12 Haftalık Gebelik: Bebeğin Gelişimi ve Ultrason Görüntüleri

12 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

12 haftalık gebelik, yaklaşık 3 aylık bir gebeliktir; gebelik üçüncü aydadır ve üç ayın tamamlanmasına bir haftadan az kalmıştır. Bir ay ortalama 4,3 hafta kabul edildiğinde üç ay yaklaşık 13 haftaya karşılık gelir, bu nedenle gebelik bir sonraki hafta dördüncü aya girer.

Gebelik haftaları son adetin ilk gününden sayıldığı için bebek, döllenmeden bu yana geçen süreye göre yaklaşık 10 haftalıktır. Tahmini doğum tarihine ise yaklaşık 28 hafta vardır. Gebeliğin hangi haftasında olduğunuzu ve doğuma kalan süreyi gebelik hesaplama aracımızla görebilirsiniz.

12. Haftada Bebeğin Gelişimi

12. haftada bebeğin bütün organları, kol ve bacakları, kemikleri ve kasları yerini almıştır. Bundan sonraki haftalarda bu yapılar büyüyerek tam olarak çalışır hâle gelir; dolaşım, sindirim ve boşaltım sistemleri ise şimdiden çalışmaya başlamıştır.

12 haftalık bebekte bu hafta öne çıkan gelişmeler şunlardır:

• El tırnakları çıkmaya başlar.
• Yüz profili belirginleşir.
• İlk haftalarda göbek kordonunun içinde gelişen bağırsaklar karın boşluğuna yerleşir.
• Böbrekler idrar üretir; bebek amniyon sıvısını yutar ve idrar olarak geri verir.
• Karaciğer safra üretmeye başlar.
• Kıkırdaktan oluşan iskelet kemikleşmeye devam eder.

Cinsel organlar da oluşmuştur ancak ultrasonda bebeğin cinsiyetini görmek için çoğu zaman birkaç hafta daha beklemek gerekir.

12 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

12 haftalık bebeğin boyu yaklaşık 5,5 cm, ağırlığı ise 14 gram civarındadır. Bebeğin ağırlığı bir hafta önceki 7 gramın iki katına çıkmıştır; ilk trimesterin son haftaları bebeğin hızla büyüdüğü bir dönemdir. Başın tepesinden kuyruk sokumuna kadar ölçülen baş-popo uzunluğu, ilk trimesterin sonuna kadar gebelik haftasını belirlemenin en güvenilir yoludur. Bebek bu dönemi geride bıraktığında büyüme baş çevresi, karın çevresi ve uyluk kemiği uzunluğu gibi ölçümlerle izlenmeye başlar.

12 Haftalık Ultrason Görüntüsü

12 haftalık bebek görüntülerinde bebeğin yüz profili, burnu ve çenesi, kol ve bacakları, el ve ayak parmakları belirgin biçimde seçilir. Bebek ultrason sırasında sık sık hareket eder; kollarını ve bacaklarını oynatır, bazen elini yüzüne götürür. Bu haftalarda görülen el-yüz temasları çoğunlukla rastlantısaldır ve ilerleyen haftalarda daha amaçlı hareketlere dönüşür.

Rahim leğen kemiğinin hizasına ulaştığı için ultrason bu haftalarda çoğunlukla karın üzerinden yapılır; görüntünün daha net olması için anne adayından muayeneye idrarını tutarak gelmesi istenebilir. Hekim bu muayenede bebeğin baş-popo uzunluğunu ve kalp atımını değerlendirir, gebelik haftasını doğrular ve bebek sayısını kontrol eder.

12 Haftalık Gebelikte Annedeki Değişiklikler

12. haftada rahmin üst kenarı kasık kemiğiyle hemen hemen aynı hizadadır. Bu noktadan sonra rahim leğen kemiğinin üzerine çıkarak karın boşluğuna doğru büyür; bu nedenle hekim ilerleyen haftalarda rahmi karın üzerinden elle hissedebilir. Rahmin mesaneden uzaklaşmasıyla sık idrara çıkma azalmaya başlar; bel ise kalınlaşır ve karnın alt kısmında hafif bir dolgunluk fark edilebilir. Bu hafta anne adayında şu değişiklikler sık görülür:

• Bulantı ve yorgunluğun hafiflemesi
• İştahın artması
• Göğüslerin büyümeye devam etmesi
• Mide yanması ve hazımsızlık
• Baş ağrısı ve baş dönmesi
• Karında hafif ağrı ve gerilme
• Yüzde koyu lekeler ve ciltte yağlanma

Plasenta, bebeği ilk haftalarda besleyen yolk kesesinin görevini bu dönemde devralır; bu geçişle birlikte hormonlar dengelenir ve bulantının azalmasıyla iştah artar. Karnın ne zaman ve ne kadar belirginleşeceği ise kişiden kişiye değişir: hormonlar, gebelik öncesi kilo, önceki doğumların sayısı ve karın kaslarının gücü bu farkı belirler.

İlk trimesterde alınan kilo genellikle azdır ve kilonun büyük bölümü 20. haftadan sonra alınır. Artan iştah, porsiyonları büyütmek yerine sebze, meyve, tam tahıl ve protein kaynaklarıyla kurulan dengeli öğünlerle karşılanmalıdır; bu dönemin beslenme önerilerini gebelikte beslenme yazımızda bulabilirsiniz.

12. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

İkili tarama testi ve ense kalınlığı ölçümü 11 ile 14. haftalar arasında yapıldığı için 12. hafta, bu muayenenin sık planlandığı haftalardan biridir. Kan testi ve ölçüm henüz yapılmadıysa uygun dönemin geçmemesi için hekimle birlikte planlanmalıdır; testlerin ayrıntılarını gebelikte tarama testleri yazımızda bulabilirsiniz. İlk gebelik kontrolü de Sağlık Bakanlığının programına uygun olarak 14. haftadan önce, yani bu haftalarda tamamlanmış olmalıdır.

İlk kontrollerde hekim, gebelikte yüksek tansiyonla seyreden ve preeklampsi adı verilen durum açısından anne adayının risk durumunu da değerlendirir. Önceki gebeliğinde yüksek tansiyon sorunu yaşamış ya da kronik böbrek hastalığı, diyabet veya yüksek tansiyonu olan anne adaylarında hekim, Sağlık Bakanlığının rehberine uygun olarak 12. haftadan itibaren düşük doz aspirin kullanılmasını önerebilir. Aspirin bu amaçla yalnız hekimin önerisiyle ve belirlediği dozda kullanılmalıdır. Bu anne adaylarının takibi gerektiğinde riskli gebelik konusunda uzmanlaşmış perinatoloji hekimleriyle birlikte yürütülür.

Bir sonraki önemli muayene, 18 ile 22. haftalar arasında bebeğin organlarının tek tek incelendiği ayrıntılı ultrasondur.

12 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

12. hafta, gebelikte kullanılan takviyelerin değiştiği haftadır. Bebeğin beyni ve omuriliğinin sağlıklı gelişimini destekleyen folik asit desteği bu haftayla tamamlanır. Sağlık Bakanlığının rehberine göre D vitamini desteği ise 12. haftadan itibaren, kandaki düzeyine bakılmaksızın günde tek doz 1200 IU olarak başlar ve doğumdan sonraki 6. ayın sonuna kadar sürer. D vitamininin en önemli kaynağı güneş ışığıdır ancak gebelikte ihtiyacın karşılanması için bu destek önerilir. Demir desteği 16. haftada başlar; dozunu ve kullanım süresini hekim belirler.

Takviyelerin yanında bu hafta şu konular da hekimle konuşulmalıdır:

• Tetanoz-difteri aşısının gerekip gerekmediği (bu aşı 12. haftadan itibaren yapılabilir)
• Grip mevsiminde grip aşısının yapılması
• Gebelik öncesi kiloya göre hedeflenen kilo alımı
• Düzenli kullanılan ilaçların ve takviyelerin gebelikle uyumu
• Hangi egzersizlerin sürdürülebileceği

Sağlık Bakanlığının rehberi, grip mevsimi olan eylül ile nisan ayları arasında gebelere grip aşısı yapılmasını önerir. Aşının gebelikteki yeri hakkında ayrıntılı bilgiyi grip aşısı yazımızda bulabilirsiniz.

12 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

İlk trimesterin sonuna yaklaşırken düşük riski belirgin biçimde azalır ancak kanama, şiddetli ağrı ve yüksek ateş gibi belirtiler her haftada önemini korur.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Şu belirtilerden biri görüldüğünde kontrol günü beklenmeden, aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Lekelenme ya da hafif kanama
• İdrar yaparken yanma ya da idrarda kan
• 38 °C ve üzerinde ateş
• Dinlenmekle geçmeyen karın ya da kasık ağrısı
• Hâlâ süren ve beslenmeyi engelleyen kusma ya da belirgin kilo kaybı
• Kötü kokulu, yeşil ya da sarı renkli ya da kaşıntıya yol açan vajinal akıntı

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde beklemeden acil servise başvurulmalı ya da 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Pedi kısa sürede ıslatan ya da pıhtılı yoğun kanama
• Şiddetli, kramp şeklinde ya da sürekli karın ağrısı
• Vajinadan su gibi sıvı gelmesi
• Bayılma ya da bilinç kaybı

Bu belirtilerde hekim, kanamanın ya da ağrının kaynağını muayene ve ultrasonla hızla belirler ve gereken tedaviyi vakit kaybetmeden planlar.