1, 2 ve 3 Haftalık Gebelik: Belirtiler ve Gebelik Testi

1, 2 ve 3 Haftalık Gebelik Kaç Aylık?

1, 2 ve 3 haftalık gebelik, gebeliğin birinci ayı içinde yer alır ve henüz bir ayını doldurmamış bir gebeliktir. Gebelik takvimi son adetin ilk gününde başlar. Düzenli 28 günlük bir döngüde yumurtlama yaklaşık 14. günde gerçekleştiği için gebeliğin ilk iki haftası, aslında döllenmeden önceki döneme karşılık gelir. Döllenmenin hangi gün gerçekleştiği çoğu zaman bilinmediğinden hekimler hesaplamaya hatırlanması daha kolay olan son adet tarihinden başlar ve tahmini doğum tarihini bu tarihe 40 hafta ekleyerek bulur.

Gebeliğin 40 haftalık süresi, trimester adı verilen üç aylık üç döneme ayrılır ve ilk üç hafta birinci trimesterin başlangıcıdır. 3 haftalık gebelikte tahmini doğum tarihine yaklaşık 37 hafta vardır. Tüp bebek tedavisiyle oluşan gebeliklerde ise gebelik haftası son adet tarihine göre değil, embriyonun yaşı ve rahme transfer edildiği tarih esas alınarak hesaplanır. Tedavi sürecine ilişkin bilgiyi tüp bebek yazımızda bulabilirsiniz. Son adet tarihinizi girerek gebelik haftanızı ve tahmini doğum tarihinizi gebelik hesaplama aracımızla öğrenebilirsiniz.

1, 2 ve 3. Haftalarda Neler Olur?

Gebeliğin ilk üç haftası, yumurtanın olgunlaşmasından döllenmiş yumurtanın rahme yerleşmesine kadar uzanan bir hazırlık dönemidir. Her hafta farklı bir aşamaya karşılık geldiği için haftalara ayrı ayrı bakmak, bu dönemde neden henüz belirti görülmediğini de açıklar.

1 haftalık gebelik: Vücut yumurtlamaya hazırlanır

1 haftalık gebelik, son adetin başlamasını izleyen ve vücudun yumurtlamaya hazırlandığı döneme denk gelir. Bu günlerde hormonların etkisiyle yumurtalıklardaki küçük keseciklerde, yani foliküllerde yumurtalar gelişir ve bunlardan biri öne çıkarak olgunlaşır. İlk günlerde adet kanamasıyla dökülen rahim iç zarı, adet bittikten sonra yeniden kalınlaşarak olası bir gebeliğe hazırlanır. Henüz döllenme gerçekleşmediği için 1 haftalık gebelikte bir bebekten söz edilmez.

2 haftalık gebelik: Yumurtlama ve döllenme

2 haftalık gebelik, 28 günlük düzenli bir döngüde yumurtlamanın gerçekleştiği haftadır. Yumurtlama genellikle bir sonraki adetten yaklaşık 14 gün önce olduğu için döngüsü daha uzun olanlarda daha geç, daha kısa olanlarda daha erken gerçekleşir. Yumurtalıktan atılan yumurta tüplerden birine geçer ve 12–24 saat boyunca döllenebilir. Sperm hücreleri rahim ve tüplerde 3–5 gün canlı kalabildiği için yumurtlamadan birkaç gün önceki ilişki de gebelikle sonuçlanabilir.

Yumurta ile sperm tüpte birleştiğinde döllenme gerçekleşir. Döllenmiş yumurta bölünerek çoğalır ve yaklaşık bir hafta içinde tüpten rahme ulaşır. Bu yolculuk sırasında vücutta gebeliği haber veren hormon henüz salgılanmadığı için 2 haftalık gebelikte anne adayı kendinde bir değişiklik fark etmez.

3 haftalık gebelik: Döllenmiş yumurta rahme yerleşir

3 haftalık gebelikte döllenmiş yumurta, hızla bölünen hücrelerden oluşan ve blastosist adı verilen bir hücre kümesine dönüşmüş olarak rahme ulaşır. Bu küme, döllenmeden yaklaşık 6–10 gün sonra rahmin iç zarına tutunur. Bu sürece yerleşme ya da implantasyon denir. Kümenin iç kısmındaki hücreler ileride bebeği, dış kısmındaki hücreler ise plasentanın bir bölümünü oluşturur.

3 haftalık bebek, gözle görülemeyecek kadar küçük bir hücre topluluğudur. Yerleşmeyle birlikte plasentayı oluşturacak hücreler hCG adı verilen gebelik hormonunu salgılamaya başlar. Gebelik testleri de idrarda ya da kanda bu hormonu ölçer.

1, 2 ve 3 Haftalık Gebelik Ultrason Görüntüsü

1, 2 ve 3 haftalık gebelikte ultrasonda bebek ya da gebelik kesesi görülmez. Döllenmiş yumurta bu haftalarda milimetrenin çok altında bir hücre kümesidir ve rahme yeni yerleşmektedir. Ultrasonda görülebilen ilk gebelik bulgusu olan gebelik kesesi, vajinal ultrasonda ancak 4,5–5. haftalarda seçilmeye başlar.

Bu haftalarda yapılan bir ultrasonda hekim, gebelik yerine yumurtalıkları ve rahmin iç zarını değerlendirir. Yumurtlamadan önce olgunlaşan folikül, yumurtlamadan sonra ise yumurtalıkta progesteron salgılayan sarı cisim (korpus luteum) ve kalınlaşmış rahim iç zarı görülebilir. Bu bulgular yumurtlamanın gerçekleştiğini gösterse de gebelik olup olmadığını göstermez. Gebelik bu dönemde ultrasonla değil, testle anlaşılır.

1, 2 ve 3 Haftalık Gebelik Belirtileri

1 ve 2 haftalık gebelikte gebeliğe bağlı bir belirti görülmez, çünkü gebelik henüz başlamamıştır ya da döllenmiş yumurta henüz rahme yerleşmemiştir. Bu haftalarda hissedilen göğüslerde hassasiyet, şişkinlik, kasıkta hafif ağrı ya da duygu dalgalanmaları adet döngüsündeki olağan hormon değişikliklerinden kaynaklanır. Yumurtlama sırasında kasığın bir tarafında kısa süren bir ağrı ve hafif lekelenme de olabilir. İlişkiden bir hafta sonra belirti arayanlar için de durum aynıdır: döllenmiş yumurta bu sürede ya henüz rahme ulaşmamıştır ya da yerleşmeye yeni başlamaktadır.

3 haftalık gebelikte döllenmiş yumurtanın rahme yerleşmesiyle birlikte ilk değişiklikler başlar. Bazı anne adaylarında, beklenen adet tarihine yakın günlerde pembe ya da kahverengi renkte hafif bir lekelenme ve adet sancısından daha hafif kramplar görülür. Yerleşme kanaması adı verilen bu lekelenme yaklaşık her dört gebeden birinde olur, bir iki gün sürer ve adet kanamasından çok daha azdır.

Gebelik belirtilerinin çoğu, hCG düzeyi yükseldikçe, genellikle adet gecikmesiyle birlikte ya da sonraki haftalarda belirginleşir. Bu dönemde sık görülen gebelik belirtileri şunlardır:

• Adet gecikmesi
• Göğüslerde büyüme ve hassasiyet
• Olağan işlerden sonra bile hissedilen yoğun yorgunluk
• Bulantı
• Ağızda metalik tat
• Kokulara karşı hassasiyet
• Sık idrara çıkma

Bu belirtilerin birçoğu adet öncesi dönemde de görüldüğü için tek başına gebeliği göstermez. Gebeliğin erken belirtileri ve evde test yapılırken dikkat edilmesi gerekenler hakkında ayrıntılı bilgiyi hamilelik belirtileri yazımızda bulabilirsiniz.

1, 2 ve 3. Haftada Gebelik Testi ve Kontroller

Gebelik testleri, rahme yerleşmeden sonra salgılanmaya başlayan hCG hormonunu idrarda ya da kanda ölçer. Hormon düzeyi ilk günlerde düşük olduğu ve iki üç günde bir yaklaşık iki katına çıktığı için testin ne zaman yapıldığı sonucu doğrudan etkiler. Evde yapılan idrar testlerinin çoğu, adet gecikmesinin ilk gününden itibaren güvenilir sonuç verir. Bazı hassas testler adet gecikmeden önce de pozitifleşebilir ama erken yapılan testte negatif sonuç gebeliği dışlamaz. Pozitif sonuç ise büyük olasılıkla doğrudur.

Kanda bakılan beta hCG testi, idrar testine göre çok daha düşük hormon düzeylerini saptadığı için gebeliği döllenmeden yaklaşık 7–10 gün sonra gösterir. Bu test hormonun miktarını da ölçer. Hekim gerektiğinde iki ölçüm arasındaki artışa bakarak gebeliğin ilerleyişini değerlendirir.

Test pozitif çıktığında kadın hastalıkları ve doğum uzmanından randevu alınması önerilir. Sağlık Bakanlığının doğum öncesi bakım programına göre ilk kontrol, gebeliğin ilk 14 haftası içinde yapılmalıdır. Bebek ultrasonda ancak 6. hafta civarında görülebildiği için ilk muayene çoğu zaman bu haftadan sonraya planlanır.

1, 2 ve 3 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bebeğin beyin ve omuriliğini oluşturacak nöral tüp, gebeliğin 5. ve 6. haftalarında, yani pek çok anne adayı gebe olduğunu yeni öğrenirken kapanır. Bu nedenle gebelik planlanırken alınan önlemler, test pozitif çıktıktan sonra alınanlar kadar önemlidir. Sağlık Bakanlığı, gebelik planlayanların folik asit kullanmaya gebelikten en az bir ay önce başlamasını ve 12. haftaya kadar sürdürmesini önermektedir. Kullanılacak dozu, sağlık öyküsünü değerlendiren hekim belirler.

Gebeliğin sağlıklı bir başlangıç yapması için bu haftalarda şunlara dikkat edilmesi önerilir:

• Sigara ve alkolü bırakmak, sigara dumanı olan ortamlardan uzak durmak
• Kafeini günde 200 miligramın altında tutmak
• Bitkisel ürünler dahil yeni bir ilaca başlamadan önce gebelik olasılığını hekime bildirmek
• Düzenli kullanılan ilaçları hekime danışmadan bırakmamak
• Çiğ ya da az pişmiş et ve pastörize edilmemiş süt ürünlerinden kaçınmak

Gebelikte hangi besinlerin tercih edilmesi gerektiğine ilişkin önerileri gebelikte beslenme yazımızda bulabilirsiniz. Diyabet, tiroid hastalığı, yüksek tansiyon ya da epilepsi gibi sürekli tedavi gerektiren bir hastalığı olanların gebeliği hekimleriyle birlikte planlaması, hem ilaçların gebeliğe uygun hâle getirilmesini hem de hastalığın gebelik öncesinde kontrol altına alınmasını sağlar.

1, 2 ve 3 Haftalık Gebelikte Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?

İlk üç haftada çoğu anne adayı gebe olduğunu henüz bilmez ve bu dönemde hissedilen hafif kramp ya da kısa süren lekelenme genellikle zararsızdır. Adet gecikmesi ya da pozitif testle birlikte görülen bazı belirtiler ise gebeliğin rahim dışında gelişme olasılığı nedeniyle beklemeden değerlendirilmelidir.

Aynı gün hekime başvurulması gereken durumlar

Gebelik testi pozitifken ya da adet gecikmişken şu belirtiler görülürse aynı gün kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Kasığın bir tarafında yoğunlaşan ya da giderek artan ağrı
• Adetten farklı görünen, kesik kesik gelen lekelenme ya da kahverengi ve sulu akıntı
• Rahim içi araç (spiral) takılıyken gebelik testinin pozitif çıkması
• İdrar yaparken yanma ya da 38 °C ve üzerinde ateş

Acil servise başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalı veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Aniden başlayan, keskin ve şiddetli karın ağrısı
• Omuz ucunda, kolun omuzla birleştiği yerde hissedilen ağrı
• Baş dönmesi, bayılma ya da belirgin solukluk
• Pedi kısa sürede dolduran kanama

Bu belirtiler rahim dışı gebelikte tüpün yırtılmasına bağlı bir iç kanamayı gösterebilir ve gebelik testi henüz yapılmamış olsa bile acil değerlendirme gerektirir.