24 Haftalık Gebelik: Bebeğin Gelişimi ve Anne Adayındaki Değişimler

24 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

24 haftalık gebelik, beş ayı tamamlayıp altıncı ayın ortasına gelmiş bir gebeliktir. Gebelik haftaları döllenme gününden değil, son adetin ilk gününden itibaren hesaplanır. Döllenme bu tarihten yaklaşık iki hafta sonra gerçekleştiğinden, 24. haftadaki bebek döllenmeden bu yana yaklaşık 22 haftadır gelişmektedir.

Trimester, 40 haftalık gebelik süresinin bölündüğü üç aylık dönemlerin her birine verilen addır. 24. hafta, 14. haftada başlayıp 27. haftanın sonunda biten ikinci trimesterin içinde yer alır ve tahmini doğum tarihine yaklaşık 16 hafta kalmıştır. Son adet tarihinizi girerek gebelik haftanızı ve tahmini doğum tarihinizi gebelik hesaplama aracımızla hesaplayabilirsiniz.

24. Haftada Bebeğin Gelişimi

24. haftada bebeğin vücut oranları dengelenmiştir ve görünümü doğumdaki hâline benzemeye başlar, yalnız daha küçük ve zayıftır. Bundan sonraki haftalarda deri altında yağ birikir, organlar ise anne karnının dışındaki yaşama hazırlanmak için olgunlaşmaya devam eder.

24 haftalık bebekte şu gelişmeler dikkat çeker:

• Deri ince, kırışık ve yarı saydamdır. Altındaki damarlardan geçen kan nedeniyle pembe ya da kırmızımsı görünür.
• Akciğerlerde, hava keseciklerinin nefes alıp verirken birbirine yapışmasını önleyen sürfaktan adlı maddenin üretimi başlamıştır.
• El içlerinde ve ayak tabanlarında, parmak izlerinin temelini oluşturan çizgiler belirginleşir.
• Uyku sırasında gözlerin hızla hareket ettiği uyku evresi giderek uzar.
• Kol ve bacak hareketleri güçlenir. Tekmeler, dönmeler ve gerinmeler anne adayı tarafından daha net hissedilir.

Akciğerlerin gelişimi gebeliğin son haftalarına kadar sürer. Sürfaktan üretiminin başlaması bu sürecin önemli bir adımıdır, çünkü bu madde doğumdan sonra akciğerlerin havayla dolup boşalırken açık kalmasını sağlar.

24 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

24 haftalık bebeğin boyu yaklaşık 30 cm, ağırlığı ise 600 gram civarındadır. 20. haftadan itibaren boy, başın tepesinden topuğa kadar ölçüldüğü için bu değer, ilk haftalarda kullanılan baş-popo uzunluğundan belirgin biçimde büyüktür. Verilen rakamlar ortalamadır ve aynı haftadaki sağlıklı bebekler arasında yüz gramı aşan farklar olağandır.

24 Haftalık Ultrason Görüntüsü

24 haftalık ultrason görüntüsünde bebeğin yüz hatları, omurgası, kol ve bacakları ile kalbinin odacıkları net biçimde izlenir. Bebek artık tek bir ekran görüntüsüne sığmayacak kadar büyüdüğü için hekim bebeği bölüm bölüm inceler. Muayene sırasında bebeğin esnediği, yutkunduğu ya da elini yüzüne götürdüğü anlar da görülebilir.

Bu muayenede hekim bebeğin baş çevresini, karın çevresini ve uyluk kemiğinin uzunluğunu ölçer, bu ölçümlerden yararlanarak bebeğin tahmini ağırlığını hesaplar. Plasentanın yeri, bebeğin çevresindeki amniyon sıvısının miktarı ve kalp atımı da değerlendirilir. Daha önce erken doğum yapmış anne adaylarında rahim ağzının uzunluğu vajinal ultrasonla ölçülür. Organların tek tek incelendiği ayrıntılı ultrason çoğunlukla 18–22. haftalarda yapılır. Bu inceleme henüz yapılmadıysa hekim zamanlamasını anne adayıyla birlikte planlar.

24 Haftalık Gebelikte Annedeki Değişiklikler

24. haftada rahmin üst sınırı göbeğin birkaç santimetre üzerine çıkar ve karın belirgin biçimde büyür. Büyüyen rahim onu taşıyan bağları gerer, gebelik hormonları da eklem ve bağları gevşetir. 24 haftalık gebelikte anne adaylarında şu şikâyetler sık görülür:

• Karnın yanlarında, özellikle ani hareketlerle ortaya çıkan batma ya da çekilme hissi
• Bel, sırt ve kaburga çevresinde ağrı
• Geceleri artan bacak krampları
• Karın, göğüs ve kalçalarda çatlaklar
• Yüzde koyu renkli lekeler ve ciltte yağlanma
• Diş etlerinde şişlik ve diş fırçalarken kanama

Karnın yanlarındaki batma, rahmi taşıyan bağların gerilmesinden kaynaklanır ve genellikle dinlenmekle hafifler. Bel ağrısını azaltmak için yerden bir şey alırken dizleri bükmek, ağır yük kaldırmamak ve düz tabanlı ayakkabılar giymek yararlıdır. Yüzdeki lekeler gebelik hormonlarının etkisiyle ortaya çıkar ve çoğu zaman doğumdan sonra açılır.

24. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

24. hafta, Sağlık Bakanlığının doğum öncesi bakım programındaki üçüncü kontrolün yapıldığı 24–28. haftalık dönemin ilk haftasıdır. Bu kontrolde tansiyon ve kilo ölçülür, rahmin büyüklüğünün gebelik haftasıyla uyumu değerlendirilir, idrar tahlili ve tam kan sayımı tekrarlanır. Hekim, demir ve D vitamini desteğinin düzenli kullanılıp kullanılmadığını da sorar.

Bu dönemin asıl gündemi ise gebelik şekeri taramasıdır. Gebelik şekeri ya da tıptaki adıyla gestasyonel diyabet, gebelik hormonlarının insülinin etkisini azaltması sonucu kan şekerinin yükselmesidir ve çoğu zaman hiçbir belirti vermez. Bu nedenle her anne adayına 24–28. haftalar arasında şeker yükleme testi yapılır. Sağlık Bakanlığının programında risk taşımayan anne adaylarına 50 gramlık tarama testi, gebelik şekeri açısından risk taşıyanlara ise 75 gramlık tanı testi önerilir. Testin nasıl yapıldığını ve gebelikteki diğer tarama testlerini gebelikte tarama testleri yazımızda bulabilirsiniz.

Erken fark edilen gebelik şekeri çoğu zaman beslenme düzenlemesi ve egzersizle kontrol altına alınır. Kan şekerinin dengede tutulması, bebeğin gereğinden fazla büyümesi gibi sorunların önlenmesine yardımcı olur. Programdaki bir sonraki rutin kontrol 36–38. haftalar arasında yapılır ve hekim bu arada gerekli gördüğü sıklıkta ek kontroller planlar.

24 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

24. haftadan itibaren bebeğin hareketlerini tanımak, anne adayının bebeğinin iyi olduğunu anlamasının en önemli yollarından biridir. Her bebeğin hareket düzeni farklıdır ve günde belirli sayıda tekme beklenmez. Önemli olan, bebeğin hangi saatlerde daha hareketli olduğunu ve hareketlerinin nasıl hissedildiğini zamanla öğrenmektir. Evde kullanılan kalp sesi dinleme cihazları bu takibin yerini tutmaz, çünkü kalp sesinin duyulması bebeğin iyi olduğunu tek başına göstermez.

Günlük hayatta alınacak şu önlemler de bu haftalarda hem anne adayının rahat etmesine hem de gebeliğin sağlıklı ilerlemesine yardımcı olur:

• Hekimin başlattığı demir ve D vitamini desteğini aksatmadan sürdürmek
• Hekim aksini önermediği sürece yürüyüş ve yüzme gibi hafif egzersizlerle haftada toplam 150 dakika hareket etmek
• Pelvik taban egzersizlerine başlamak ya da daha önce başlandıysa sürdürmek
• Çay, kahve ve enerji içeceklerinden alınan kafeini sınırlamak
• Uzun süre ayakta kalmamak ve otururken bacakları ara ara hareket ettirmek

Pelvik taban egzersizleri, idrar kesesini destekleyen kasları güçlendirir ve gülerken, öksürürken ya da hapşırırken idrar kaçmasını önlemeye yardımcı olur. Beslenme açısından ise iştah bu haftalarda artsa da bebeğin ek kalori ihtiyacı üçüncü trimesterde başlar. Bu nedenle öğünlerin miktarından çok içeriği önemlidir. Dengeli beslenmeye ilişkin önerileri gebelikte beslenme yazımızda bulabilirsiniz.

24 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

Bel ağrısı, karnın yanlarında çekilme ve bacak krampları 24. haftada sık karşılaşılan ve çoğunlukla zararsız şikâyetlerdir. Buna karşılık erken doğum eylemine, gebelikte tansiyonun yükselmesiyle seyreden preeklampsiye ya da bebeğin iyi olmadığına işaret edebilen bazı belirtiler, kontrol günü beklenmeden değerlendirilmelidir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki durumlarda aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Lekelenme ya da az miktarda kanama
• Vajinal akıntının sulu, kanlı ya da sümüksü bir hâl alması veya belirgin biçimde artması
• Adet sancısına benzeyen kramplar, kasıkta baskı hissi ya da alışılmışın dışında, sürekli bir bel ağrısı
• Yüzde, ellerde ya da göz kapaklarında kısa sürede ortaya çıkan şişlik
• İdrar yaparken yanma ya da 38 °C ve üzerinde ateş

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Bebeğin hareketlerinin belirgin biçimde azalması, durması ya da alışılmış düzeninin değişmesi
• Düzenli aralıklarla gelen ve giderek sıklaşan kasılmalar
• Vajinadan aniden ya da sızıntı şeklinde sıvı gelmesi
• Pedi kısa sürede dolduran yoğun kanama
• Ağrı kesiciyle geçmeyen şiddetli baş ağrısı, bulanık görme, gözün önünde ışık çakmaları ya da kaburgaların hemen altında ağrı

Bu belirtiler erken doğum eylemi, preeklampsi ya da bebeğin hemen değerlendirilmesini gerektiren başka bir durumla ilişkili olabilir. Hareketlerdeki değişiklik gece fark edilse bile sabahı beklemeden başvurmak gerekir.