8 Haftalık Gebelik: İlk Ultrason ve Bebeğin Gelişimi

8 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

8 haftalık gebelik, iki ayı tamamlayıp üçüncü aya girmiş bir gebeliktir. Gebelik ayı hesaplanırken bir ay ortalama 4,3 hafta kabul edilir. Hekimler gebeliği ay yerine hafta ve gün olarak izler, çünkü bebeğin gelişimi de kontrollerin ve testlerin zamanı da haftalara göre belirlenir.

Gebelik haftaları son adetin ilk gününden itibaren sayıldığı için 8 haftalık gebelikte bebek, döllenmeden bu yana geçen süreye göre yaklaşık 6 haftalıktır. Tahmini doğum tarihine ise yaklaşık 32 hafta vardır. Son adet tarihine göre hesaplanan gebelik haftasını ve tahmini doğum tarihini gebelik hesaplama aracımızla görebilirsiniz; ilk ultrason muayenesinden sonra bu tarih hekim tarafından kesinleştirilir.

8. Haftada Bebeğin Gelişimi

8. hafta, organların temel yapısının kurulduğu embriyo döneminin içinde yer alır. Kalp, beyin, böbrekler ve bağırsaklar gibi organlar bu haftalarda hızla gelişirken bebeğin dış görünümü de her hafta belirgin biçimde değişir.

8. haftada bebeğin görünümünde şu değişiklikler başlar:

• Burun ve üst dudak şekillenir, gözler belirginleşir.
• Dış kulağı oluşturacak küçük kabarıklıklar başın yan tarafında belirir.
• Kollar bacaklardan daha hızlı uzar; el parmakları belirmeye başlar ancak aralarında hâlâ perde vardır.
• Bacaklar kürek biçimini alır; diz, ayak bileği ve ayak parmakları henüz oluşmamıştır.
• Önceki haftalarda öne doğru kıvrık duran baş, boyun ve gövde yavaş yavaş düzleşir.

Bebeği anneye bağlayan göbek kordonu da bu haftalarda gelişimini tamamlar ve bebeğe oksijen ile besin taşır. Plasenta ise rahim duvarına tutunmasını sağlayan küçük dallar oluşturarak bebeği besleme görevini üstlenmeye hazırlanır. Kalbin hızı her geçen gün artar ve 9 ile 10. haftalarda dakikada yaklaşık 170 atımla en yüksek düzeyine ulaşır.

8 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

8 haftalık bebeğin boyu yaklaşık 1,6 cm, ağırlığı ise 1 gram civarındadır. Bebek bu dönemde başı göğsüne doğru eğik, kıvrık bir duruşta olduğu için boyu, başın tepesinden kuyruk sokumuna kadar ölçülür ve bu ölçüme baş-popo uzunluğu adı verilir. Ultrason raporlarında CRL kısaltmasıyla yer alan bu ölçüm, gebelik haftasının belirlenmesinde de kullanılır. Büyüme bu haftalarda çok hızlıdır: bebeğin boyu her gün yaklaşık 1 milimetre artar ve bir hafta sonra 2,3 cm civarına ulaşır.

8 Haftalık Ultrason Görüntüsü

8 haftalık gebelikte ultrason çoğunlukla vajinal yoldan yapılır, çünkü bebek henüz çok küçüktür ve rahim leğen kemiğinin içinde yer alır. Bu yöntemle rahim içindeki gebelik kesesi, bebeğin gövdesi ve kalp atımı net biçimde görülür. 8 haftalık gebelik görüntüsünde bebek, başı gövdesine göre büyük, kıvrık bir fasulye tanesine benzer ve kol ile bacak taslakları seçilebilir. Bebeğin yanında, ilk haftalarda onu besleyen yolk kesesi küçük ve yuvarlak bir halka olarak görülür.

Bu muayenenin en önemli amaçlarından biri gebelik haftasını doğru belirlemektir. Adet düzeni herkeste aynı değildir ve yumurtlama bazı aylarda beklenenden geç olur; bu nedenle son adet tarihine göre yapılan hesap gerçek gebelik haftasından sapabilir. Hekim bebeğin baş-popo uzunluğunu ölçerek gebelik haftasını ve tahmini doğum tarihini belirler, ölçüm son adet tarihinden belirgin biçimde farklıysa tarihi ölçüme göre günceller. İlk trimesterde belirlenen bu tarih sonraki kontrollerde esas alınır ve bebeğin büyümesi bu tarihe göre değerlendirilir.

8 Haftalık Gebelikte Annedeki Değişiklikler

8. haftada gebelik hormonu hCG’nin düzeyi hızla yükselir ve büyüyen rahim mesaneye baskı yapmaya başlar. Bu hormon artışı ve rahimdeki büyüme nedeniyle anne adayında şu değişiklikler sık görülür:

• Bulantı, kusma ve yorgunluk
• Sık idrara çıkma
• Göğüslerde dolgunluk ve hassasiyet
• Ağızda metalik bir tat ve kokulara karşı hassasiyet
• Adet sancısına benzer hafif kramplar
• Süt beyazı renkte vajinal akıntı
• Şişkinlik ve duygu durumunda dalgalanmalar

Rahim 12. haftadan sonra leğen kemiğinin üzerine çıktıkça mesanedeki baskı azalır ve sık idrara çıkma genellikle hafifler. Geceleri sık uyanmamak için sıvının büyük bölümünü gün içinde almak, akşam saatlerinde ise azaltmak yararlı olur. İdrar yaparken yanma ya da ağrı eşlik ediyorsa bu şikâyetin idrar yolu enfeksiyonu açısından değerlendirilmesi gerekir.

Hormon değişiklikleri ve yeni bir döneme girmenin heyecanı, bu haftalarda kaygıya ve duygusal iniş çıkışlara da yol açabilir. Dinlenmeye zaman ayırmak, gün içinde az ve sık beslenmek ve kaygıları hekimle paylaşmak bu dönemi kolaylaştırır.

8. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

Sağlık Bakanlığı, doğum öncesi bakım programında ilk gebelik kontrolünün 14. haftadan önce yapılmasını ve doğuma kadar en az dört kontrol gerçekleştirilmesini önerir. 8. hafta, bu ilk kontrol için sık tercih edilen bir zamandır. Bu muayenede hekim son adet tarihi, önceki gebelikler, kronik hastalıklar ve kullanılan ilaçlarla ilgili bilgi alır; tansiyon, boy ve kilo ölçülür. Gebelik boyunca ne kadar kilo alınması gerektiği de gebelik öncesi kiloya göre bu muayenede belirlenir.

İlk kontrolde istenen başlıca tahliller ve amaçları şunlardır:

• Tam kan sayımı: Kansızlık (anemi) olup olmadığını gösterir.
• Kan grubu ve Rh faktörü: Anne adayı Rh negatif, baba adayı Rh pozitif ise bebekle kan uyuşmazlığı açısından indirekt Coombs adı verilen ek bir kan testi yapılır.
• Tam idrar tahlili ve idrar kültürü: Belirti vermeyen idrar yolu enfeksiyonlarını ortaya çıkarır.
• Hepatit B ve sifilis testleri: Bebeğe geçebilecek enfeksiyonları araştırır; HIV testi de anne adayının onayıyla yapılır.
• Tiroid hormonu (TSH): Tiroid bezinin yeterli çalışıp çalışmadığını gösterir.

Kansızlık saptanan anne adaylarında demir tedavisine hekimin önerisiyle erken dönemde başlanır. Kansızlığın nedenleri ve belirtileri hakkındaki bilgiyi demir eksikliği yazımızda bulabilirsiniz. Muayene ve tahlil sonuçlarına göre hekim gebeliğin risk durumunu da değerlendirir. Kronik hastalığı olan ya da önceki gebeliklerinde sorun yaşamış anne adaylarında takip daha sık yapılır ve gerektiğinde riskli gebelik takibi için perinatoloji uzmanının görüşü alınır.

Bir sonraki önemli adım, 11 ile 14. haftalar arasında yapılan ikili tarama testi ve ense kalınlığı ölçümüdür. Hekim bu testlerin zamanlamasını ilk kontrolde planlar; testlerin hangi amaçla yapıldığını gebelikte tarama testleri yazımızda bulabilirsiniz.

8 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bebeğin organlarının oluştuğu bu haftalar, ilaçların, sigaranın ve alkolün bebeğin gelişimini en çok etkileyebildiği dönemdir. Bu nedenle 8. haftada en önemli konu, bebeğe ulaşabilecek zararlı etkenlerden uzak durmaktır ve şu önlemler özellikle önemlidir:

• Düzenli kullanılan ilaçları hekime danışmadan bırakmamak ya da dozunu değiştirmemek
• Ağrı kesiciler ve bitkisel ürünler dahil yeni bir ilaca hekime sormadan başlamamak
• Sigara ve alkolü tamamen bırakmak, sigara dumanı olan ortamlardan uzak durmak
• Folik asidi hekimin önerdiği biçimde 12. haftaya kadar kullanmak
• Bulantı olsa bile sıvı alımını aksatmamak

Kronik hastalığı olan anne adaylarında ilacı kendiliğinden bırakmak hastalığın kontrolden çıkmasına ve bunun da bebeği etkilemesine yol açabilir. Bu nedenle ilaç değişiklikleri yalnız hekimin önerisiyle yapılır.

Beslenmede miktardan çok çeşitlilik önemlidir; gebelik iki kişilik yemek yemeyi gerektirmez. Bulantının yoğun olduğu günlerde az ve sık beslenmek, kuru ve az yağlı yiyecekleri tercih etmek mideyi rahatlatır. Bu dönemde hangi besinlerin öne çıkması gerektiğini gebelikte beslenme yazımızda bulabilirsiniz.

8 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

8. haftada hafif kramplar ve bulantı çoğu zaman gebeliğin olağan bir parçasıdır. Rahim dışı gebelik belirtileri ise genellikle 4 ile 12. haftalar arasında ortaya çıkar; gebeliğin rahim içinde olduğu ultrasonda henüz görülmediyse kasık ağrısı ve kanama özellikle önemsenmelidir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Kontrol günü beklenmeden, şu durumlarda aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Kahverengi akıntı, lekelenme ya da hafif kanama
• Kasığın bir tarafında yoğunlaşan ya da giderek artan ağrı
• 24 saat boyunca yiyecek ya da içecek tutamayacak kadar kusmak
• İdrar yaparken yanma ya da 38 °C ve üzerinde ateş
• Adet sancısından daha şiddetli ve dinlenmeyle geçmeyen kramplar

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerden biri görüldüğünde vakit kaybetmeden acil servise gidilmeli ya da 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Kısa sürede pedi dolduran ya da pıhtılı yoğun kanama
• Aniden başlayan, keskin ve şiddetli karın ağrısı
• Omuz ucunda açıklanamayan ağrı
• Baş dönmesi, bayılma, belirgin solgunluk ya da bilinç kaybı

Bu belirtilerde zaman önemlidir, çünkü rahim dışı gebelik gibi durumlar erken fark edildiğinde çok daha kolay tedavi edilir.