9 Haftalık Gebelik: Ultrason Görüntüsü ve Bebeğin Hareketleri

9 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

9 haftalık gebelik, iki ayı birkaç gün geçmiş bir gebeliktir ve gebeliğin üçüncü ayına denk gelir. Bir ay ortalama 4,3 haftaya karşılık geldiği için ay hesabı yaklaşık bir değer verir. Hekimlerin gebeliği haftalarla izlemesinin nedeni de budur.

Gebelik haftası son adetin ilk gününden sayıldığından, 9 haftalık gebelikte bebek, döllenmeden bu yana geçen süreye göre yaklaşık 7 haftalıktır. Yaklaşık bir ay sonra ikinci trimestere girilir, tahmini doğum tarihine ise yaklaşık 31 hafta vardır. Hangi gebelik haftasında olduğunuzu ve tahmini doğum tarihinizi gebelik hesaplama aracımızla hesaplayabilirsiniz.

9. Haftada Bebeğin Gelişimi

9. hafta, embriyo döneminin son haftalarından biridir. Kalp, beyin, akciğerler, böbrekler ve bağırsaklar gelişmeye devam ederken kemikler de oluşmaya başlar. Bebeğin vücut şekli giderek insan görünümüne yaklaşsa da baş, vücudun geri kalanına göre hâlâ oldukça büyüktür ve çene henüz belirgin değildir.

9 haftalık bebekte öne çıkan gelişmeler şunlardır:

• Kollar uzar ve dirsekler belirginleşir.
• Ayak parmakları seçilir hâle gelir.
• Göz kapakları oluşur ve gözlerin önünü örtmeye başlar.
• Ağız ve dil şekillenir, dilde tat tomurcukları oluşmaya başlar.
• Dış cinsel organların taslakları belirmeye başlar.

Kasların ve sinirlerin gelişmesiyle bebek ilk hareketlerini yapmaya başlar. Bu hareketler önce bütün gövdenin kısa süreli kıvrılıp açılması biçimindedir; haftalar ilerledikçe sıklaşır ve kol ile bacakların ayrı ayrı hareket ettiği daha karmaşık hareketlere dönüşür. Bebek henüz çok küçük olduğu için anne adayı bu hareketleri hissetmez; ilk hareketler çoğunlukla 16 ile 24. haftalar arasında fark edilir.

Bebeği besleyecek olan plasenta da bu haftalarda hızla büyür. İlk haftalarda bebeğin beslenmesine yardımcı olan yolk kesesinin görevini plasenta ilk trimesterin sonuna doğru devralır ve gebeliği sürdüren hormonların üretimini de üstlenir. Kalp hızı da bu haftalarda zirveye yaklaşır: 9 ile 10. haftalarda kalp dakikada yaklaşık 170 kez atar ve bu, gebelik boyunca ulaşılan en yüksek hızdır.

9 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

9 haftalık bebeğin boyu yaklaşık 2,3 cm, ağırlığı ise 2 gram civarındadır. Bir hafta önce 1,6 cm olan bebek, bu süre içinde yaklaşık 7 milimetre uzamıştır. Ağırlık bu haftalarda gram düzeyinde olduğu için ultrasonda ağırlık hesaplanmaz; büyüme, başın tepesinden kuyruk sokumuna kadar ölçülen baş-popo uzunluğuyla izlenir. Tahmini ağırlık, ilerleyen haftalarda bebeğin baş, karın ve uyluk kemiği ölçümleri kullanılarak hesaplanır.

9 Haftalık Ultrason Görüntüsü

9 haftalık ultrason görüntüsünde bebeğin başı ve gövdesi birbirinden belirgin biçimde ayrılır, kol ve bacaklar kısa çıkıntılar olarak görülür. Kalp atımı ekranda hızla yanıp sönen küçük bir nokta gibi izlenir. Bebeğin ani ve kısa kıpırdanmaları da bu haftalarda ultrasonda yakalanabilir; birçok anne adayı bebeğinin hareket ettiğini ilk kez bu muayenede görür.

Ultrason bu haftada da çoğunlukla vajinal yoldan yapılır. Hekim bebeğin baş-popo uzunluğunu ve kalp hızını ölçer, gebeliğin rahim içinde olup olmadığını ve bebek sayısını değerlendirir. Daha önce ultrason yapılmadıysa gebelik haftası ve tahmini doğum tarihi bu muayenede belirlenir. Bebeğin kalp sesi de ultrason cihazıyla anne adayına dinletilebilir.

9 Haftalık Gebelik Belirtileri ve Annedeki Değişiklikler

Gebelik hormonu hCG, ilk haftalarda iki üç günde bir ikiye katlanarak yükselir ve 9. hafta civarında en yüksek düzeyine ulaşır. Östrojen ve progesteron hormonlarının da artmasıyla rahme daha fazla kan gitmeye başlar. Bu hormon yükselişi nedeniyle 9. haftada anne adayında şu belirtiler daha belirgin olur:

• Yoğun yorgunluk ve uyku ihtiyacı
• Bulantı ve kusma
• Baş ağrısı
• Göğüslerin büyümesi ve hassaslaşması
• Belde hafif kalınlaşma
• Ağızda metalik tat, yeni yiyecek istekleri ve bazı yiyeceklerden soğuma
• Duygu durumunda ani değişiklikler

Baş ağrısı da bu dönemde sık görülür ve çoğunlukla hormon değişiklikleri, yorgunluk ve yetersiz sıvı alımıyla ilişkilidir. Bol su içmek, düzenli uyumak ve öğün atlamamak ağrıyı hafifletir; ağrı kesici ise yalnız hekimin önerdiği ilaç ve dozda kullanılmalıdır.

Duygusal iniş çıkışlar da hormonların bu hızlı yükselişiyle ilişkilidir ve anne adayının kendini bir gün iyi, ertesi gün yorgun ve hassas hissetmesi olağandır. Bu belirtilerin büyük bölümü hormonlar dengelendikçe hafifler; birçok anne adayı yaklaşık bir ay sonra başlayan ikinci trimesterde kendini belirgin biçimde daha iyi hisseder.

9. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

İlk gebelik kontrolü henüz yapılmadıysa 9. hafta bu muayene için uygun bir zamandır; Sağlık Bakanlığının doğum öncesi bakım programı, ilk kontrolün 14. haftadan önce tamamlanmasını ve doğuma kadar en az dört kez kontrole gidilmesini önerir. İlk kontrolde istenen kan ve idrar tahlillerinin sonuçları çoğunlukla bir sonraki muayenede hekimle birlikte değerlendirilir. Kansızlık ya da tiroid bozukluğu gibi bir durum saptanırsa tedaviye gebeliğin erken döneminde başlanır.

Bu haftalarda bebeğe yönelik tarama testlerinin planlanması da gündeme gelir. NIPT, anne kanındaki bebeğe ait serbest DNA’yı inceleyen bir tarama testidir ve 10. haftadan itibaren yapılabilir. İkili tarama testi ve ense kalınlığı ölçümü ise 11 ile 14. haftalar arasında yapılır. Bu testler bebekte Down sendromu gibi kromozom farklılıklarının olasılığını hesaplar ancak tanı koymaz; olasılığın yüksek çıktığı anne adaylarına kesin sonuç için ek testler önerilir. Testlerin kapsamını ve zamanlamasını gebelikte tarama testleri yazımızda bulabilirsiniz.

9 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bulantı ve yorgunluğun en yoğun olduğu bu haftalarda beslenme düzeni, şikâyetleri hafifletmenin en etkili yollarından biridir. Gün içinde az ve sık yemek kan şekerini dengede tutar ve bulantıyı azaltır; uzun süre aç kalmak ise bulantıyı çoğu zaman artırır. Bu döneme uygun bir öğün düzenine ilişkin önerileri gebelikte beslenme yazımızda bulabilirsiniz.

Bu dönemde şu öneriler hem anne adayının kendini daha iyi hissetmesine hem de bebeğin sağlıklı gelişimine yardımcı olur:

• Haşlanmış yumurta, peynir, yoğurt ya da humus gibi protein içeren hafif ara öğünler tercih etmek
• Sıvıları gün içine yayarak küçük yudumlarla içmek
• Folik asidi 12. haftaya kadar her gün düzenli kullanmak
• Çay ve kahveyi sınırlı tüketmek
• Hekim aksini önermediyse yürüyüş gibi hafif egzersizlere devam etmek

Bulantıya iyi geldiği bilinen zencefil gibi doğal ürünler, takviye biçiminde kullanılacaksa önce hekime ya da eczacıya danışılmalıdır. Bu önlemlere rağmen bulantı günlük yaşamı belirgin biçimde zorlaştırıyorsa hekim, gebelikte kullanılabilecek bulantı ilaçlarını değerlendirebilir.

9 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

Bulantı ve kusmanın en yoğun olduğu 9. haftada, kusmanın sıvı kaybına yol açıp açmadığı özellikle izlenmelidir. Lekelenme ve kasık ağrısı gibi şikâyetler de kontrol günü beklenmeden bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Şu durumlarda aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Kusma nedeniyle 24 saattir yiyecek ya da içecek tutamamak
• 8 saatten uzun süre idrar yapamamak ya da çok koyu renkli idrar
• Ayağa kalkınca belirginleşen halsizlik ve baş dönmesi
• Kusmukta kan görülmesi
• Lekelenme, kahverengi akıntı ya da hafif kanama
• İdrar yaparken yanma ya da ateş

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde beklemeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Pedi kısa sürede ıslatan yoğun kanama
• Günlük işleri sürdürmeyi engelleyen şiddetli karın ağrısı
• Kanamaya eşlik eden omuz ağrısı
• Bayılma ya da bilinç kaybı

Kusmaya bağlı belirtilerin aynı gün değerlendirilmesinin nedeni, uzun süren ve sıvı kaybına yol açan şiddetli kusmanın hiperemezis gravidarum adı verilen bir tabloya dönüşebilmesidir. Bu tablo hastanede damardan sıvı tedavisi gerektirebilir ama erken fark edildiğinde tedavi daha kolay planlanır ve anne adayının rahatlaması hızlanır.