddi sonuçlar gelişebilir.
Tanı, klinik bulgular ve laboratuvar testlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konulur.
Tanıda şu yöntemlerden yararlanılır:
Tedavi hastalığın nedenine, şiddetine ve böbrek fonksiyonlarına göre kişiye özel planlanır. Amaç, böbrek hasarını yavaşlatmak veya durdurmaktır.
Hekimin belirlediği tedavi planında şu yaklaşımlar yer alabilir:
Glomerülonefrit için tek bir “normal değer” yoktur. Hastalığın böbrekleri ne ölçüde etkilediği, böbrek fonksiyon testleriyle değerlendirilir.
Önemli parametreler şunlardır:
GFR, böbreklerin bir dakikada ne kadar kanı süzebildiğini gösterir. Laboratuvar sonuçlarında genellikle kreatinin düzeyi, yaş ve cinsiyet kullanılarak hesaplanan tahmini değer (eGFR) olarak yer alır.
| GFR (mL/dk/1,73 m²) | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| 90 ve üzeri | Genellikle normal kabul edilir |
| 60–89 | Hafif azalma |
| 30–59 | Orta düzey bozulma |
| 15–29 | İleri düzey bozulma |
| 15’in altında | Böbrek yetmezliği ile uyumlu |
GFR 90’ın üzerinde olsa bile idrarda protein ya da kan saptanması, böbreklerde bir sorun olduğunu gösterebilir.
Kreatinin, kaslarda oluşan ve böbrekler aracılığıyla atılan bir atık maddedir. Böbreklerin süzme gücü azaldığında kandaki kreatinin düzeyi yükselir. Referans aralığı laboratuvara göre değişmekle birlikte yetişkinlerde yaklaşık olarak şöyledir:
Sağlıklı kişilerde idrarla atılan protein miktarı çok düşüktür. Bu miktarın artması ise böbrek hasarı açısından değerlendirilir. Protein kaçağı çoğu zaman idrarda albümin/kreatinin oranıyla ölçülür ve bu oranın 30 mg/g değerinin altında olması normal kabul edilir.
Bu değerlerin tamamı yaş, cinsiyet ve klinik duruma göre hekim tarafından yorumlanmalıdır.
Glomerülonefrit şüphesi olan yetişkinler için ilk başvuru alanı Nefroloji bölümüdür. Çocuklarda ise ilk değerlendirme Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanı tarafından yapılır ve hekim gerekli gördüğü takdirde çocuğu çocuk nefrolojisi uzmanına yönlendirebilir.
Aşağıdaki durumlarda gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
Nefes darlığı dinlenirken de sürüyorsa, gün boyunca hiç idrar yapılamıyorsa ya da bu belirtilere bilinç bulanıklığı eşlik ediyorsa 112 aranmalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır.
Glomerülonefrit bulaşıcı mıdır?
Glomerülonefrit kişiden kişiye bulaşan bir hastalık değildir ancak ona yol açabilen bazı enfeksiyonlar bulaşıcıdır. Örneğin streptokok bakterisinin neden olduğu boğaz ve deri enfeksiyonları başkalarına geçebilir. Bu nedenle bu enfeksiyonların zamanında tedavi edilmesi ve el hijyenine dikkat edilmesi önemlidir.
Glomerülonefrit tamamen iyileşir mi?
Glomerülonefritin tamamen iyileşip iyileşmemesi türüne ve nedenine bağlıdır. Akut glomerülonefrit geçici olabilir ve uygun tedaviyle tamamen düzelebilir. Kronik glomerülonefrit ise yıllar içinde yavaş yavaş ilerleyebildiği için düzenli takip gerektirir.
Glomerülonefrit çocuklarda görülür mü?
Evet, glomerülonefrit çocuklarda da görülür ve özellikle streptokok enfeksiyonlarının ardından ortaya çıkabilir. Bu tablo çoğunlukla 6–10 yaş arasındaki çocuklarda, tedavi edilmemiş bir boğaz enfeksiyonundan 1–2 hafta ya da deri enfeksiyonundan 3–4 hafta sonra gelişir ve genellikle birkaç hafta ile birkaç ay içinde kendiliğinden düzelir. Boğaz ya da deri enfeksiyonu geçiren bir çocukta sonraki haftalarda göz çevresinde şişlik ya da koyu renkli idrar fark edilirse Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanına başvurulması önerilir.
Glomerülonefrit kalıtsal mıdır?
Glomerülonefritin çoğu kalıtsal değildir ancak bazı türleri ailede görülebilir. Bunların bilinen örneklerinden biri olan Alport sendromu, böbreklerin yanında işitme ve görmeyi de etkileyebilir. Kalıtsal bir tür saptandığında hekim, aile bireylerinin de taranmasını önerebilir.
Glomerülonefrit tanısında böbrek biyopsisi neden yapılır?
Böbrek biyopsisi, glomerülonefrit tanısını kesinleştirmek ve hastalığın türünü belirlemek için yapılır. Bu işlemde ultrason eşliğinde ve lokal anestezi altında böbrekten küçük bir doku örneği alınır ve örneği patoloji uzmanı inceler. Biyopsi sonucu, hangi tedavinin uygulanacağına karar verilmesinde yol gösterir.
Hızlı ilerleyen glomerülonefrit (RPGN) nedir?
Hızlı ilerleyen glomerülonefrit, böbrek fonksiyonlarının günler ya da haftalar içinde kaybedildiği ağır bir tablodur. Biyopside glomerüllerde hilal biçimli yapılar (kresent) görüldüğü için kresentik glomerülonefrit olarak da bilinir. Goodpasture sendromu (anti-GBM hastalığı) gibi bağışıklık sistemi hastalıklarına bağlı olarak ya da akut veya kronik glomerülonefritin seyri sırasında gelişebilir. Böbrek hasarı kısa sürede ilerlediği için erken başlanan tedavi, böbrek fonksiyonlarının korunmasında belirleyicidir.
IgA nefropatisi nedir?
IgA nefropatisi (Berger hastalığı), IgA adı verilen bir antikorun glomerüllerde birikerek iltihaplanmaya yol açtığı, sık görülen bir glomerülonefrit türüdür. Hastalık uzun süre sessiz kalabilir. Bazı kişilerde ise ilk işaret, bir soğuk algınlığı ya da boğaz enfeksiyonunun ardından fark edilen pembe veya kola renginde idrardır. Böbrek fonksiyonlarını genellikle yıllar içinde yavaş yavaş etkilediği için tansiyonun ve idrarla kaybedilen protein miktarının düzenli olarak takip edilmesi gerekir.
Web sitesi içeriklerimiz Yayın Danışma Kurulu tarafından onaylanarak yayınlanmaktadır. Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununda, uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.
Nefrit, böbrek dokusunda gelişen iltihaplanmayla ortaya çıkan bir böbrek hastalığıdır. Halk arasında “böbrek iltihabı” olarak da bilinen nefrit; böbreklerin kandaki atık maddeleri süzme ve sıvı dengesini…
Organ Nakli Nedir? Organ nakli, bir kişinin çeşitli hastalıklar nedeniyle görevini yerine getiremeyecek hale gelmiş bir organının, bir vericiden alınan sağlıklı bir organla değiştirildiği bir…
Farenjit, boğazın arkasındaki farenks bölgesinin iltihaplanmasıdır. Bu durum genellikle viral veya bakteriyel enfeksiyonlar nedeniyle ortaya çıkar. Akut ve kronik farenjit olarak ikiye ayrılmaktadır. Akut farenjit; enfeksiyon…
Sistit, mesanenin iltihaplanmasıyla ortaya çıkan yaygın bir idrar yolu enfeksiyonudur ve halk arasında mesane enfeksiyonu olarak da bilinir. En sık belirtileri arasında idrar yaparken yanma, sık…
İdrar rengi, vücudunuzun sağlık durumu hakkında birçok ipucu verir. Genellikle sarı tonlarında olan idrar, farklı renklerde görüldüğünde bazı durumların habercisi olabilir. İdrar Rengi Ne…
Tansiyon (kan basıncı), kalbin pompaladığı kanın damar duvarlarına uyguladığı basınçtır. Kan basıncının sürekli yüksek olması hipertansiyon (yüksek tansiyon), belirli sınırların altına düşmesi ise hipotansiyon (düşük tansiyon)…
Hem kadınlarda hem de erkeklerde sık görülen bir sağlık sorunudur. İdrar yollarında meydana gelen ve genellikle bakterilerin neden olduğu bir enfeksiyondur. En sık rastlanan etken Escherichia…
Hantavirüs Nedir? Belirtileri Nelerdir? Hantavirüs, kemirgenler aracılığıyla insanlara bulaşabilen ve ciddi solunum veya böbrek yetmezliğine yol açabilen viral bir enfeksiyon hastalığıdır. Genellikle fare ve sıçan gibi kemirgenlerin taşıyıcı…
