19 Haftalık Gebelik: Bebeğin Gelişimi ve Anne Adayındaki Değişimler

19 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

19 haftalık gebelik, dört ayı tamamlayıp beşinci ayın içine ilerlemiş bir gebeliktir. Hekimlerin kullandığı gebelik haftası son adetin ilk gününden başlar; döllenme ise bu tarihten yaklaşık iki hafta sonra gerçekleşir. Bebeğin anne karnındaki gerçek yaşı bu yüzden gebelik haftasının iki hafta gerisindedir ve 19. haftadaki bebek, döllenmeden bu yana yaklaşık 17 haftalıktır.

İkinci trimester 14. haftada başlar ve 27. haftanın sonuna kadar sürer; 19. hafta bu dönemin ortasına yakındır. Tahmini doğum tarihine ise yaklaşık 21 hafta vardır. Son adet tarihinizi girerek gebelik haftanızı ve tahmini doğum tarihinizi gebelik hesaplama aracımızla öğrenebilirsiniz.

19. Haftada Bebeğin Gelişimi

19. haftada bebekteki gelişmelerin önemli bir bölümü cildi ve duyuları ilgilendirir. Bebek, gebeliğin başından beri rahimde onu çevreleyen amniyon sıvısının içinde yaşar. İnce ve hassas cildi bu sıvıyla doğuma kadar temas edeceği için bu haftalarda onu koruyan bir tabaka oluşmaya başlar.

19 haftalık bebekte şu gelişmeler dikkat çeker:

• Cildi, verniks kazeoza adı verilen beyaz ve yağlı bir tabakayla kaplanmaya başlar.
• Vücudunu lanugo adı verilen ince ve yumuşak tüyler sarar.
• Kulaklar başın yanlarındaki yerine oturmuştur ve işitme gelişmeye başlamıştır.
• Böbreklerin ürettiği idrar, artık amniyon sıvısının büyük bölümünü oluşturur.
• Uyku ve uyanıklık dönemleri belirginleşir; yüksek sesler uyuyan bebeği uyandırabilir.

Verniks, bebeğin cildini amniyon sıvısıyla uzun süreli temasın etkilerine, yani kuruma, çatlama ve sertleşmeye karşı korur. Lanugo tüyleri de bu tabakanın ciltte tutunmasına yardımcı olur. Verniksin bir kısmı doğuma kadar kalır; bu nedenle bazı bebeklerin cildinde doğum sırasında beyaz, kremsi izler görülür.

Duyuların gelişimi de bu haftalarda hız kazanır. İşitme yolları olgunlaştıkça bebek önce en yakınındaki sesleri, yani anne adayının kalp atışını, nefesini ve sindirim seslerini algılar. Birkaç hafta içinde bu seslere hareket ederek ya da kalp hızını artırarak tepki vermeye başlar. Kas ve sinir sistemindeki gelişmeyle kol ve bacak hareketleri de güçlenir; bebeğin tekme ve yumruk benzeri ilk güçlü hareketleri çoğunlukla 19. hafta civarında başlar.

19 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

19 haftalık bebeğin boyu yaklaşık 15 cm, ağırlığı ise 240 gram civarındadır. Bu ölçü, bebeğin başının tepesinden kuyruk sokumuna kadar olan baş-popo uzunluğudur; bir sonraki haftadan itibaren boy, baştan topuğa kadar ölçülen baş-topuk uzunluğuyla verilir. Bebek bu dönemde her hafta ortalama 50–60 gram alır ve 20. haftada ağırlığı 300 grama ulaşır. Bunlar ortalama değerlerdir; aynı haftadaki sağlıklı bebekler arasında birkaç santimetre ve birkaç on gramlık farklar olağandır.

19 Haftalık Ultrason Görüntüsü

19 haftalık gebelikte ultrason karın üzerinden yapılır ve bebek artık ekranı dolduracak kadar büyüktür. Bu haftadaki ultrason görüntüsünde bebeğin yüz profili, omurgası, kol ve bacakları, el ve ayak parmakları ayrı ayrı seçilir. Bebeğin yutkunduğu, elini yüzüne götürdüğü ya da yön değiştirdiği anlar da ekranda sıkça görülür.

Gebeliğin 18 ile 22. haftaları arasında yapılan ayrıntılı ultrason, halk arasında detaylı ultrason olarak da bilinir ve bu haftalara denk gelen en önemli muayenedir. Hekim bu incelemede bebeğin beynini, yüzünü, omurgasını, kalbini, böbreklerini, karın duvarını ve kemiklerini sırasıyla değerlendirir; plasentanın yerleşimini ve amniyon sıvısının miktarını da kontrol eder. Muayene çoğunlukla yarım saat kadar sürer. Bebek görüntülemeye uygun bir pozisyonda değilse muayene uzar ya da kısa bir süre sonra tekrarlanır. Ayrıntılı ultrasonun neleri değerlendirdiğini ve diğer tarama testlerini gebelikte tarama testleri yazımızda bulabilirsiniz.

19 Haftalık Gebelikte Annedeki Değişiklikler

İkinci trimesterde bulantı ve yorgunluk çoğu anne adayında geride kalır ve 19. hafta, gebeliğin görece rahat geçen haftalarından biridir. Rahim büyümeye devam ettikçe kilo alımı hızlanır. Bu haftalarda anne adaylarında şu değişiklikler sık görülür:

• Karnın dışarıdan fark edilir hâle gelmesi
• Enerjinin artması ve iştahın açılması
• Bel ve sırt ağrısı
• Yüzde kahverengi lekeler ve göbekten aşağı uzanan koyu bir çizgi
• Bebeğin ilk kıpırtıları

Yüzde, özellikle alında, yanaklarda ve üst dudakta beliren kahverengi lekelere melazma, göbekten kasığa doğru uzanan koyu çizgiye ise linea nigra adı verilir. Gebelik hormonlarının ciltte renk veren melanin üretimini artırmasıyla ortaya çıkan bu değişiklikler zararsızdır ve doğumdan sonra çoğunlukla solar. Güneş ışığı lekeleri koyulaştırdığı için dışarı çıkarken güneş koruyucu kullanmak, lekelerin belirginleşmesini önlemeye yardımcı olur.

Bebeğin hareketleri ilk kez çoğunlukla 16 ile 24. haftalar arasında hissedilir. Bu ilk hareketler tekme gibi değil, karnın içinde hafif bir kıpırtı, kelebek kanadı çırpması ya da gaz kabarcığı gibi algılanır. Daha önce doğum yapmış anne adayları bu hisleri daha erken tanır; ilk gebelikte ise hareketler çoğu zaman 20. haftadan sonra fark edilir.

19. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

Sağlık Bakanlığının doğum öncesi bakım programında ikinci kontrol, gebeliğin 18 ile 24. haftaları arasında yapılır ve 19. hafta bu aralığın başına denk gelir. Bu kontrolde tansiyon ve kilo ölçülür, gebelik haftasıyla rahim büyüklüğünün uyumlu olup olmadığına bakılır. İdrar tahlili ve tam kan sayımı tekrarlanır; kan sayımı, 16. haftada başlanan demir desteğinin yeterli olup olmadığını gösterir.

İlk trimesterde ikili tarama testi yapılmamış anne adaylarında bebeğe yönelik tarama, 16 ile 20. haftalar arasında yapılan üçlü ya da dörtlü tarama testiyle tamamlanır. Bu kan testleri, kromozom farklılıkları ile beyin ve omurilik gelişimini etkileyen sorunlar açısından bir risk hesaplar ama tanı koymaz; sonuç yüksek riskli çıkarsa hekim ileri incelemeleri planlar. 19. hafta bu testler için son haftalardan biridir. Gebeliğin bir sonraki önemli testi olan şeker yükleme testi ise 24 ile 28. haftalar arasında yapılır.

19 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

İkinci trimesterde bebeğin hızla büyümesi, anne adayının kan hacmini ve demir ihtiyacını belirgin biçimde artırır. Sağlık Bakanlığının programı, 16. haftada başlanan demir desteğinin doğumdan sonraki üçüncü aya, 12. haftada başlanan D vitamini desteğinin ise doğumdan sonraki altıncı aya kadar sürmesini öngörür; kullanılacak doz ve süreyi hekim kişiye göre belirler. Demir eksikliğinin belirtileri ve beslenmeyle demir alımını artırmanın yolları hakkında bilgiyi demir eksikliği yazımızda bulabilirsiniz.

Gebelik hormonları eklemleri bir arada tutan bağları gevşettiği ve büyüyen karın vücudun ağırlık merkezini öne kaydırdığı için bel ve sırt bu haftalardan itibaren daha fazla yük taşır. Gün içinde alınacak şu önlemler bel ağrısını hafifletmeye yardımcı olur:

• Alçak topuklu ve ayağı iyi destekleyen ayakkabılar giymek
• Yerden bir şey alırken belden eğilmek yerine dizleri bükmek, ağır yük kaldırmamak
• Uzun süre ayakta kalınacaksa bir ayağı alçak bir tabureye yaslamak
• Sırtı iyi destekleyen bir sandalyede oturmak
• Hekim aksini önermediği sürece yürüyüş, yüzme ya da gebe yogası gibi hafif egzersizleri sürdürmek

Egzersiz sırasında aşırı ısınma, nefes nefese kalma ya da kendini iyi hissetmeme durumunda ara verilmelidir. Gebelikten önce düzenli spor yapmayan anne adaylarının yeni bir egzersize hafif tempoyla başlaması ve egzersiz türünü hekimle birlikte seçmesi önerilir.

19 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

Bel ağrısı, ciltteki koyulaşmalar ve kasıkta kısa süreli çekilme 19. haftada sık görülen ve çoğu zaman zararsız değişikliklerdir. Buna karşılık bazı belirtiler, kontrol günü beklenmeden bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki durumlarda aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Lekelenme ya da hafif kanama
• Vajinal akıntının sulu, kanlı ya da mukuslu hâle gelmesi veya belirgin biçimde artması
• Kasıkta ya da alt karında sürekli baskı hissi, belin alt kısmında sürekli ve künt ağrı
• İdrar yaparken yanma, bulanık ya da kötü kokulu idrar
• 38 °C ve üzerinde ateş

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Yoğun kanama ya da pıhtı gelmesi
• Vajinadan aniden ya da sızıntı şeklinde sıvı gelmesi
• Düzenli aralıklarla tekrarlayan kasılmalar ya da adet sancısına benzer kramplar
• Dinlenmekle hafiflemeyen şiddetli karın ağrısı
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma

İkinci trimesterde bu belirtiler, rahim ağzının erken açılması ya da plasentayla ilgili sorunlar gibi hızla değerlendirilmesi gereken durumlarla ilişkili olabilir. Erken başvuru, hekime gebeliği korumaya yönelik önlemleri zamanında alma imkânı verir.