Gebelik Haftası Nasıl Hesaplanır?
Gebelik haftası, döllenmenin gerçekleştiği günden değil son adetin ilk gününden itibaren sayılır. Döllenme bu tarihten yaklaşık iki hafta sonra gerçekleştiği için gebeliğin ilk iki haftası, henüz gebe kalınmadan önceki döneme denk gelir. Tıpta bu yöntemin kullanılmasının nedeni, son adet tarihinin çoğu kişi tarafından hatırlanması, döllenme gününün ise kesin olarak bilinememesidir.
Gebelik haftası “24 hafta 3 gün” gibi tamamlanan hafta ve gün olarak ifade edilir. 24 hafta 3 günlük bir gebelik 25. haftanın içindedir. Hesaplayıcı da sonucu ultrason raporlarında ve hekim muayenesinde kullanılan bu biçimde gösterir.
Ultrason ve Tüp Bebek Gebeliklerinde Hesaplama
Son adet tarihi her zaman güvenilir bir başlangıç noktası değildir. Adetleri düzensiz olan, son adet tarihini hatırlamayan ya da emzirirken gebe kalan kişilerde gebelik haftası ultrasona göre belirlenir. Gebeliğin ilk üç ayında bebeğin baş-popo uzunluğunun ölçüldüğü ultrason, gebelik haftasını en doğru gösteren yöntemdir. Son adet tarihine göre yapılan hesap ile bu ölçüm arasında belirgin bir fark çıkarsa hekim tahmini doğum tarihini ultrasona göre düzeltir ve gebelik boyunca bu tarihi esas alır.
Tüp bebek tedavisiyle oluşan gebeliklerde ise embriyonun yaşı ve transfer günü kesin olarak bilindiği için hesaplama transfer tarihine göre yapılır. Beşinci gün embriyosu (blastokist) transferinde tahmini doğum tarihi transferden 261 gün, üçüncü gün embriyosu transferinde 263 gün sonrasına denk gelir. Dondurulmuş embriyo transferlerinde de aynı hesap geçerlidir.
Tahmini Doğum Tarihi Ne Kadar Kesindir?
Tahmini doğum tarihi, doğumun gerçekleşeceği günü değil gebeliğin 40 haftasını tamamladığı günü gösterir. Bebeklerin yalnız küçük bir bölümü tam bu tarihte doğar. Gebelik 37 haftayı tamamladıktan sonra, 42 hafta dolmadan gerçekleşen doğumlar zamanında doğum kabul edilir. Daha önce gerçekleşen doğumlar erken doğum, 42 haftayı dolduran gebelikler ise miadı geçmiş gebelik olarak adlandırılır.
Bu nedenle tahmini doğum tarihi kesin bir gün olarak değil, doğumun beklendiği haftaları gösteren bir yol işareti olarak değerlendirilmelidir. Doğumun zamanı ve şekli; gebeliğin seyrine, annenin ve bebeğin sağlık durumuna göre kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından planlanır. Son haftalarda neler yapılabileceğini Doğuma Hazırlık Sürecinde Neler Yapılmalıdır? yazımızda bulabilirsiniz.
Kaç Haftalık Gebelik Kaç Aylık? Hafta, Ay ve Trimester Karşılıkları
Gebelik üç döneme (trimester) ayrılır. Gebelik 14 haftalık olana kadar birinci trimester, 14 ile 28 haftalık arasında ikinci trimester, 28 haftalıktan doğuma kadar ise üçüncü trimester sürer. Takvim ayları ortalama 4,3 hafta olduğu için 40 haftalık gebelik dokuz aydan biraz uzundur. Bu hesapla 12 haftalık bir gebelik 3. aydadır. Gebelik haftalarının aylara karşılığı aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
| Gebelik haftası |
Gebelik ayı |
| 1–4. hafta |
1. ay |
| 5–8. hafta |
2. ay |
| 9–13. hafta |
3. ay |
| 14–17. hafta |
4. ay |
| 18–22. hafta |
5. ay |
| 23–27. hafta |
6. ay |
| 28–31. hafta |
7. ay |
| 32–35. hafta |
8. ay |
| 36–40. hafta |
9. ay |
Gebelikte Kontroller Ne Zaman Yapılır?
Sağlık Bakanlığı’nın Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi, risk taşımayan gebeliklerde en az dört kontrol önerir. İlk kontrol gebeliğin ilk 14 haftası içinde, ikincisi 18–24., üçüncüsü 24–28., dördüncüsü ise 36–38. haftalar arasında yapılır. Bu kontrollere 11–14. haftalardaki ikili tarama testi ve ense kalınlığı ölçümü, 18–22. haftalardaki ayrıntılı ultrason ve 24–28. haftalardaki şeker yükleme testi eşlik eder. Hesaplayıcı bu tarihleri gebelik haftanıza göre kendi takviminize yerleştirir. Testlerin neyi araştırdığını Gebelikte Tarama Testleri yazımızda ayrıntılı olarak okuyabilirsiniz.
Yüksek tansiyon, diyabet, çoğul gebelik ya da önceki gebeliklerde yaşanmış bir sorun gibi durumlarda kontroller daha sık yapılır ve takibe perinatoloji (riskli gebelik) uzmanı da katılabilir. Kontrollerin sayısını ve zamanını gebeliğin seyrine göre hekiminiz belirler.
Gebelikte Ne Zaman Hekime Başvurmalısınız?
Gebelik testi pozitif çıktığında ilk kontrol için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanından randevu almanız önerilir. İlk muayenede gebeliğin yeri ve haftası ultrasonla değerlendirilir, takibin planı yapılır. İlk haftalarda görülebilecek değişiklikleri Hamilelik Belirtileri Nedir? yazımızda bulabilirsiniz.
Hafif lekelenme, idrar yaparken yanma ya da yediğiniz ve içtiğiniz hiçbir şeyi midenizde tutamayacak kadar sık kusma gibi şikâyetlerde aynı gün hekiminize ulaşmanız önerilir. Gebelikte aşağıdaki belirtiler ise acil durum işaretidir ve beklemeden acil servise başvurulmasını ya da 112’nin aranmasını gerektirir:
- Ped dolduracak kadar vajinal kanama ya da kanamayla birlikte karın ağrısı
- Şiddetli ya da geçmeyen karın ağrısı
- Vajinadan su gelmesi
- Şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu ya da yüzde ve ellerde ani şişlik
- Bebek hareketlerinin belirgin olarak azalması ya da durması
- 37. haftadan önce başlayan düzenli kasılmalar
- 38 °C ve üzerinde ateş
Sıkça Sorulan Sorular
İlişki tarihine göre gebelik haftası hesaplanabilir mi?
Gebelik haftası tıpta ilişki tarihine göre değil, son adetin ilk gününe göre hesaplanır. Döllenme genellikle son adetten yaklaşık iki hafta sonra gerçekleştiğinden ilişki tarihinden iki hafta geri gidilerek yaklaşık bir başlangıç tarihi bulunabilir. Hesaplayıcıdaki “İlişki tarihi” seçeneği bu hesabı sizin yerinize yapar. Sperm hücreleri kadın üreme yolunda birkaç gün canlı kalabildiği ve döllenme ilişkiden birkaç gün sonra da gerçekleşebildiği için bu hesap kesin sonuç vermez. Gebelik haftası ilk üç aydaki ultrason ölçümüyle kesinleştirilir.
Adetlerim düzensizse gebelik haftamı nasıl öğrenebilirim?
Döngüleri düzensiz olan kişilerde yumurtlama günü her ay değiştiği için son adet tarihine göre yapılan hesap birkaç haftaya kadar sapabilir. Bu durumda hesaplayıcıdaki “Ultrason” seçeneğiyle ultrason raporunuzda yazan haftaya göre hesaplama yapabilirsiniz. Gebelik haftanızı hekiminiz ilk muayenede ultrasonla belirler.
Gebelik testi ne zaman pozitif çıkar?
Döllenen yumurta rahim duvarına yerleştikten sonra vücutta gebelik hormonu (beta-hCG) üretilmeye başlar. Kan testi bu hormonu döllenmeden yaklaşık 8–10 gün sonra gösterebilir. Ev tipi idrar testleri ise genellikle adet gecikmesinin ilk gününden itibaren güvenilir sonuç verir. Erken yapılan test negatif çıkabileceği için adet gecikmesi sürüyorsa test birkaç gün sonra tekrarlanmalı ya da kan testi yaptırılmalıdır.
Gebelikte ilk ultrason ne zaman yapılır?
İlk ultrason genellikle gebelik testi pozitif çıktıktan sonra, 6 ile 8. haftalar arasında yapılır. Vajinal yoldan yapılan ultrasonla gebelik kesesi yaklaşık 5. haftada, bebeğin kalp atışı ise 6–7. haftalarda görülebilir. Bu muayenede gebeliğin rahim içine yerleşip yerleşmediği kontrol edilir ve gebelik haftası belirlenir.
Tahmini doğum tarihi sonradan değişir mi?
İlk üç aydaki ultrasonla belirlenen tahmini doğum tarihi genellikle gebelik boyunca değiştirilmez. Sonraki ultrasonlarda bebeğin ölçülerinin birkaç gün ileride ya da geride çıkması, doğum tarihinin değil bebeğin büyüme hızının değerlendirilmesinde kullanılır.
