14 Haftalık Gebelik: Bebeğin Gelişimi ve Ultrason Görüntüsü

14 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

14. haftada gebeliğin ilk üç ayı tamamlanmış olur. Gebelik haftaları son adetin ilk gününden itibaren sayılır ve döllenme bu tarihten yaklaşık iki hafta sonra gerçekleşir. Bu nedenle 14 haftalık gebelikteki bebek, döllenmeden bu yana geçen süreye göre yaklaşık 12 haftalıktır.

Gebeliğin 40 haftalık süresi üç trimestere ayrılır ve ikinci trimester 14 ile 27. haftaları kapsar. 14. haftada tahmini doğum tarihine yaklaşık 26 hafta vardır. Gebelik haftanızı ve tahmini doğum tarihinizi son adet tarihinize göre gebelik hesaplama aracımızla öğrenebilirsiniz.

14. Haftada Bebeğin Gelişimi

Organların oluştuğu ilk trimesterin ardından gelen ikinci trimester, bebeğin hızla büyüdüğü ve organlarının görevlerini üstlenmeye başladığı dönemdir. 14 haftalık bebekte bu değişim şu gelişmelerle kendini gösterir:

• Boyun belirginleşir; baş daha yuvarlak bir görünüm kazanır ve vücutla orantılı hâle gelmeye başlar.
• Dalakta kırmızı kan hücreleri üretilmeye başlar.
• Bebek amniyon sıvısından küçük yudumlar alır, böbrekleri de bu sıvıyı idrar olarak geri verir.
• İnce ve saydam olan deri kalınlaşmaya, vücutta ince tüyler çıkmaya başlar.
• Uzun kemikler başta olmak üzere iskelet sertleşmeye devam eder.
• Bebek parmaklarını ağzına götürmeye ve başını çevirmeye başlar.

Gebeliğin 9 ve 10. haftalarında dakikada yaklaşık 170 atımla en yüksek düzeye çıkan kalp hızı ise yavaş yavaş azalmaya devam eder.

14 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

14 haftalık bebeğin boyu 8,7 cm civarındadır, ağırlığı ise yaklaşık 43 gramdır. Verilen boy, bebeğin başının tepesinden kuyruk sokumuna kadar ölçülen baş-popo uzunluğudur. 10. haftada 4 gram civarında olan ağırlığın dört hafta içinde on katına çıkması, bu dönemdeki hızlı büyümeyi gösterir. Bebekler arasında birkaç milimetrelik ya da birkaç gramlık farklar normal kabul edilir; hekim büyümeyi tek bir ölçüme göre değil, kontroller boyunca izlediği seyre göre değerlendirir.

14 Haftalık Ultrason Görüntüsü

14. haftada ultrason genellikle karın üzerinden yapılır ve bebek, ekranda ilk trimestere göre çok daha belirgin bir insan görünümüyle seçilir. Baş, yüz profili, gövde, kol ve bacaklar ayırt edilir; bebeğin kollarını oynattığı ya da parmaklarını ağzına götürdüğü anlar görüntüye yansır. Bebeğin kalp sesi, 12. haftadan itibaren karın üzerine konan el tipi bir Doppler cihazıyla da dinlenebilir.

İlk trimesterde bebeğin boyu baş-popo uzunluğuyla ölçülürken ikinci trimesterde hekim büyümeyi birkaç ölçümü birlikte kullanarak değerlendirir. Biyometri adı verilen bu ölçümler başın çapını ve çevresini, karın çevresini ve uyluk kemiğinin uzunluğunu kapsar. Hekim aynı muayenede kalp atımını, plasentanın yerini ve amniyon sıvısının miktarını da kontrol eder.

14 Haftalık Gebelikte Annedeki Değişiklikler

İkinci trimesterin başlamasıyla birlikte birçok anne adayı kendini daha enerjik hisseder. İlk haftalarda yoğun olan bulantı ve yorgunluk çoğu zaman hafifler, buna bağlı olarak iştah da geri gelir. Bu haftalarda şu değişiklikler sık görülür:

• Karnın yanlarında, özellikle ani hareketlerde hissedilen kısa ve keskin ağrılar
• Diş etlerinde şişlik ve fırçalama sırasında kanama
• Burun tıkanıklığı ya da hafif burun kanaması
• Göğüslerde hassasiyet ve sütyende sarımsı lekeler
• Yüzde kahverengi lekeler ve ciltte koyulaşma

Karnın yanlarında hissedilen ağrılar, büyüyen rahmi taşıyan bağların gerilmesinden kaynaklanır ve tıpta yuvarlak bağ ağrısı olarak adlandırılır. Dinlenmek ve pozisyon değiştirmek bu ağrıyı çoğu zaman hafifletir. Sütyende görülen sarımsı lekeler ise ilk süt olan ağız sütünden (kolostrum) kaynaklanır ve göğüslerin emzirmeye hazırlandığını gösterir.

14. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

Sağlık Bakanlığının doğum öncesi bakım programına göre ilk kontrolün 14. haftadan önce yapılması gerekir. Bu kontrol henüz yapılmadıysa ilk fırsatta planlanmalıdır. İlk kontrolde sağlık öyküsü alınır, tansiyon ve kilo ölçülür; kan sayımı, kan grubu ve idrar tahlili yapılır.

Ense kalınlığı ölçümüyle birlikte yapılan ikili tarama testinin zamanı 11 ile 14. haftalar arasıdır. Ense kalınlığı, bebeğin baş-popo uzunluğu 45 ile 84 milimetre arasındayken ölçülür; bu nedenle test en geç 13 hafta 6 günlük gebelikte yapılır. Bu süreyi kaçıran anne adaylarına hekim, 16 ile 20. haftalar arasında yapılan üçlü ya da dörtlü tarama testini veya 10. haftadan itibaren yapılabilen NIPT testini önerebilir. Testlerin hangi haftalarda ve nasıl yapıldığını gebelikte tarama testleri yazımızda bulabilirsiniz.

Sıradaki önemli muayene, 18 ile 22. haftalar arasında yapılan ayrıntılı ultrasondur. Sağlık Bakanlığının programındaki ikinci kontrol de 18 ile 24. haftalar arasına denk gelir.

14 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

İştah artsa da bebeğin bu dönemde ek kaloriye ihtiyacı yoktur. Ara öğünlerde meyve, yoğurt ya da bir avuç kuru yemiş gibi seçenekler tercih edildiğinde gereğinden fazla kilo alımının önüne geçilir. Dengeli bir beslenme düzeninin nasıl kurulacağını gebelikte beslenme yazımızda bulabilirsiniz.

Takviyeler de gebeliğin haftasına göre değişir. Folik asit gebeliğin 12. haftasına kadar kullanılır; Sağlık Bakanlığının programına göre 12. haftada başlayan D vitamini desteği ise doğumdan sonraki altıncı aya kadar sürer. Takviyelerin dozunu ve kullanım süresini hekim belirler.

Enerjinin yerine geldiği bu haftalar, düzenli hareket alışkanlığı kazanmak için de uygun bir dönemdir. Hekim aksini önermedikçe haftada toplam 150 dakika yürüyüş, yüzme ya da gebelik yogası gibi orta yoğunlukta bir etkinlik önerilir. Düşme ya da karına darbe alma riski taşıyan sporlardan ise uzak durulmalıdır.

Karın henüz çok büyümediği için bu haftalarda yüzüstü ya da sırtüstü yatmak sorun oluşturmaz. Karın büyüdükçe yan yatmak daha rahat hâle gelir; 28. haftadan sonra ise bebeğin sağlığı açısından uykuya yan yatarak dalınması önerilir.

14 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

İkinci trimesterin başında karın yanlarında çekilme, hafif burun ya da diş eti kanaması sık görülür ve çoğu zaman zararsızdır. Buna karşılık bazı belirtiler, bir sonraki kontrol günü beklenmeden değerlendirilmelidir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Şu belirtiler aynı gün bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından değerlendirilmelidir:

• Vajinadan lekelenme ya da hafif kanama
• Vajinadan sıvı gelmesi ya da alışılmadık bir akıntı
• Dinlenmeyle geçmeyen ya da giderek artan karın ağrısı
• Bulantı ve kusmanın yiyecek ya da içecek tutmayı engelleyecek kadar sürmesi
• İdrar yaparken yanma, bulanık ya da kanlı idrar veya 38 °C ve üzerinde ateş

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Kısa sürede pedi ıslatan yoğun kanama ya da pıhtı gelmesi
• Ayakta durmayı ya da yürümeyi zorlaştıran şiddetli karın ağrısı
• Nefes almakta zorlanma ya da sık soluk alıp verme
• Bayılma, bilinç bulanıklığı ya da nöbet geçirme

İkinci trimesterde yoğun kanama ve şiddetli karın ağrısı seyrek görülür ancak geç düşük gibi hızla değerlendirilmesi gereken durumlarla ilişkili olabilir.