16 Haftalık Gebelik: İlk Hareketler ve Annedeki Değişiklikler

16 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

16 haftalık gebelik, dördüncü ayın sonuna yaklaşmış bir gebeliktir; 17 haftalık gebelikle birlikte beşinci aya girilir. Son adetin ilk gününden sayılan gebelik haftasına göre 16 haftalık olan bebek, döllenmeden bu yana geçen süreye göre yaklaşık 14 haftalıktır.

İkinci trimesterin sürdüğü bu dönemde tahmini doğum tarihine yaklaşık 24 hafta vardır. Gebelik haftanızı ve doğum tarihinizi son adet tarihinize göre gebelik hesaplama aracımızla öğrenebilirsiniz.

16. Haftada Bebeğin Gelişimi

16. haftada bebeğin sinir sistemi gelişmeye devam eder ve bu gelişme, kasların daha düzenli çalışmasını sağlar. 16 haftalık bebekte öne çıkan gelişmeler şunlardır:

• Baş dik bir duruş kazanır.
• Gözler göz kapaklarının altında yavaşça hareket eder.
• Kulaklar kalıcı yerlerine yaklaşır.
• Deri kalınlaşmaya devam eder.
• Eller yumruk yapar, kol ve bacak hareketleri birbirine uyumlu hâle gelir.
• Yüz kasları çalışmaya başlar ve bebek kaş çatma ya da gülümseme gibi yüz ifadeleri yapar.

Bu yüz ifadeleri henüz istemli değildir ve kasların kendiliğinden kasılmasıyla oluşur. Önümüzdeki haftalarda bebek yeni bir hızlı büyüme dönemine girer ve ağırlığı belirgin biçimde artar.

16 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

16 haftalık bebeğin baş-popo uzunluğu yaklaşık 12 cm, ağırlığı 100 gram civarındadır. Bu ölçüm, bebeğin başının tepesinden kuyruk sokumuna kadar olan uzunluğu gösterir ve bacakları kapsamaz. Ultrasonda ölçülen değerler bebeğin pozisyonuna ve ölçümün yapıldığı ana göre birkaç milimetre farklılık gösterebilir. Bu nedenle tek bir ölçümdeki küçük sapma bir sorun olduğunu göstermez; hekim büyümeyi kontroller boyunca izlediği seyre göre değerlendirir.

16 Haftalık Ultrason Görüntüsü

16. haftada ultrason ekranında bebeğin kol ve bacaklarını uyumlu biçimde hareket ettirdiği, ellerini yumruk yaptığı ya da yüzünü buruşturduğu anlar izlenir. Bu hareketler ultrasonda açıkça görülse de çoğu zaman anne adayının hissedeceği kadar güçlü değildir. Omurga ve uzun kemikler belirgin biçimde seçildiği için görüntüler önceki haftalara göre daha nettir.

Hekim bu muayenede bebeğin kalp atımını ve büyüme ölçümlerini değerlendirir, plasentanın rahimdeki yerini ve amniyon sıvısının miktarını kontrol eder.

16 Haftalık Gebelikte Annedeki Değişiklikler

16. hafta, bebeğin hareketlerinin hissedilebileceği dönemin başlangıcıdır. İlk hareketler çoğunlukla 16 ile 24. haftalar arasında fark edilir ve karında kıpırtı, hafif bir dalgalanma ya da kabarcık hissi gibi algılanır. Daha önce doğum yapmış anne adayları bu kıpırtıları genellikle daha erken tanır.

Bu haftalarda anne adayının bedeninde görülen diğer değişiklikler şunlardır:

• Gebelik öncesine göre birkaç kilo alınmış olması
• Karnın dışarıdan fark edilir hâle gelmesi
• Mide yanması ve hazımsızlık
• Bacaklarda kramp
• Sıcak basması
• Ciltte yağlanma, sivilce ya da yüzde kahverengi lekeler
• Saçların daha gür ve parlak görünmesi

Mide yanması bu dönemde sık görülür, çünkü gebelik hormonları mide ile yemek borusu arasındaki kası gevşetir ve büyüyen rahim mideye baskı yapar. Az ve sık beslenmek, yemek sırasında ve sonrasında dik oturmak ve yatmadan önceki üç saat içinde yemek yememek şikâyetleri hafifletir. Kafeinli içecekleri, baharatlı ve yağlı yiyecekleri azaltmak da yardımcı olur.

16. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

16. hafta, ikinci trimester tarama testlerinin başladığı haftadır. Sağlık Bakanlığının doğum öncesi bakım programına göre ilk trimesterde ikili tarama testi yapılmamış anne adaylarına 16 ile 20. haftalar arasında üçlü ya da dörtlü test önerilir. Anne kanından yapılan bu testlerde alfa-fetoprotein (AFP), hCG ve östriol düzeylerine, dörtlü testte bunlara ek olarak inhibin A hormonuna bakılır.

Test sonuçları anne adayının yaşı ve gebelik haftasıyla birlikte değerlendirilir ve bebekte Down sendromu, Edwards sendromu (trizomi 18) ve beyin ile omuriliği oluşturan yapının tam kapanmamasıyla ortaya çıkan nöral tüp kusurları için bir risk oranı hesaplanır. Tarama testleri tanı koymaz, yalnızca riskin yüksek ya da düşük olduğunu gösterir. Risk yüksek çıktığında hekim, NIPT testi ya da kesin bilgi veren tanı testleri gibi bir sonraki adımı anne adayıyla birlikte planlar. Testler arasındaki farkları gebelikte tarama testleri yazımızda bulabilirsiniz.

Bu testlerin ardından gelen önemli muayene, 18 ile 22. haftalar arasında yapılan ayrıntılı ultrasondur.

16 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

Gebelikte hem anne adayının artan kan hacmi hem de büyüyen bebek ve plasenta için daha fazla demire ihtiyaç duyulur. Sağlık Bakanlığının programına göre kansızlığı olmayan anne adaylarında demir desteği 16. haftada başlar ve doğumdan sonraki üçüncü aya kadar sürer. Kan tahlilinde kansızlık saptanan anne adaylarında ise hekim tedaviyi daha önce ve farklı bir dozla başlatır. Takviyenin dozunu ve kullanım biçimini hekim belirler.

Demir takviyesi bazı anne adaylarında kabızlık, mide yanması, bulantı ya da dışkının koyulaşması gibi yan etkilere yol açabilir. Takviyeyi yemekle birlikte ya da yemekten kısa süre sonra almak yan etki olasılığını azaltır. Çay, kahve ve süt ürünlerini takviyeyle aynı saatlerde yoğun tüketmek ise demirin emilimini zorlaştırır. Yan etkiler nedeniyle takviyeyi kendiliğinden bırakmak yerine hekime danışılmalıdır.

Demirden zengin besinler de takviyeyi destekler. Kırmızı et, kuru baklagiller, koyu yeşil yapraklı sebzeler ve kuru kayısı gibi kurutulmuş meyveler iyi demir kaynaklarıdır; portakal suyu gibi C vitamini içeren içecekler de demirin emilimine yardımcı olur. Kansızlığın belirtileri ve beslenme önerileri hakkında bilgiyi demir eksikliği yazımızda bulabilirsiniz.

16 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

İkinci trimesterin ortasına yaklaşırken anne adayının şikâyetlerinin çoğu hafifler. Buna karşılık aşağıdaki belirtiler, kontrol günü beklenmeden bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki durumlarda aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Vajinal kanama ya da lekelenme
• Düzenli aralıklarla gelen kramplar ya da karında sertleşme
• Karın ağrısına eşlik eden bel ağrısı
• Vajinadan sıvı gelmesi ya da alışılmadık bir akıntı
• Bulanık, pembe ya da kahverengi idrar veya idrar yaparken yanma

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Pedi kısa sürede ıslatan yoğun kanama
• Dinlenmeye rağmen giderek artan şiddetli karın ağrısı
• Nefes darlığı ya da sık soluk alıp verme
• Bayılma ya da bilinç kaybı