Palyatif Ne Demek? Palyatif Bakım Nedir, Kimlere Uygulanır?

Palyatif Ne Demek?

Palyatif kelimesi, Latincede örtü ya da pelerin anlamına gelen pallium kelimesinden türemiştir. Tıpta hastalığın kendisini değil, hastalığın yol açtığı şikâyetleri hafifletmeye yönelik tedavi ve bakımı anlatır. Palyatif tedavi denince ağrı, nefes darlığı ya da bulantı gibi belirtileri azaltan uygulamalar anlaşılır. Palyatif bakım ise bu uygulamaları hastanın ve ailesinin bütün ihtiyaçlarıyla birlikte ele alan daha geniş bir yaklaşımdır.

Palyatif hasta, yaşamı tehdit eden, kronik, ilerleyici ya da tedavisi mümkün olmayan bir hastalığı nedeniyle bu bakıma ihtiyaç duyan kişidir. Bu tanım, hastanın bütün tedavilerinin sona erdiği anlamına gelmez. Palyatif bakım alan birçok hasta, hastalığına yönelik tedavisini de sürdürür.

Palyatif Bakım Kimlere Uygulanır?

Palyatif bakım, hastalığın adından çok hastanın ihtiyacına göre planlanır. Palyatif bakıma en çok ihtiyaç duyan hastalar şunlardır:

• İleri evre kanser hastaları
• Kalp yetmezliği, KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı), böbrek ya da karaciğer yetmezliği gibi ilerleyici organ yetmezliği olan hastalar
• Alzheimer ve diğer demans türleri, Parkinson, ALS (amiyotrofik lateral skleroz) ve MS (multipl skleroz) gibi ilerleyici nörolojik hastalığı olan kişiler
• İnme sonrasında uzun süre yatağa bağımlı kalan hastalar
• Ağızdan beslenemeyen ya da ileri derecede bası yarası olan hastalar
• Yoğun bakım tedavisi tamamlanmış ancak yakın tıbbi bakıma ihtiyacı süren hastalar

Palyatif bakım yetişkinlerle sınırlı değildir. Ağır ve ilerleyici hastalığı olan çocuklar için bazı hastanelerde çocuk palyatif bakım servisleri bulunmaktadır.

Palyatif Bakımda Neler Yapılır?

Palyatif bakımın amacı, hastanın günlerini daha rahat ve ailesiyle birlikte olabildiğince iyi geçirmesini sağlamaktır. Palyatif bakım planı, hastanın ihtiyaçlarına göre şu uygulamaları kapsar:

• Ağrının ve nefes darlığı, bulantı, kabızlık, iştahsızlık ve uykusuzluk gibi şikâyetlerin kontrolü
• Beslenme desteği ve gerektiğinde tüple ya da damar yoluyla beslenme
• Bası yarasının ve diğer yaraların bakımı ile önlenmesi
• Hareket kısıtlılığına karşı fizik tedavi
• Hastaya ve yakınlarına psikolojik destek
• Bakımı üstlenen aile bireylerinin eğitimi
• Sosyal hizmet ve manevi destek

Bakımın hedefi hastanın ve yakınlarının tercihleri dikkate alınarak belirlenir. Hasta ve yakınları her aşamada bilgilendirilir, tedaviye ilişkin kararlar onlarla birlikte verilir.

Palyatif Bakım Servisi Nedir?

Palyatif bakım servisi, Sağlık Bakanlığının izin verdiği hastanelerde kurulan ve palyatif bakımın yatarak verildiği servistir. Bu servisler kamu hastanelerinde, üniversite hastanelerinde ve özel hastanelerde bulunabilir. Halk arasında palyatif bakım merkezi ya da palyatif ünite olarak da anılır. Serviste hizmet günün 24 saati sürer ve servisin sorumlu hekimi ile palyatif bakım sertifikalı hemşireler görev yapar.

Hastanın servise yatırılması, şikâyetlerinin evde kontrol altına alınamadığı, yaşamın son döneminde yakın bakıma ihtiyaç duyduğu ya da ev koşullarının bakıma uygun olmadığı durumlarda değerlendirilir. Yatış kararını, hastanın hastalığını, şikâyetlerini, günlük yaşamdaki bağımsızlığını ve bakım verenin desteğini birlikte değerlendiren servis sorumlu hekimi verir. İleri derecede şikâyeti olan hastalar için bazı hastanelerde palyatif kritik bakım servisleri de bulunmaktadır.

Palyatif Bakım ile Yoğun Bakım Arasındaki Fark Nedir?

Yoğun bakım, hayati tehlike taşıyan ani ve ağır durumlarda hastanın yaşamsal işlevlerini cihazlar ve yakın tıbbi müdahaleyle desteklemeyi amaçlar. Palyatif bakımın amacı ise ilerleyici bir hastalığı olan hastanın şikâyetlerini hafifletmek ve yaşam kalitesini korumaktır. İki birim birbirinin devamı olabilir. Yoğun bakım tedavisi tamamlanan ancak bakım ihtiyacı süren hasta palyatif bakım servisine alınabilir. Palyatif serviste durumu ağırlaşan hasta da gerektiğinde yoğun bakıma geçirilebilir.

Palyatif Bakıma Nasıl Başvurulur?

Palyatif bakıma aile hekimi, evde sağlık birimi, hastanelerin acil servisleri, yoğun bakım üniteleri ya da hastanenin klinikleri aracılığıyla başvurulabilir. Hastanın durumu, hastanenin palyatif bakım ve evde sağlık koordinasyon birimi tarafından değerlendirilir. Başvurulan hastanede uygun yatak yoksa hastanın başka bir hastaneye nakli bu birim tarafından planlanır.

Servisten taburcu olan ve bakımının evde sürmesi uygun görülen hastanın bakım planı, evde sağlık birimi ve aile hekimiyle paylaşılır. Evde sağlık ekibi, hastayı taburcu olduktan sonra en geç üç gün içinde evinde ziyaret eder. Hastanın reçetelerinin sürekliliğini ve düzenli takibini ise aile hekimi sağlar.

Evde Palyatif Bakım

Palyatif bakım, hastanın alıştığı ortamda ve ailesinin yanında da sürdürülebilir. Evde palyatif bakımda evde sağlık ekipleri hastanın ağrısını ve diğer şikâyetlerini kontrol altında tutar, yara ve sonda bakımını yapar, beslenmesini destekler ve aile bireylerine bakım konusunda yol gösterir. Sağlık Bakanlığının ücretsiz evde sağlık hizmetine 444 38 33 numaralı hattan başvurulabilir. Özel hastanelerin evde sağlık birimleri de bu hizmeti ücretli olarak ve hastanın ihtiyacına göre planlar. Devlet ve özel evde sağlık hizmeti arasındaki farkları Evde Sağlık ve Bakım Hizmetleri yazımızda bulabilirsiniz.

Lokman Hekim’de Evde Palyatif Bakım

Lokman Hekim’in evde palyatif bakım hizmeti, Ankara’da Lokman Hekim Etlik Hastanesi‘nin evde sağlık ekibi tarafından verilmektedir. Ekibimiz Ankara’nın tüm ilçelerinde, mesai saatleri içinde hastanın evine gelir. Hekimin önerisiyle hastanın ağrısını ve diğer şikâyetlerini kontrol altında tutar, hasta yakınlarını da bakım konusunda bilgilendirir. Ayrıntılı bilgi Ankara Evde Sağlık ve Bakım Hizmeti sayfamızda yer almaktadır.