18 Haftalık Gebelik: Bebek Hareketleri ve Ayrıntılı Ultrason

18 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

18. haftada gebeliğin dördüncü ayı tamamlanmış, beşinci ayı başlamıştır. Gebelik haftası son adetin ilk gününden hesaplandığı için bebek, döllenmeden bu yana geçen süreye göre yaklaşık 16 haftalıktır.

Tahmini doğum tarihine yaklaşık 22 hafta kalmıştır ve iki hafta sonra gebeliğin yarısı geride kalır. Gebelik haftanızı ve doğum tarihinizi gebelik hesaplama aracımızla son adet tarihinize göre hesaplayabilirsiniz.

18. Haftada Bebeğin Gelişimi

18. haftada bebeğin duyuları belirgin biçimde gelişir. Kulaklar başın yanlarında son konumlarına yerleşir ve bebek sesleri duymaya başlar; anne adayının kalp atışı, sesi ve sindirim sisteminden gelen sesler bebeğin ilk duyduğu seslerdendir. 18 haftalık bebekte görülen diğer gelişmeler şunlardır:

• Yutma ve emme refleksleri gelişir.
• Dokunmaya karşı duyarlılık artar.
• Sindirim sistemi gelişmeye devam eder.
• Hareketleri yöneten beyin bölümü gelişimini tamamlar.
• Bebek kollarını ve bacaklarını sık sık oynatır, rahim içinde sürekli pozisyon değiştirir.

İşitmenin gelişmesiyle birlikte bebeğe konuşmak, şarkı söylemek ya da sakin bir müzik dinletmek, anne ve baba adaylarının bebekleriyle bağ kurmasına yardımcı olur.

18 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

18 haftalık bebeğin baş-popo uzunluğu yaklaşık 14 cm, ağırlığı 190 gram civarındadır. Ayrıntılı ultrasonda hekim bebeğin baş çevresini, karın çevresini ve uyluk kemiği uzunluğunu ölçerek tahmini ağırlığı hesaplar ve bu değerleri gebelik haftasına göre beklenen aralıkla karşılaştırır. Ölçümlerin beklenen aralıkta olması büyümenin uyumlu ilerlediğini gösterir. Belirgin bir sapma görüldüğünde hekim büyümeyi birkaç hafta arayla tekrarlanan ölçümlerle izler.

18 Haftalık Ultrason Görüntüsü

18. hafta, ayrıntılı ultrasonun yapıldığı 18–22. hafta aralığının başlangıcıdır. Fetal anomali taraması olarak da bilinen bu muayenede hekim, bebeğin organlarını ve yapısını sırayla inceler. Ayrıntılı ultrasonda değerlendirilen başlıca yapılar şunlardır:

• Beyin ve omurga
• Yüz, dudaklar ve damak
• Kalp ve kalpten çıkan büyük damarlar
• Mide, böbrekler ve karın duvarı
• Kol ve bacak kemikleri ile el ve ayaklar
• Plasentanın yeri ve amniyon sıvısının miktarı

Muayene çoğunlukla karın üzerinden yapılır ve yaklaşık 30 dakika sürer. Bebeğin pozisyonu bazı yapıların görülmesini zorlaştırırsa anne adayından kısa bir yürüyüş yapması istenir ya da muayene birkaç gün sonra tekrarlanır. Ayrıntılı ultrason birçok yapısal sorunu ortaya koyar ancak her durumu saptayamaz. Bir bulgu görüldüğünde hekim ek testleri ve perinatoloji uzmanının değerlendirmesini önerir.

18 Haftalık Gebelikte Annedeki Değişiklikler

18. hafta, birçok anne adayının bebeğinin hareketlerini ilk kez hissettiği haftalardan biridir. Bu ilk hareketler karında hafif bir kıpırtı, çırpınma ya da kabarcık hissi gibi algılanır ve haftalar geçtikçe belirginleşir.

Bu haftalarda anne adayında görülen diğer değişiklikler şunlardır:

• Göğüslerin bir beden kadar büyümesi
• Karın büyüdükçe sakarlık ve denge kaybı hissi
• Göbekten aşağı uzanan koyu renkli bir çizgi
• Yüzde kahverengi lekeler
• Mide yanması ve hazımsızlık
• Kasıklarda ve karın yanlarında çekilme

Karın ortasındaki koyu çizgi, tıpta linea nigra olarak adlandırılır ve gebelikte deri pigmentinin artmasıyla oluşur. Zararsız olan bu çizgi doğumdan birkaç ay sonra çoğu zaman kaybolur.

18. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

18. hafta, Sağlık Bakanlığının doğum öncesi bakım programındaki ikinci kontrolün yapıldığı 18–24. hafta aralığına girer. Bu kontrolde ilk muayeneden bu yana ortaya çıkan şikâyetler sorulur; tansiyon ve kilo ölçülür, rahmin büyüklüğünün gebelik haftasıyla uyumlu olup olmadığı kontrol edilir. İdrar tahlili ve tam kan sayımı tekrarlanır, demir ve D vitamini desteğinin düzenli kullanılıp kullanılmadığı gözden geçirilir.

Aynı kontrolde, beyin ile omuriliği oluşturan yapının tam kapanmamasıyla ortaya çıkan nöral tüp kusurlarını taramak için anne kanında alfa-fetoprotein (AFP) düzeyine bakılır. Daha önce erken doğum yapmış anne adaylarında hekim, rahim ağzının uzunluğunu vajinal ultrasonla ölçerek erken doğum riskini değerlendirir.

Ayrıntılı ultrasonun ardından gelen önemli test, gebelik şekerini taramak için 24 ile 28. haftalar arasında yapılan şeker yükleme testidir.

18 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

Ayrıntılı ultrason randevusunda önceki muayene ve test sonuçlarınızı yanınızda bulundurmanız, hekimin bebeğin gelişimini önceki bulgularla karşılaştırmasını kolaylaştırır. Karnın kolayca açılabileceği rahat giysiler tercih edilmeli; hekim mesanenin dolu olmasını istediyse muayeneden önce yeterince su içilmelidir.

Hareketler hissedilmeye başladıkça anne adayı, bebeğin kendine özgü bir hareket düzeni olduğunu fark eder. Her gün belirli sayıda tekme saymak gerekmez; önemli olan bebeğin günlük hareket düzenini tanımaktır. 24. haftadan sonra hareketlerin azaldığı ya da düzeninin değiştiği hissedilirse ertesi gün beklenmeden hekime ya da doğumhaneye başvurulmalıdır. Evde kullanılan kalp sesi dinleme cihazları ise bebeğin iyi olduğunu anlamak için güvenilir bir yöntem değildir.

Karın büyüse de hekim aksini önermedikçe yürüyüş ve yüzme gibi hafif egzersizler sürdürülebilir. Doğuma hazırlık sürecinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini doğuma hazırlık yazımızda bulabilirsiniz.

18 Haftalık Gebelikte Riskler: Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

18. haftada görülen şikâyetlerin çoğu büyüyen rahme bağlı, zararsız değişikliklerdir. Bu haftalarda bilinmesi gereken riskler ise ikinci trimesterde seyrek görülen geç düşük, erken doğum eylemi ve gebeliğe bağlı yüksek tansiyondur. Bu durumların belirtilerini tanımak, gerektiğinde hızla yardım almayı sağlar.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki durumlarda aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Lekelenme ya da vajinal kanama
• Kasıkta ya da belde düzenli aralıklarla gelen ağrı veya karında sertleşme
• Vajinadan su gibi sıvı gelmesi
• Yüz, el ve ayaklarda ani şişlik
• 38 °C ve üzerinde ateş ya da idrar yaparken yanma

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Yoğun kanama ya da kanamayla birlikte şiddetli karın ağrısı
• Geçmeyen şiddetli baş ağrısı, görmede bulanıklık ya da ışık çakmaları
• Kaburgaların altında, özellikle sağ tarafta şiddetli ağrı
• Bayılma, bilinç kaybı ya da nöbet geçirme

Baş ağrısı, görme bozukluğu ve ani şişlik, halk arasında gebelik zehirlenmesi olarak da bilinen preeklampsinin belirtileri arasında yer alır. Preeklampsi çoğunlukla 20. haftadan sonra görülür ancak gebeliğin herhangi bir döneminde ortaya çıkabileceği için bu belirtiler hızla değerlendirilmelidir.