29 Haftalık Gebelik: Bebeğin Gelişimi ve Anne Adayındaki Değişimler

29 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

29 haftalık gebelik, altı buçuk ayı geride bırakmış ve yedinci ayın içinde ilerleyen bir gebeliktir. Gebelik haftaları son adetin ilk gününden sayıldığı için bebeğin döllenmeden bu yana geçen süreye göre yaşı, gebelik haftasından yaklaşık iki hafta geridedir. 29. haftadaki bebek bu hesapla 27 haftalıktır.

Gebeliğin üç aylık dönemlerinden, yani trimesterlerinden sonuncusu 28. haftada başlar ve doğuma kadar sürer. 29. haftada tahmini doğum tarihine yaklaşık 11 hafta kalmıştır. Son adet tarihinizden yola çıkarak gebelik haftanızı ve tahmini doğum tarihinizi gebelik hesaplama aracımızla öğrenebilirsiniz.

29. Haftada Bebeğin Gelişimi

29. hafta, bebeğin organlarının büyük ölçüde oluştuğu ve asıl işin büyümeye ve olgunlaşmaya kaldığı bir dönemdir. Akciğerler, beyin ve sindirim sistemi doğumdan sonra kendi başlarına çalışmaya hazırlanır, deri altında da yağ dokusu birikmeye devam eder.

29 haftalık bebekte bu dönemde şu gelişmeler öne çıkar:

• Tekme atma, gerinme ve elleriyle kavrama hareketleri güçlenir.
• Bir süre önce kısmen açılmaya başlayan göz kapakları sayesinde bebek gözlerini açıp kapatabilir.
• Merkezî sinir sistemi, vücut ısısını ve solunum hareketlerini düzenlemeye başlar.
• Kemikler sertleşmeye ve güçlenmeye devam eder.
• Bebeğin kendine özgü uyku ve uyanıklık düzeni oluşur; bazı bebekler tam da anne adayı uyumaya hazırlanırken hareketlenir.

Bebeğin bu haftalarda kazandığı kilo, doğumdan sonra vücut ısısını korumasına yardımcı olur. Ağırlık artışı 29. haftadan sonra belirgin biçimde hızlanır ve bebek doğum ağırlığının yarısından fazlasını gebeliğin bu son haftalarında kazanır.

29 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

29 haftalık bebeğin boyu yaklaşık 39 cm, ağırlığı ise 1,15 kg civarındadır. Gebeliğin ikinci yarısında boy, başın tepesinden topuğa kadar ölçülür. Bunlar, haftanın genel tablosunu gösteren yaklaşık değerlerdir; aynı haftadaki sağlıklı bebeklerin ağırlıkları arasında birkaç yüz gramlık farklar olağandır.

Ultrason raporunda yazan kilo da bebeğin tartılmasıyla değil, ölçümlerinden hesaplanarak bulunur. Hekim bebeğin baş çevresini, karın çevresini ve uyluk kemiğinin uzunluğunu ölçer; ultrason cihazı bu ölçümlerden tahmini fetal ağırlığı hesaplar. Raporlarda İngilizce kısaltmasıyla EFW olarak geçen bu değer bir tahmindir ve gerçek ağırlıktan bir miktar farklı çıkabilir.

Tahmini ağırlığın normal olup olmadığı, bebeğin aynı gebelik haftasındaki bebeklerle karşılaştırılmasıyla anlaşılır. Bu karşılaştırmada kullanılan persentil, bebeğin akranları arasındaki sırasını gösterir. 50. persentildeki bir bebek aynı haftadaki bebeklerin tam ortasında yer alır; 25. persentildeki bir bebek ise aynı haftadaki her 100 bebeğin 25’inden daha ağırdır. Dünya Sağlık Örgütünün ultrason ölçümlerine dayanan büyüme tablosuna göre 29. haftanın başında bebeklerin çoğunluğunun, yani 10. ile 90. persentil arasında kalanların tahmini ağırlığı yaklaşık 1,15 ile 1,55 kg arasındadır.

Bebeğin ağırlığı anne adayının boyundan ve kilosundan, daha önce doğum yapmış olmasından ve bebeğin cinsiyetinden de etkilenir; erkek bebekler aynı haftada kız bebeklerden biraz daha ağırdır. Hekim bu nedenle tek bir ölçümden çok bebeğin büyüme eğrisinin haftalar içindeki seyrini değerlendirir. Tahmini ağırlığın 10. persentilin altında ya da 90. persentilin üstünde çıkması tek başına bir sorun olduğunu göstermez; böyle bir durumda hekim gerekli gördüğü ek ölçümleri ve kontrolleri planlar.

29 Haftalık Ultrason Görüntüsü

29. haftada bebek rahmin büyük bölümünü doldurduğu için ultrason ekranında genellikle tek seferde bütünüyle görülemez. Görüntüde yüz profili, eller, ayaklar ve omurga gibi bölümler ayrı ayrı izlenir; üç ve dört boyutlu ultrason görüntülerinde yüz hatları daha belirgin seçilir. Bebeğin göğüs ve karın bölgesinde ritmik hareketler de görülebilir. Bunlar bebeğin henüz hava solumadan amniyon sıvısı içinde yaptığı ve akciğerlerin gelişimini destekleyen solunum hareketleridir.

Üçüncü trimester ultrasonunda hekim, bebeğin büyüme ölçümlerinin yanında amniyon sıvısının miktarını, plasentanın yerini ve bebeğin rahimdeki duruşunu da değerlendirir. Hangi ölçümlerin yapılacağına ve ultrasonun ne sıklıkla tekrarlanacağına gebeliğin seyrine göre hekim karar verir.

29 Haftalık Gebelikte Anne Adayındaki Değişiklikler

Üçüncü trimesterin başında rahim göbeğin belirgin biçimde üzerine çıkar ve büyüyen bebek çevresindeki organlara daha fazla baskı yapar. Anne adayının 29. haftada yaşadığı şikâyetlerin çoğu bu baskıdan ve taşınan ek yükten kaynaklanır:

• Merdiven çıkarken ya da hızlı yürürken nefes nefese kalma
• Özellikle geceleri ortaya çıkan bacak krampları
• Geceleri de devam eden sık idrara çıkma
• Uykuya dalmakta ve uykuyu sürdürmekte zorlanma
• Sırt ve bel ağrısı
• Ağırlık merkezinin değişmesiyle dengeyi korumakta zorlanma
• Karında zaman zaman hissedilen ağrısız sertleşmeler

Bacak krampları genellikle gece, baldır kaslarında ani ve ağrılı bir kasılma biçiminde ortaya çıkar. Krampa giren bacağı düz tutup ayak parmaklarını kendine doğru çekmek ve baldırı hafifçe ovmak kasın gevşemesine yardımcı olur. Gün içinde yürüyüş gibi hafif hareketlerle bacakları çalıştırmak da krampların sıklığını azaltır.

Uykuyu bölen tek etken bedensel şikâyetler değildir. Bebeğin hareketli olduğu saatler çoğu zaman anne adayının uyumaya hazırlandığı saatlere denk gelir; doğum yaklaştıkça artan heyecan ve kaygı da uykuyu bölebilir.

Listede yer alan karındaki ağrısız sertleşmeler, rahmin doğuma hazırlanırken yaptığı ve Braxton Hicks adı verilen alıştırma kasılmalarıdır. Bu kasılmalar kısa sürer, düzensiz aralıklarla gelir ve dinlenince geçer.

29. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

29. hafta, Sağlık Bakanlığının doğum öncesi bakım programındaki iki kontrolün arasında kalır. Programdaki üçüncü kontrol 24 ile 28. haftalar arasında yapılır; sıradaki Bakanlık kontrolü ise 36–38. haftadır. Hekim bu arada gebeliğin seyrine göre ek kontroller planlar. Bu muayenelerde genellikle tansiyon ve kilo ölçülür, idrar tahlili yapılır, rahim yüksekliğinin gebelik haftasıyla uyumuna bakılır ve bebeğin kalp atımı dinlenir. Bebeğin hareketlerinin nasıl hissedildiği ve yüzde, ellerde ya da bacaklarda şişlik olup olmadığı da sorulur.

Üçüncü kontrolde yapılan tetkiklerin sonuçları da bu dönemde gözden geçirilir. Gebelik diyabetini araştıran şeker yükleme testi 24 ile 28. haftalar arasında yapılır; test henüz yapılmadıysa hekim bu konuyu değerlendirir. Testin nasıl yapıldığını gebelikte tarama testleri yazımızda bulabilirsiniz. Anne adayının kan grubu Rh negatif, eşininki Rh pozitif olduğunda üçüncü kontrolde indirekt Coombs adı verilen bir kan testi yapılır. Test negatifse anne ile bebek arasındaki kan grubu uyuşmazlığının bebekte sorun yaratmasını önlemeye yardımcı olan anti-D iğnesi uygulanır.

Kontrollerde demir ve D vitamini desteğinin düzenli kullanılıp kullanılmadığı da gözden geçirilir. Doğumun nerede yapılacağı, emzirme ve doğum sonrası dönem, Sağlık Bakanlığının programında üçüncü kontrolden itibaren konuşulması önerilen konular arasındadır.

29 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

28. haftadan sonra uykuya sırtüstü değil yan yatarak dalmak önerilir. Gebeliğin son döneminde sırtüstü uyumak, büyüyen rahmin ana damarlara baskı yapması nedeniyle bebeğe giden kan ve oksijen akışını azaltabilir. Sol ya da sağ yanın seçilmesi fark etmez. Gece sırtüstü uyanmak endişe edilecek bir durum değildir; yeniden yan dönüp uyumaya devam etmek yeterlidir. Karnın altına ve dizlerin arasına birer yastık koymak bu pozisyonu daha rahat hâle getirir.

Bebeğin hızla kilo aldığı bu dönemde anne adayının beslenmesi de bebeğin gelişimine doğrudan yansır. Demir desteğini hekimin önerdiği şekilde sürdürmek, sofrada et, yumurta, nohut, mercimek ve yeşil yapraklı sebzeler gibi demir kaynaklarına, süt ve süt ürünleri gibi kalsiyum kaynaklarına yer vermek gerekir. Bu dönemde nasıl beslenilmesi gerektiğini gebelikte beslenme yazımızda bulabilirsiniz.

Günlük hayatta şu önlemler son trimesteri daha rahat geçirmeye yardımcı olur:

• Ağır yük kaldırmamak ve uzun süre ayakta kalmamak
• Hekim aksini önermediği sürece yürüyüş gibi hafif egzersizleri sürdürmek
• İdrar kesesini ve rahmi taşıyan pelvik taban kaslarını Kegel egzersizleriyle çalıştırmak
• Gece idrara kalkmayı azaltmak için sıvıyı daha çok gündüz saatlerinde içmek
• Gün içinde kısa dinlenme araları vermek

Doğuma kalan 11 hafta, doğum ve bebek bakımıyla ilgili hazırlıklara başlamak için de uygun bir zamandır. Doğum belirtilerini, nefes ve gevşeme yöntemlerini, emzirmeyi ve bebek bakımını anlatan eğitimlerin içeriğine ve başvuru bilgilerine Gebe Okulu sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

29 Haftalık Gebelikte Riskler: Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

Nefes darlığı, bacak krampları ve karında kısa süren ağrısız sertleşmeler 29. haftada sık görülür ve çoğu zaman zararsızdır. Bazı belirtiler ise erken doğumun ya da gebelikte görülen yüksek tansiyonun habercisi olabileceği için kontrol günü beklenmeden değerlendirilmelidir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki durumlarda aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Lekelenme biçiminde hafif kanama
• İdrar yaparken yanma, idrarın bulanık ya da kanlı görünmesi veya 38 °C ve üzerinde ateş
• Özellikle avuç içlerinde ve ayak tabanlarında, geceleri artan kaşıntı
• Rengi, kokusu ya da miktarı değişen vajinal akıntı
• Dinlenmekle geçmeyen bel ağrısı ya da kasıklarda baskı hissi

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Bebeğin hareketlerinin azalması, her zamanki düzeninin değişmesi ya da hiç hissedilmemesi
• Düzenli aralıklarla gelen ya da giderek sıklaşan kasılmalar ve adet sancısına benzer kramplar
• Vajinadan sıvı gelmesi ya da ani su boşalması
• Pedi kısa sürede dolduran kanama
• Geçmeyen şiddetli baş ağrısı, bulanık görme ya da gözün önünde ışık çakmaları
• Yüzde, ellerde ya da ayaklarda aniden ortaya çıkan şişlik veya kaburgaların hemen altında ağrı

Bu belirtiler erken doğum eylemi, halk arasında gebelik zehirlenmesi olarak bilinen preeklampsi ya da bebeğin iyilik hâlini etkileyen durumlarla ilişkili olabilir.