30 Haftalık Gebelik: Bebeğin Gelişimi ve Anne Adayındaki Değişimler

30 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

30 haftalık gebelik, yedinci ayın son haftasına denk gelen bir gebeliktir. Hafta hesabı son adetin ilk gününden başladığı ve döllenme bu tarihten yaklaşık iki hafta sonra gerçekleştiği için 30. haftadaki bebek, döllenmeden bu yana geçen süreye göre 28 haftalıktır.

Üçüncü trimester 28. haftada başlar ve doğuma kadar sürer; 30. haftada tahmini doğum tarihine yaklaşık 10 hafta kalmıştır. Tahmini doğum tarihinizi son adet tarihinize göre hesaplamak için gebelik hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

30. Haftada Bebeğin Gelişimi

30. haftada bebeğin duyuları ve kan yapım sistemi belirgin biçimde olgunlaşır. Organların yapısı büyük ölçüde tamamlandığı için bu dönemdeki değişiklikler daha çok organların görevlerini üstlenmeye hazırlanmasıyla ilgilidir.

30 haftalık bebekte bu hafta öne çıkan gelişmeler şunlardır:

• Göz kapakları tamamen açılabilir ve gözler odaklanmaya başlar.
• Kırmızı kan hücreleri artık kemik iliğinde üretilir.
• Saçlar gürleşir; bazı bebekler doğduklarında gür saçlıdır.
• Beyin hızla büyür ve yüzeyindeki kıvrımlar artar.
• Deri altında biriken yağ dokusuyla cilt daha az kırışık görünür.

Kan yapımının kemik iliğine geçmesi, bebeğin doğumdan sonra kendi kanını üretebilmesi için atılan önemli bir adımdır. Gebeliğin önceki haftalarında bu görevi büyük ölçüde karaciğer ve dalak üstlenir. Gözlerin gelişimi ise doğumla tamamlanmaz; bebeğin görme yeteneği doğumdan sonraki aylarda da gelişmeye devam eder.

30 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

30 haftalık bebeğin boyu yaklaşık 40 cm, ağırlığı ise 1,3 kg civarındadır. Bu haftadan itibaren bebek her hafta ortalama 200 gram alır ve büyümesinin önemli bir bölümünü bundan sonraki 10 haftada tamamlar.

Ultrason raporunda yazan ağırlık, bebeğin ölçümlerinden hesaplanan bir tahmindir. Hekim ultrasonda bebeğin baş çevresini, karın çevresini ve uyluk kemiğinin uzunluğunu ölçer; bazı hesaplama yöntemlerinde başın iki yanı arasındaki genişlik de kullanılır. Ultrason cihazı bu ölçümleri bir formülde birleştirerek tahmini fetal ağırlığı verir. Karın çevresi, bebeğin karaciğer büyüklüğünü ve deri altındaki yağ dokusunu yansıttığı için ağırlık tahmininde en belirleyici ölçümdür.

Hesaplanan ağırlık, doğumdan sonra tartıda görülecek ağırlıktan bir miktar farklı olabilir. Bebeğin rahimdeki pozisyonu, amniyon sıvısının miktarı ve anne adayının karın duvarının kalınlığı da ölçümün netliğini etkiler. Bu nedenle ultrason raporundaki ağırlığın bu yazıdaki yaklaşık değerden birkaç yüz gram farklı olması tek başına bir sorun olduğunu göstermez.

Dünya Sağlık Örgütünün büyüme tablosuna göre 30. haftanın başında bebeklerin çoğunluğunun tahmini ağırlığı yaklaşık 1,3 ile 1,75 kg arasındadır. Bu aralık, aynı haftadaki bebeklerin 10. ile 90. persentilleri arasını gösterir; persentil, bebeğin aynı haftadaki akranları arasındaki sırasını ifade eder. Hekim ultrason sonucunu bebeğin önceki ölçümleriyle karşılaştırarak değerlendirir; ölçümlerin kendi çizgisinde ilerlemesi, büyümenin düzenli sürdüğünü gösterir.

30 Haftalık Ultrason Görüntüsü

30 haftalık ultrason görüntüsünde bebeğin yüz hatları, açılıp kapanan gözleri ve dolgunlaşan yanakları belirgin biçimde seçilir. Dört boyutlu ultrasonda bebeğin ağzını açıp kapatması, dilini çıkarması ya da elini yüzüne götürmesi gibi hareketler de izlenebilir. Bebek büyüdüğü için ekranda çoğu zaman vücudunun yalnızca bir bölümü yer alır.

Hekim bu muayenede bebeğin büyümesinin yanında amniyon sıvısının miktarını da ölçer. Bebeği çevreleyen bu sıvı, bebeğin rahatça hareket etmesine, akciğerlerinin ve sindirim sisteminin gelişmesine ortam sağlar. Sıvının beklenenden az ya da fazla olması durumunda hekim ultrasonu daha sık aralıklarla tekrarlayarak takibi sürdürür.

30 Haftalık Gebelikte Anne Adayındaki Değişiklikler

30. haftada anne adaylarının en sık yaşadığı şikâyetlerden biri mide yanmasıdır. Gebeliğin bu döneminde progesteron hormonu mide girişindeki kası gevşetir, büyüyen rahim de mideyi yukarı doğru iter. Bu iki etki bir araya geldiğinde mide asidi yemek borusuna kaçar ve göğüs kemiğinin arkasında yanma olarak hissedilir. 30. haftada anne adayında mide yanmasıyla birlikte şu şikâyetler de sık görülür:

• Ekşime, hazımsızlık ve şişkinlik
• Yorgunluk ve gün içinde dinlenme ihtiyacının artması
• Ayak bileklerinde ve ayaklarda akşamları belirginleşen şişlik
• Merdiven çıkarken nefes nefese kalma
• Kasıklarda ve karnın yanlarında, rahmi taşıyan bağların gerilmesine bağlı batma tarzında ağrılar
• Uykuyu bölen canlı ve bazen rahatsız edici rüyalar

Mide yanmasını hafifletmek için az ve sık yemek, yatmadan önceki üç saat içinde yemek yememek, yemek sırasında ve sonrasında dik oturmak yararlı olur. Kafeinli içecekleri ve yağlı, baharatlı yiyecekleri azaltmak ile geceleri baş ve omuzları yastıkla biraz yükseltmek de şikâyeti hafifletir. Mide ilaçları eczacıya ya da hekime gebelik bildirilerek kullanılmalıdır; bazı mide ilaçları demir ve folik asidin emilimini azalttığı için bu ilaçlarla demir desteği arasında en az iki saat bırakılması önerilir.

Ayaklardaki şişlik, gebelikte vücutta biriken fazla sıvının gün boyunca bacaklarda toplanmasından kaynaklanır ve genellikle zararsızdır. Uzun süre ayakta kalmamak, dinlenirken ayakları yükseltmek ve ayak bileklerini düzenli olarak çevirmek şişliği azaltır. Şişliğin yüzde ya da ellerde aniden ortaya çıkması ise gebelik tansiyonunun bir belirtisi olabileceği için vakit kaybetmeden acil servise başvurmayı gerektirir.

30. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

30. hafta, Sağlık Bakanlığının doğum öncesi bakım programında 24–28. haftalardaki üçüncü kontrol ile dördüncü kontrolün arasında kalır. Sıradaki Bakanlık kontrolü 36–38. haftadır; hekim bu arada gebeliğin seyrine göre ek kontroller planlar. Bu muayenelerde tansiyon, kilo ve idrar tahlili değerlendirilir, rahim yüksekliği ölçülür ve bebeğin kalp sesi dinlenir.

Üçüncü trimesterde bebeğin hızla büyümesi ve anne adayının kan hacminin artması demir ihtiyacını yükseltir. Bu nedenle tam kan sayımı üçüncü ve dördüncü kontrolde tekrarlanır; hekim gerekli gördüğünde ara kontrollerde de kansızlık olup olmadığını kontrol eder. Sağlık Bakanlığının programına göre demir desteği 16. haftada başlar ve doğumdan sonra da bir süre devam eder; dozu ve kullanım süresini hekim belirler. Demir eksikliğinin belirtileri ve tedavisi hakkında bilgiyi demir eksikliği yazımızda bulabilirsiniz.

Gebeliğin seyrine göre hekim bu ara kontrollerde bebeğin büyümesini ve amniyon sıvısını ultrasonla da değerlendirir.

30 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

Grip mevsimine denk gelen gebeliklerde grip aşısı da gündeme gelir. Gebelikte grip daha ağır seyredebildiği için aşı gebelere önerilir; anneden bebeğe geçen antikorlar bebeği doğumdan sonraki ilk aylarında da gripten korumaya yardımcı olur. Aşının zamanlamasını hekiminizle birlikte planlayabilir, ayrıntılı bilgiyi grip aşısı yazımızda bulabilirsiniz.

Son trimesterde günlük hayatta şu önlemler anne adayının daha rahat etmesine yardımcı olur:

• Ağır yük kaldırmamak, yerden bir şey alırken dizleri bükmek ve sırtı düz tutmak
• Düz tabanlı ve rahat ayakkabılar giymek
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmamak, gün içinde kısa dinlenme araları vermek
• Hekim aksini önermediği sürece yürüyüş ve yüzme gibi hafif egzersizleri sürdürmek
• Uykuya yan yatarak dalmak ve karnı yastıkla desteklemek

Doğuma 10 hafta kala doğum eylemini, ağrıyla baş etme yöntemlerini ve bebeğin ilk günlerini öğrenmek, anne adayının doğuma daha hazırlıklı ve sakin girmesine yardımcı olur. Bu konuları ele alan eğitim programları ve başvuru bilgileri için Gebe Okulu sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

30 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

Mide yanması, ayak bileklerinde hafif şişlik ve yorgunluk 30. haftada sık görülür ve çoğu zaman zararsızdır. Gebelik tansiyonunu ya da erken doğumu düşündüren belirtiler ise kontrol günü beklenmeden değerlendirilmelidir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki durumlarda aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• İdrar yaparken yanma, sık ve sıkışır tarzda idrara çıkma ya da 38 °C ve üzerinde ateş
• Lekelenme biçiminde hafif kanama
• Rengi ya da kokusu değişen vajinal akıntı
• Avuç içlerinde ve ayak tabanlarında belirgin kaşıntı
• Bacaklarda gün geçtikçe artan ve dinlenmekle azalmayan şişlik

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Yüzde, ellerde ya da göz çevresinde aniden beliren şişlik
• Ağrı kesiciyle geçmeyen şiddetli baş ağrısı, bulanık görme ya da gözün önünde ışık çakmaları
• İlaçla geçmeyen mide yanmasına bulantı, kusma ya da kaburgaların altında ağrının eşlik etmesi
• Bebeğin hareketlerinin azalması ya da her zamanki düzeninin değişmesi
• Düzenli kasılmalar, vajinadan sıvı gelmesi ya da kanama

Bu belirtiler preeklampsi adı verilen gebelik tansiyonu, erken doğum eylemi ya da bebeğin iyilik hâlini etkileyen durumlarla ilişkili olabilir.