28 Haftalık Gebelik: Bebeğin Gelişimi ve Anne Adayındaki Değişimler

28 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

28 haftalık gebelik, altı buçuk ayı geride bırakmış ve gebeliğin yedinci ayına girmiş bir gebeliktir. Gebelik haftaları son adetin ilk gününden itibaren sayılır ve döllenme bu tarihten yaklaşık iki hafta sonra gerçekleşir. Bu nedenle 28. haftadaki bebek, döllenmeden bu yana geçen süreye göre yaklaşık 26 haftalıktır.

Gebeliğin 40 haftalık süresi, trimester adı verilen üç aylık üç döneme ayrılır ve 28. hafta, üçüncü ve son trimesterin ilk haftasıdır. Tahmini doğum tarihine yaklaşık 12 hafta kalmıştır ve 37. haftadan itibaren gerçekleşen doğumlar zamanında doğum olarak kabul edilir. Tahmini doğum tarihinizi ve gebeliğinizin kaçıncı haftasında olduğunuzu gebelik hesaplama aracımızla hesaplayabilirsiniz.

28. Haftada Bebeğin Gelişimi

28. hafta, bebeğin doğuma hazırlık sürecinin son evresine girdiği haftadır. Organların çoğu oluşmuştur ve bundan sonraki haftalarda bebek büyümeye, olgunlaşmaya ve özellikle kilo almaya odaklanır.

28 haftalık bebekte şu gelişmeler dikkat çeker:

• Göz kapakları açılmıştır; bebek gözlerini açıp kapatabilir ve kirpikleri belirginleşmiştir.
• Merkezî sinir sistemi, vücut ısısını ve ritmik nefes alma hareketlerini düzenlemeye başlar.
• Kalp dakikada ortalama 140 kez atar.
• Beyin hızla büyür ve gelişmeye devam eder.
• Bazı bebekler bu haftalardan itibaren başı aşağıya gelecek şekilde dönmeye başlar.

Bebeğin kalp hızı, gebeliğin 9 ile 10. haftalarında dakikada yaklaşık 170 atımla en yüksek düzeyine ulaştıktan sonra giderek yavaşlar. Doğuma yakın dönemde ise dakikada 110 ile 160 arasında seyreder. Nefes alma hareketleri de bebeğin akciğerlerini doğumdan sonraki ilk nefese hazırlar.

28 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

28 haftalık bebeğin boyu yaklaşık 38 cm, ağırlığı ise yaklaşık 1 kg’dır. 28. hafta, bebeğin kilo alma hızının belirgin biçimde arttığı dönemin başlangıcıdır. Bebek doğuma kadar kalan yaklaşık 12 haftada ağırlığını üç katından fazla artırır ve doğumda ortalama 3,5 kilo civarında olur.

Bebeğin büyüme hızını pek çok etken belirler. Anne ve babanın yapısı bebeğin büyüklüğünü etkiler. Kontrol altında olmayan gebelik şekeri bebeğin gereğinden fazla büyümesine, gebelik zehirlenmesi olarak da bilinen preeklampsi ve sigara ise büyümenin yavaşlamasına yol açabilir. Bu nedenle hekim bebeğin büyümesini, anne adayının tansiyonu ve şeker yükleme testinin sonucuyla birlikte değerlendirir.

Ultrasonda hesaplanan tahmini ağırlık, aynı haftadaki bebeklerin büyüme eğrileri üzerinde değerlendirilir ve sonuç persentil olarak ifade edilir. 10 ile 90. persentiller arasında kalan ve önceki muayenelere göre kendi çizgisinde ilerleyen bir büyüme olağan kabul edilir.

Tahmini ağırlık 10. persentilin altında kaldığında hekim, bebeğin yapısal olarak mı küçük olduğunu yoksa büyümesinin mi yavaşladığını anlamak için ultrasonu birkaç hafta arayla tekrarlar. Gerekli gördüğünde göbek kordonundaki kan akımını da Doppler ultrasonla inceler. 90. persentilin üzerindeki ölçümlerde ise hekim öncelikle gebelik şekeri olasılığını değerlendirir.

28 Haftalık Ultrason Görüntüsü

28 haftalık ultrason görüntüsünde bebek ekranın tamamını kaplayacak kadar büyüktür. Bu nedenle hekim bebeğin başını, gövdesini, kol ve bacaklarını ayrı ayrı inceler. Bebeğin göğüs kafesinin ritmik olarak inip kalktığı nefes alma hareketleri, yutkunması ve göz hareketleri bu muayenede izlenebilir.

Üçüncü trimesterde ultrasonun asıl amacı bebeğin büyümesini ve iyilik hâlini değerlendirmektir. Hekim büyüme ölçümlerinin yanında amniyon sıvısının miktarını, plasentanın konumunu ve bebeğin rahim içindeki duruşunu inceler. Önceki muayenelerde plasentanın rahim ağzına yakın yerleştiği görülen anne adaylarında plasentanın konumu üçüncü trimesterde yeniden değerlendirilir. Bebeğin bu haftadaki duruşu henüz kesin değildir ve bebeklerin çoğu 36. haftaya kadar baş aşağı pozisyona yerleşir.

28 Haftalık Gebelikte Annedeki Değişiklikler

28. haftada rahim göbeğin belirgin biçimde üzerine çıkar ve mideye, kaburgalara ve diyaframa baskı yapar. Eklemler ve bağlar da gebelik hormonlarının etkisiyle her zamankinden gevşektir. 28 haftalık gebelikte anne adaylarının sık yaşadığı şikâyetler şunlardır:

• Mide yanması ve hazımsızlık
• Merdiven çıkarken ya da konuşurken çabuk nefes nefese kalma
• Bel ve sırt ağrısı
• Ayak bileklerinde ve ayaklarda, özellikle sıcak havalarda artan şişlik
• Sık idrara çıkma
• Burun kanaması
• Uykuya dalmakta ve uykuyu sürdürmekte zorlanma

Nefes nefese kalma hissi, büyüyen rahmin diyaframı yukarı itmesinden kaynaklanır ve bebek doğumdan önceki haftalarda leğen kemiğine doğru indiğinde çoğu zaman hafifler. Burun kanaması da gebelik hormonlarının burundaki küçük damarları hassaslaştırmasıyla ilgilidir. Kanama sırasında oturup öne eğilmek ve burnun yumuşak kısmını 10–15 dakika sıkmak kanamayı durdurur.

28. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

Sağlık Bakanlığının programında üçüncü kontrol ve şeker yükleme testi için önerilen 24–28. haftalık dönem, 28. haftayla birlikte sona erer. Bu kontrol ya da test henüz yapılmadıysa vakit kaybetmeden hekimle planlanması gerekir. Üçüncü kontrolde tansiyon, kilo ve rahim yüksekliği ölçülür, idrar tahlili yapılır ve ellerde, yüzde ya da göz kapaklarında şişlik olup olmadığına bakılır. Tam kan sayımı da tekrarlanır, çünkü bebeğin artan ihtiyacıyla birlikte gebeliğin son aylarında kansızlık daha sık görülür. Kansızlığın en sık nedeni olan demir eksikliğinin belirtilerini ve tedavisini demir eksikliği yazımızda bulabilirsiniz.

Kan grubu Rh negatif olan ve baba adayının kan grubu Rh pozitif olan anne adaylarında, ilk kontrolde yapılan indirekt Coombs testi 28. haftada tekrarlanır. Bu test, anne kanında bebeğin kan hücrelerine karşı oluşmuş antikor bulunup bulunmadığını gösterir. Sağlık Bakanlığının programına göre test negatifse hekimin değerlendirmesiyle anti-D iğnesi uygulanır. Bu koruyucu iğne, anne adayının bağışıklık sisteminin Rh pozitif kan hücrelerine karşı antikor üretmesini önler ve böylece bebeğin ya da sonraki gebeliklerdeki bebeklerin kansızlık gibi sorunlar yaşama riskini azaltır. Doğumdan sonra bebeğin kan grubu Rh pozitif çıkarsa iğne, doğumu izleyen 72 saat içinde yeniden yapılır.

Hekim bu dönemdeki kontrollerde anne adayını doğum eylemi ve emzirme hakkında bilgilendirir, doğumun nerede ve kim tarafından yapılacağını da anne adayıyla birlikte planlar. Programdaki dördüncü kontrol 36–38. haftalar arasında yapılır ve hekim bu süre içinde gerekli gördüğü sıklıkta ek kontroller planlar.

28 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

Üçüncü trimesterin başlamasıyla birlikte anne adayının günlük düzeninde bazı değişiklikler önem kazanır. Bu haftalarda şu adımlar hem anne adayının rahat etmesine hem de doğuma hazırlığa yardımcı olur:

• Uykuya sağ ya da sol yana yatarak dalmak
• Günlük beslenmeye yaklaşık 200 kalorilik sağlıklı bir ara öğün eklemek
• Hekimin önerdiği demir ve D vitamini desteğini aksatmadan sürdürmek
• Uzun süre hareketsiz kalmamak, uzun yolculuklarda ara verip yürümek
• Doğum ve emzirme hakkında bilgi edinmeye başlamak

28. haftadan itibaren yan yatarak uyumak önerilir, çünkü sırtüstü yatışta büyüyen rahim anne adayının büyük damarlarına baskı yaparak bebeğe giden kan akımını azaltabilir. Uyku sırasında sırtüstü dönüldüğü fark edilirse yeniden yana dönmek yeterlidir. Beslenmede ise üçüncü trimesterde bebeğin artan enerji ihtiyacı için eklenmesi önerilen 200 kalori, ince tereyağı sürülmüş iki dilim tam buğday ekmeği kadardır. Bu nedenle porsiyonları büyütmek yerine tek bir sağlıklı ara öğün eklemek yeterlidir.

Doğuma hazırlık sürecinde atılacak adımları doğuma hazırlık yazımızda, emzirmeye hazırlanırken bilinmesi gerekenleri ise başarılı emzirmenin 10 adımı yazımızda bulabilirsiniz.

28 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

Mide yanması, sırt ağrısı, ayaklarda şişlik ve ağrısız alıştırma kasılmaları 28. haftada sık görülen şikâyetlerdir. Üçüncü trimesterde ise bebeğin hareketlerindeki değişiklikler ve 37. haftadan önce ortaya çıkan doğum belirtileri, kontrol günü beklenmeden değerlendirilmesi gereken durumların başında gelir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki durumlarda aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Lekelenme ya da az miktarda kanama
• Vajinal akıntının sulu, sümüksü, pembe ya da kanlı bir hâl alması
• Kasıkta artan baskı, adet sancısına benzeyen kramplar ya da alışılmışın dışında bir bel ağrısı
• Ayak bileklerindeki şişliğin yüze ve ellere yayılması
• İdrar yaparken yanma ya da ateş

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Bebeğin hareketlerinin azalması, durması ya da alışılmış düzeninin değişmesi
• Düzenli aralıklarla gelen ve giderek sıklaşan kasılmalar
• Vajinadan su gelmesi
• Lekelenmeyi aşan kanama
• Şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu, kaburgaların altında ağrı ya da mide ilacıyla geçmeyen yanma
• Ani nefes darlığı ya da göğüs ağrısı

Hareketlerdeki bir değişiklik fark edildiğinde ertesi günü beklemeden, gece bile olsa başvurmak gerekir. Bu değerlendirmede bebeğin kalp atımı genellikle en az 20 dakika boyunca izlenir ve çoğu durumda bebeğin iyi olduğu anlaşılır.