23 Haftalık Gebelik: Bebeğin Gelişimi ve Anne Adayındaki Değişimler

23 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

23 haftalık gebelik, beşinci ayını geride bırakıp altıncı ayın ikinci haftasına ilerlemiş bir gebeliktir. Gebelik haftası son adetin ilk gününden hesaplandığı ve döllenme bu tarihten yaklaşık iki hafta sonra gerçekleştiği için bebeğin döllenmeden bu yana geçen yaşı yaklaşık 21 haftadır. Tahmini doğum tarihine 17 hafta vardır.

İkinci trimester 27. haftanın sonunda biter; yaklaşık dört hafta sonra gebeliğin son üç aylık dönemi olan üçüncü trimestere girilir. Gebelik haftanızı ve tahmini doğum tarihinizi son adet tarihinize göre gebelik hesaplama aracımızla öğrenebilirsiniz.

23. Haftada Bebeğin Gelişimi

23. haftanın en önemli gelişmelerinden biri akciğerlerde gerçekleşir. Akciğerler bu haftalarda sürfaktan adı verilen bir madde üretmeye başlar. Sürfaktan, doğumdan sonra nefes alırken akciğerlerdeki hava keselerinin açılmasını ve nefes verirken birbirine yapışarak kapanmamasını sağlar. Akciğerlerin anne karnı dışında tek başına çalışacak olgunluğa ulaşması ise zaman alır; bu olgunlaşma gebeliğin son haftalarına kadar sürer.

23 haftalık bebekte akciğerlerin yanı sıra şu gelişmeler de dikkat çeker:

• Uyku sırasında gözlerin kapakların altında hızla hareket ettiği evre görülmeye başlar.
• Avuç içlerinde ve ayak tabanlarında, parmak izinin ve ayak izinin temelini oluşturan çizgiler belirir.
• Deri altında yağ birikmeye başlar ve bu birikim önümüzdeki haftalarda hızlanır.
• Kol ve bacak hareketleri güçlenir; tekmeler anne adayı tarafından daha net hissedilir.

Hızlı göz hareketleriyle geçen bu uyku evresi giderek uzar ve bebek birkaç hafta içinde uykusunun büyük bölümünü bu evrede geçirir. Avuç içi ve ayak tabanındaki çizgiler ise her bebeğe özgüdür ve doğumdan sonra da değişmeden kalır.

23 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

23 haftalık bebeğin boyu yaklaşık 29 cm, ağırlığı ise 500 gram civarındadır. Bundan sonraki haftalarda ağırlık artışı belirgin biçimde hızlanır: bebek 24. haftada 600 grama ulaşır ve doğuma kadar ağırlığı 3 kilonun üzerine çıkar. Bu hızlı artışın önemli bir bölümü, deri altında biriken yağ dokusundan ve büyüyen organlardan kaynaklanır.

Anne adayının kan şekeri de bebeğin büyümesini etkiler. Kan şekeri yüksek seyreden anne adaylarında bebeğe ihtiyacından fazla şeker geçer ve bebek beklenenden hızlı kilo alabilir. 24 ile 28. haftalar arasında yapılan şeker yükleme testi, bu nedenle bebeğin sağlıklı büyümesinin izlenmesi açısından da önemlidir.

23 Haftalık Ultrason Görüntüsü

23. haftada rutin olarak planlanan bir ultrason muayenesi yoktur. Ayrıntılı ultrason tamamlandıysa bir sonraki ultrason çoğunlukla bebeğin büyümesini izlemek için gebeliğin ilerleyen haftalarında yapılır. Hekim gerekli gördüğünde, örneğin ayrıntılı ultrasonda bir yapı yeterince net görülemediyse ya da bebeğin büyümesiyle ilgili bir soru varsa bu haftada da ultrason yapar.

23 haftalık ultrason görüntüsünde bebeğin yüz hatları belirgindir; dudaklar, burun ve kaşlar net olarak seçilir. Deri altındaki yağ dokusu henüz az olduğu için bebek ultrasonda ince ve uzun görünür. Rahim içinde hâlâ dönebilecek kadar alan bulunduğundan bebeğin pozisyonu muayeneden muayeneye değişir ve ellerini yüzüne götürdüğü ya da parmaklarını açıp kapadığı anlar sıkça görülür.

23 Haftalık Gebelikte Annedeki Değişiklikler

23. haftada karın hızla büyür ve bebeğin ağırlığı arttıkça anne adayının taşıdığı yük de artar. Rahmin büyümesi mesaneye, mideye ve bacaklardaki damarlara yaptığı baskıyı artırdığı için bu haftalarda anne adaylarında şu değişiklikler sık görülür:

• Ayak ve ayak bileklerinde, özellikle akşamları artan şişlik
• Uykuya dalmakta zorlanma ve gece sık uyanma
• Sık idrara çıkma
• Kabızlık ve hemoroid
• Bel ve sırt ağrısı

Uyku sorunları bu dönemde sıklıkla rahat bir pozisyon bulmanın zorlaşmasından kaynaklanır. Yan yatmak, bacakların arasına ve karnın altına yastık koymak ve akşamları ağır yemeklerden kaçınmak uykuyu kolaylaştırır. Kabızlığı önlemek için lifli besinler tüketmek, bol su içmek ve gün içinde yürüyüş yapmak yararlıdır; kabızlık ve hemoroid için ilaç ya da krem kullanılmadan önce hekime danışılmalıdır.

23. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

23. haftada planlanmış bir test bulunmaz ancak gebeliğin önemli testlerinden biri olan şeker yükleme testi yaklaşır. Sağlık Bakanlığı’nın programına göre bu test 24 ile 28. haftalar arasında yapılır ve gebelikte ortaya çıkan şeker hastalığını, yani gebelik şekerini (gestasyonel diyabet) araştırır. Gebelik şekeri çoğu zaman hiçbir belirti vermediği için genellikle bu testle fark edilir.

Şeker yükleme testi iki farklı biçimde yapılır ve hangisinin uygulanacağına hekim, anne adayının risk durumuna göre karar verir:

• 50 gramlık tarama testinde anne adayı şekerli bir sıvı içer ve bir saat sonra kan şekeri ölçülür. Bu test için aç gelmek gerekmez. Sonuç yüksek çıkarsa daha uzun süren bir yükleme testiyle tanı netleştirilir.
• 75 gramlık testte önce açlık kan şekeri ölçülür, ardından şekerli sıvı içilir ve bir ile iki saat sonra yeniden kan alınır. Bu test için en az 8 saat aç kalınması gerekir; bu sürede yalnız su içilebilir.

Testten önceki günlerde özel bir diyet yapılması gerekmez ve olağan beslenmeye devam edilir. Test süresince yemek yenmez, kan alımları arasında oturarak dinlenilir. Şekerli sıvı bazı anne adaylarında hafif bulantı, terleme ya da baş dönmesine yol açar ve bu şikâyetler kısa sürede geçer. Düzenli kullanılan ilaçlar varsa test günü nasıl alınacakları önceden hekime sorulmalıdır.

23 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

Gebelik boyunca dengeli beslenmek, kan şekerinin gün içinde büyük dalgalanmalar olmadan seyretmesine ve kilo alımının sağlıklı bir aralıkta kalmasına yardımcı olur. Şekerli içecekleri, hamur işlerini ve tatlıları sınırlamak, öğünlerde ise tam tahıllara, sebzelere, baklagillere ve protein kaynaklarına yer vermek bu dengeyi korumanın temel yoludur. Gebelikte beslenmenin ayrıntılarını gebelikte beslenme yazımızda bulabilirsiniz.

Üçüncü trimestere birkaç hafta kala bu dönem, hem doğuma hazırlanmak hem de günlük alışkanlıkları gebeliğin son dönemine uydurmak açısından uygun bir zamandır. Bu haftalarda atılacak adımlar şunlardır:

• Doğum süreci, emzirme ve bebek bakımı hakkında bilgi edinmek için Gebe Okulu programlarına katılmak
• Doğumun gerçekleşeceği hastaneyi ve oraya ulaşım yolunu önceden belirlemek
• Uyurken ve dinlenirken yan yatmayı alışkanlık hâline getirmek
• Hekim aksini önermediği sürece her gün yürüyüş gibi hafif egzersizler yapmak

Doğum şeklinin hekimle konuşulmasından doğum çantasının hazırlanmasına kadar bu süreçte nelerin planlanabileceğini doğuma hazırlık yazımızda bulabilirsiniz.

23 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

23. haftada ayaklardaki şişlik, uyku sorunları ve karında ara ara gelen düzensiz sertleşmeler sık görülür ve çoğu zaman zararsızdır. Aşağıdaki belirtiler ise bir sonraki kontrol beklenmeden değerlendirilmelidir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki durumlarda aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Lekelenme ya da hafif kanama
• Sayısı giderek artan karın sertleşmeleri
• Belin alt kısmında sürekli, künt ağrı ya da kasıkta baskı hissi
• İdrar yaparken yanma ya da 38 °C ve üzerinde ateş
• Nedeni açıklanamayan, özellikle avuç içi ve ayak tabanlarında başlayan kaşıntı

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Düzenli aralıklarla gelen ve giderek güçlenen kasılmalar
• Vajinadan su gibi sıvı gelmesi
• Kanamanın artması
• Şiddetli baş ağrısı, görmede bulanıklık ya da yüzde, ellerde ve bacaklarda ani şişlik
• Nefes almada güçlük ya da nöbet geçirme

Bu belirtiler erken doğum eylemi ya da gebelikte yüksek tansiyonla seyreden preeklampsi gibi hızla değerlendirilmesi gereken durumların habercisi olabilir. Erken başvuru, hekime hem anne adayını hem de bebeği korumak için gereken önlemleri zamanında alma imkânı verir.