31 Haftalık Gebelik: Bebeğin Gelişimi ve Anne Adayındaki Değişimler

31 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

31 haftalık gebelik, gebeliğin sekizinci ayının ilk haftasına denk gelir. Gebelik haftası son adetin ilk gününden sayılır ve döllenme bu tarihten yaklaşık iki hafta sonra gerçekleşir. Bu yüzden 31. haftadaki bebek, döllenmeden bu yana geçen süreye göre 29 haftalıktır.

31. hafta, 28. haftada başlayıp doğuma kadar süren üçüncü trimesterin içindedir ve tahmini doğum tarihine yaklaşık 9 hafta kalmıştır. Gebelik haftanızı ve tahmini doğum tarihinizi son adet tarihinizle gebelik hesaplama aracımızdan öğrenebilirsiniz.

31. Haftada Bebeğin Gelişimi

Temel gelişimi büyük ölçüde tamamlanan 31 haftalık bebeğin doğuma kadar önünde iki önemli iş vardır: kilo almak ve organlarını doğumdan sonraki hayata hazırlamak.

31 haftalık bebekte bu hafta şu gelişmeler dikkat çeker:

• Deri altında biriken yağ dokusuyla bebek tombullaşır, cildi daha az kırışık görünür.
• Parmağını emer, yutkunur ve doğumdan sonra beslenmesi için gerekli olan emme becerisini çalışır.
• Böbrekler idrar üretir; bebeğin idrarı amniyon sıvısının önemli bir bölümünü oluşturur.
• Dışarıdan gelen sesleri duyar ve sık duyduğu sesleri tanımaya başlar.
• Akciğerler, doğumdan sonra hava keseciklerinin açık kalmasını sağlayan sürfaktan adlı maddeyi üretmeye devam eder.

Bebek bu haftalarda oldukça hareketlidir; takla atar, gerinir ve rahim içinde döner. Anne adayının ve yakınlarının sesini tanımaya başladığı bu dönemde bebekle konuşmak, aile ile bebek arasındaki bağın doğumdan önce kurulmasına da yardımcı olur.

31 Haftalık Bebeğin Boyu ve Kilosu

31 haftalık bebeğin boyu yaklaşık 41 cm, ağırlığı ise 1,5 kg civarındadır. 31. haftada bebek, hızlı kilo alma döneminin içindedir. Bebek bu haftadan doğuma kadar her hafta ortalama 200 gram kadar kilo alır ve doğuma kadar ağırlığını iki katından fazla artırır.

Bu hızlı artışın büyük bölümü deri altında biriken yağ dokusundan kaynaklanır. Yağ dokusu, bebeğin doğumdan sonra vücut ısısını korumasına yardımcı olur; zamanında doğan bebeklerin tombul görünümü de bu son haftalarda kazanılır.

Ultrasonda ölçülen tahmini ağırlık, aynı haftadaki bebeklerden oluşan büyüme tablolarıyla karşılaştırılır ve persentil olarak ifade edilir. Persentil, bebeğin akranları arasındaki sırasını gösterir; tablonun tam ortası 50. persentildir. Dünya Sağlık Örgütünün ultrason ölçümlerine dayanan büyüme tablosunda 31. haftanın başında bebeklerin 10. ile 90. persentil arasındaki tahmini ağırlıkları yaklaşık 1,45 ile 1,95 kg arasında yer alır.

Bebeğin büyüme hızını anne ve babanın yapısının yanında anne adayının sağlık durumu da etkiler. Anne adayında gebelik diyabeti olması bebeğin beklenenden hızlı kilo almasına, plasentanın bebeği yeterince besleyememesi ise büyümenin yavaşlamasına yol açabilir. Bu nedenle hekim, ağırlığın persentildeki yerinin yanında önceki ölçümlere göre nasıl ilerlediğini değerlendirir; gerektiğinde takibe riskli gebelikler konusunda uzmanlaşmış perinatoloji hekimleri de katılır. Riskli gebeliklerin nasıl takip edildiğini perinatoloji ve riskli gebelik yazımızda bulabilirsiniz.

31 Haftalık Ultrason Görüntüsü

31 haftalık ultrason görüntüsünde bebeğin dolgunlaşan yanakları, açık gözleri ve elini ağzına götürmesi gibi hareketleri izlenebilir. Bebek rahmin büyük bölümünü doldurduğu için ekranda çoğu zaman yalnızca yüzü ya da vücudunun bir kısmı görülür; hekim bebeği bölüm bölüm inceleyerek ölçümlerini yapar.

Gebeliğin seyrine göre hekim, ultrasonla birlikte göbek kordonundaki ve bebeğin beyin damarlarındaki kan akışını ölçen Doppler incelemesi de yapabilir. Doppler ultrason, plasentanın bebeği yeterince besleyip beslemediği hakkında bilgi verir ve özellikle bebeğin büyümesi yavaşladığında ya da anne adayında yüksek tansiyon olduğunda kullanılır.

31 Haftalık Gebelikte Anne Adayındaki Değişiklikler

Rahim 31. haftada göğüs kafesine yaklaşır ve diyaframı yukarı iter. Akciğerlerin genişleyebileceği alan daraldığı için anne adayı merdiven çıkarken, hızlı yürürken ya da uzun konuşurken çabuk nefes nefese kalabilir. Bu haftada anne adayında şu değişiklikler de sık görülür:

• Karında zaman zaman ağrısız sertleşmeler
• Kasıklarda ve karnın yanlarında çekilme ya da batma
• Sık idrara çıkma
• Mide yanması ve kabızlık
• Göğüslerden sarımsı ve yoğun bir sıvının gelmesi

Nefes almayı kolaylaştırmak için dik oturmak, yatarken sırtı yastıklarla desteklemek ve gün içindeki işleri yavaş tempoda yapmak yararlı olur. Bebek doğuma yakın haftalarda leğen kemiğine doğru indiğinde diyafram üzerindeki baskı genellikle azalır.

Karındaki sertleşmeler, rahmin doğuma hazırlık için yaptığı Braxton Hicks kasılmalarıdır. Bu kasılmalar düzensiz aralıklarla gelir, sıklaşmaz, giderek güçlenmez ve çoğu zaman yürüyünce, dinlenince ya da pozisyon değiştirince geçer. Gerçek doğum kasılmaları ise düzenli aralıklarla gelir, zamanla sıklaşıp güçlenir ve dinlenmekle geçmez.

Göğüslerden gelen sarımsı sıvı, ağız sütü de denilen kolostrumdur ve memelerin emzirmeye hazırlandığını gösterir. Her anne adayında görülmez; doğumdan önce ağız sütü gelmemesi emzirmede sorun yaşanacağı anlamına gelmez.

31. Haftada Yapılan Kontroller ve Testler

31. hafta, Sağlık Bakanlığının doğum öncesi bakım programındaki iki kontrolün arasında yer alır: Üçüncü kontrol 24 ile 28. haftalar arasında yapılır, sıradaki Bakanlık kontrolü ise 36–38. haftadır. Hekim bu arada gebeliğin seyrine göre ek kontroller planlar; bu muayenelerde tansiyon, kilo ve idrar tahlili değerlendirilir, bebeğin kalp sesi dinlenir.

Hekim bu kontrollerde karnı mezurayla ölçerek bebeğin büyümesi hakkında da fikir edinir. Kasık kemiğinin üst kenarından rahmin tepesine kadar olan bu mesafe, santimetre cinsinden yaklaşık olarak gebelik haftasına eşittir; 31. haftada 31 cm civarındadır. Ölçümle gebelik haftası arasında belirgin bir fark olduğunda hekim bebeğin büyümesini ultrasonla değerlendirir. Karnın elle muayenesiyle bebeğin rahimdeki duruşu da belirlenir.

31 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

31. hafta, bebeğin nasıl besleneceğini düşünmeye başlamak için uygun bir zamandır. Anne sütü, bebeği enfeksiyonlara karşı koruyan antikorlar içerir ve bebeğin ihtiyaç duyduğu her an hazırdır. Emzirmeye doğumdan önce hazırlanmak, ilk günlerde karşılaşılabilecek güçlükleri azaltır; emzirmenin nasıl başlatılacağı hakkında bilgiyi başarılı emzirmenin 10 adımı yazımızda bulabilirsiniz.

Bu haftalarda günlük hayatta şunlara dikkat etmek anne adayının daha rahat etmesine yardımcı olur:

• Uzun araba yolculuklarında yaklaşık yarım saatte bir mola vermek, araçtan inip yürümek ve bol su içmek
• Emniyet kemerinin çapraz kısmını göğüslerin arasından, alt kısmını karnın üzerinden değil altından geçirmek
• Nefes darlığını artıran yoğun eforlardan kaçınmak, hekim aksini önermediği sürece hafif egzersize devam etmek
• Uykuya yan yatarak dalmak, sırtı ve karnı yastıklarla desteklemek
• Ağır yük kaldırmamak

Doğuma 9 hafta kala doğum belirtilerini, doğumhaneye ne zaman gidileceğini, nefes ve gevşeme yöntemlerini öğrenmek, anne adayının doğuma güvenle hazırlanmasını kolaylaştırır. Bu konularda verilen eğitimlerle ilgili bilgiye Gebe Okulu sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

31 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

Nefes darlığı, kasıklarda çekilme ve karında ağrısız sertleşmeler 31. haftada sık görülür. Erken doğumu, gebelik tansiyonunu ya da damar içinde pıhtı oluşumunu düşündüren belirtiler ise hızla değerlendirilmelidir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki durumlarda aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Vajinal akıntının artması ya da sulu, mukuslu veya kanlı hâle gelmesi
• Belde yeni başlayan, sürekli ve künt ağrı ya da kasıklarda baskı hissi
• İdrar yaparken yanma ya da 38 °C ve üzerinde ateş
• Lekelenme biçiminde hafif kanama
• Avuç içlerinde ve ayak tabanlarında kaşıntı

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Aniden başlayan ya da yatarken artan nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı veya baş dönmesi
• Tek bacakta ağrı, kızarıklık ve şişlik
• Düzenli aralıklarla gelen, giderek sıklaşan ya da ağrılı kasılmalar
• Vajinadan sıvı gelmesi ya da kanama
• Bebeğin hareketlerinde azalma ya da her zamanki düzeninde değişiklik
• Şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu ya da yüzde ve ellerde ani şişlik

Bu belirtiler erken doğum eylemi, akciğer ya da bacak damarlarında pıhtı ve gebelik zehirlenmesi olarak da bilinen preeklampsi gibi acil değerlendirme gerektiren durumlarla ilişkili olabilir.